सिद्धान्तशिखामणि (शिवयोगी रेणुकाचार्य - वीरशैव षट्स्थल दर्शन एवं शक्तिविशिष्टाद्वैत महाग्रन्थ)

74 A preamble to Śrī Siddhāntaśikhāmaṇi 2. Śaivāgamas : (6) Vīrāgama 75
सद्योजाताद्विभूतिश्च वामाद्भासितमेव च ।।८।।
अघोराद्भस्म संजातं तत्पुरुषात्क्षारमेव च ।
रक्षा चेशानवक्त्राच्च नन्दादिद्वारतोऽभवत् ।।९।।
sadyojātādvibhūtiśca vāmādbhasitameva ca ||8||
aghorādbhasma sañjātaṁ tatpuruṣātkṣārameva ca |
rakṣā ceśānavaktrācca nandādidvārato'bhavat ||9||
‘Vibhūti’ was born from ‘Sadyojāta’, ‘Bhasita’ from
‘Vāmadeva’, ‘Bhasma’ from ‘Aghora’, ‘Kṣāra’ from ‘Tatpuruṣa’
and ‘Rakṣā’ from ‘Īśāna’ face, through ‘Nandā’, etc. (8-9)
धारयेन्नित्यकार्येषु विभूतिं च प्रयत्नतः ।
नैमित्तिकेषु भसितं क्षारं काम्येषु सर्वदा ।।१०।।
प्रायश्चित्तेषु सर्वेषु भस्म नाम यथाविधि ।
रक्षा च मोक्षकार्येषु प्रयोक्तव्या सदा बुधैः ।।११।।
dhārayennityakāryeṣu vibhūtiṁ ca prayatnataḥ |
naimittikeṣu bhasitaṁ kṣāraṁ kāmyeṣu sarvadā ||10||
prāyaścitteṣu sarveṣu bhasma nāma yathāvidhi |
rakṣā ca mokṣakāryeṣu prayoktavyā sadā buddhāiḥ ||11||
‘Vibhūti’ should be applied necessarily in daily (nitya)
rites, ‘Bhasita’ in occasional (naimittika) rites, ‘Kṣāra’ in rites
performed with some desire to fulfil (kāmya), ‘Bhasma’ in all
the propitiatory rites according to procedure and ‘Rakṣā’
should be employed by the wise in the rites connected with
liberation. (10-11)
नन्दादीनां तु ये वर्णाः कपिलाद्याः प्रकीर्तिताः ।
त एव वर्णा विख्याता भूत्यादीनां यथाक्रमम् ।।१२।।
nandādīnāṁ tu ye varṇāḥ kapilādyāḥ prakīrtitāḥ |
ta eva varṇā vikhyātā bhūtyādīnāṁ yathākramam ||12||
Those very colours, tawny, etc., which are said to belong
to ‘Nandā’, etc., are well known in the case of ‘Vibhūti’, etc.,
respectively. (12)
भस्मोत्पादनमुद्दिष्टं चतुर्धा तन्त्रवेदिभिः ।
कल्पं चैवानुकल्पं तु उपकल्पमकल्पकम् ।।१३।।
एषामादिममुत्कृष्टमन्यत् सर्वमभावतः ।
bhasmotpādanamuddiṣṭaṁ caturdhā tantravedibhiḥ |
kalpaṁ caivānukalpaṁ tu upakalpamakalpakam ||13||
eṣāmādimamutkṛṣṭamanyat sarvamabhāvataḥ |
The production of ‘Bhasma’ is spoken as fourfold by
the experts in Śaivāgamas : Kalpa, Anukalpa, Upakalpa and
Akalpa. Among them the first one (Kalpa) is the best; the
rest are to be used when it is not available. (13)
यथाशास्त्रोक्तविधिना गृहीत्वा गोमयं नवम् ।।१४।।
सद्येन वामदेवेन कुर्यात् पिण्डमनुत्तमम् ।
शोषयेत्पुरुषेणैव दहेद् घोराच्छिवाग्निना ।।१५।।
कल्पं तद्भस्म विज्ञेयमनुकल्पमथोच्यते ।
वनेषु गोमयं यच्च शुष्कं चूर्णीकृतं तथा ।।१६।।
दग्धं चैवानुकल्पाख्यमापणादिगतं तु यत् ।
वस्त्रेणोत्तारितं भस्म गोमूत्राबद्धपिण्डितम् ।।१७।।
दग्धं प्रागुक्तविधिना भवेद्भस्मोपकल्पकम् ।
अन्यैरापादितं भस्माप्यकल्पमिति निश्चितम् ।।१८।।
yathāśāstroḳtavidhinā gṛhītvā gomayaṁ navam ||14||
sadyena vāmadevena kuryāt piṇḍamanuttamam |
śoṣayetpuruṣeṇaiva dahed ghorācchivāgninā ||15||
kalpaṁ tadbhasma vijñeyamanukalpamathocyate |
vaneṣu gomayaṁ yacca śuṣkaṁ cūrṇīkṛtaṁ tathā ||16||
dagdhaṁ caivānukalpākhyamāpaṇādigataṁ tu yat |
vastrenottāritaṁ bhasma gomūtrābaddhapiṇḍitam ||17||
dagdhaṁ prāguktavidhinā bhavedbhasmopakalpakam |
anyairāpāditaṁ bhasmāpyakalpamiti niścitam ||18||