सिद्धान्तशिरोमणि: गोलाध्याय (भास्कराचार्य - मरीचि भाष्य एवं पं. केदारदत्त जोशी सविस्तार व्याख्या)

२१४ गोलाध्याये
एकैकवज्राभ्यासजज्येष्ठवर्गंतुल्यमेकम् । शेषमपरम् । तत्र कनिष्ठवर्गः प्रकृतिगुणः
क्षेपयुतो ज्येष्ठवर्गः स्यादिति जातौ पङ्क्तिद्वये ज्येष्ठवर्गौ ।
द्विज्येव० आकव० प्र १ द्विकव० आकव० प्रव १ द्विकव प्र० आज्येव १ द्विक्षे० आक्षे १ ।
आज्येव० द्विकव० प्र १ द्विकव० आकव० प्रव ०१ आकव० प्र० द्विज्येव १ द्विक्षे १ आक्षे १ ।
पङ्क्तिद्वयेऽपि ज्येष्ठाभ्यास लक्षणस्य ज्येष्ठस्य तुल्यत्वादेतौ ज्येष्ठवर्गावपि तुल्यावेव ।
तृतीयोऽयमपि । द्विज्येव० आज्येव १ । अथ वज्राभ्यासयोगरूपकल्पितकनिष्ठस्य वर्गात्प्र-
कृतिगुणादस्मात्
द्विज्येव० आकव० प्र १ द्विज्ये० आक० आज्ये० द्विक० प्र २ । आज्येव० द्विकव प्र १ ।
ज्येष्ठवर्गद्वयेऽपि पृथक्पृथगपनीते शेषं तुल्यमेव
द्विज्ये० आक० आज्ये० द्विक० प्र २ । आकव ० द्विकव० प्रव १ आक्षे ० द्विक्षे १ ।
इदं शोधितेन ज्येष्ठवर्गेण पुनर्यदि योज्यते तर्हि कल्पितकनिष्ठवर्गः प्रकृतिगुणो
यथास्थितः स्यात् । अथायमपि ज्येष्ठवर्गः । द्विज्येव ० आज्येव १ शोधितेन सम इति ।
अनेन योगे जातः कल्पितकनिष्ठवर्गप्रकृतिगुणः । द्विज्येव० आज्येव १ द्विज्ये० आक०
[L