तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

.प्रपा०४अनु०११] कृष्णयजुर्वेदीयं तैत्तिरीयारण्यकम् । ३०५
अनु॑ नो॒ऽद्यानु॑मतिः । अन्विद॑नुमते॒ त्वम् ।
कल्पः--"आहवनीय एवैनमनुप्रहरत्यनु नोऽद्यानुमतिरिति परिश्रिते प्रतिप्रस्थाता
पत्नीमुदानयत्यन्विदनुमते त्वम्" इति । अनु नोऽद्यानुमतिरित्येकस्या ऋचः प्रतीकम् ।
अन्विदनुमते त्वमित्यपरस्या ऋचः प्रतीकम् । एते ऋचाविदं वामास्ये हविरित्यनुवाके
व्याख्याते ।
अनयोर्देवतानुरूपतां दर्शयति -
अनु नोऽद्यानुमतिरित्याहानुमत्यै, इति ।
( प्रपा० ५ । अनु० ९ । विभा० ३ )
कल्पः--"दिवस्त्वा परस्या(स्पा)या इति । प्रथमेऽभिप्रव्रजन्ति" इति । पाठस्तु—
दि॒वस्त्वा॑ प॑र॒स्पायाः॑ । अ॒न्तरि॑क्षस्य त॒नुवः॑
पा॒हि॒ । पृ॒थि॒व्यास्त्वा॒ धर्म॑णा (२) ।
वय॒मनु॑क्रामाम सु॒वि॒ताय॑ नव्य॑से, इति ।
सर्वे मिलित्वा प्रवर्ग्योद्वासनदेशं प्रति यदा गच्छन्ति तदा मार्गं त्रेधा विभज्य
प्रथमे भागे मन्त्रेणानेन प्रव्रजन्ति । हे प्रवर्ग्य दिवो द्युलोकस्य परस्या(स्पा)या
अतिशयेन पालननिमित्तं त्वां वयमनुक्रामाम, त्वं चान्तरिक्षस्य संबन्धिनीस्तनुवः
तनूश्शरीराणि पाहि रक्ष । तथा पृथिव्या धर्मणा धारणनिमित्तं त्वां वयमनुक्रामाम,
तदनुक्रमग्रहणं नव्यसे नूतनाय सुविताय शोभनगमनाय संपद्यताम् ।
अस्य मन्त्रस्य लोकत्रयधारणे तात्पर्यं दर्शयति--
दिवस्त्वा परस्पाया इत्याह । दिव एवेमाँल्लोकान्दाधार, इति ।
( प्रपा० ५ । अनु० ९ । विभा० ४ )
दिवो द्युलोकदेवताया रक्षणेन लोकत्रयं धृतं भवतीत्यर्थः ।
कल्पः--"ब्रह्मणस्त्वा परस्या(स्पा)या इति द्वितीये" इति । अनेन मन्त्रेण द्विती-
येर्भागे प्रव्रजेयुरित्यर्थः । पाठस्तु--
ब्रह्म॑णस्त्वा प॑र॒स्पायाः॑ । क्ष॒त्रस्य॑ त॒नुवः॑ पा॒हि । विश॑स्त्वा॒
धर्म॑णा । वय॒मनु॑क्रामाम सु॒वि॒ताय॑ नव्य॑से, इति ।
१ ग. व्याख्यास्येते । २ क. ॰तारू॑ । ३ ग. ॰न्ति । पा॰ । ४ क. ख. ग. परस्यायाः ।
ख. ॰म, त॰ । ५ क. ग. परस्याया । ७ क. ख. ग. परस्यायाः ।
३९