षड्विंश ब्राह्मण (सामवेद का अद्भुत ब्राह्मण - दैव-उत्पात शान्ति विधान सटीक)

षष्ठोऽध्यायः (११) २२३

यद्वा—अचलानि पर्वतादीनि चलन्ति । इत्येवमादीनि अद्भुतानि
सर्वाणि रुद्रदेवत्यानि प्रायश्चित्तनिमित्तानि भवन्ति ॥ २ ॥
इदानीं तज्जन्यदुरितापूर्वनिर्बर्हणसाधनं होमविशेषं सेतिकर्तव्यताकं
दर्शयति—
आ वो राजानम् (सा. ६९) इति स्थालीपाकं
हुत्वा पञ्चभिराज्याहुतिभिरभिजुहोति । रुद्राय स्वाहा, पशुपतये
स्वाहा, शूलपाणये स्वाहा, ईश्वराय स्वाहा, सर्वपाप-
शमनाय स्वाहा इति व्याहृतिभिर्हुत्वा अथ साम गायेत् ॥ ३ ॥
आ⁻ वो³ राजान⁵क मध्व³¹र²स्य³¹ रुद्रँᳵ⁵र होतारँᳵ सत्ययजँᳵ³²³ रोदस्योः¹² ।
अग्निं³² पुरा³¹ तनयि²त्नोर³²चित्ता³²³द्धिरण्यरूप¹²मवसे³¹² कृणुध्वम् ॥ (सा. ६९) इत्येषा
ऋक् । अन्यत् पूर्ववद्व्याख्येयम् ॥ ३ ॥
इति श्रीसायणाचार्यविरचिते माधवीये सामवेदार्थप्रकाशे षड्विंशब्राह्मणभाष्ये
षष्ठाध्याये एकादशः खण्डः ॥ ११ ॥

२. R. ॰दैवत्यानि for देवत्यानि.

द्वादशः खण्डः
अथ सूर्यदेवत्याद्भुतविशेषे होमविशेषं दर्शयितुमादौ सर्वदिङ्निरीक्षण-
पूर्वकमावर्तनं दर्शयति—
स सर्वा दिशमन्वावर्तते ॥ १ ॥
स वक्ष्यमाणनिमित्तविशेषवान् सर्वा दिशोऽन्वीक्ष्य होमार्थमावर्तते
प्रवर्तते । सर्वासां दिशां निमित्तानां वक्ष्यमाणानां सूर्यसंबन्धाविशेषात् ॥ १ ॥
इदानीं निमित्तविशेषान् दर्शयति—
अथ यदास्य मानुषाणामतिधृतिम(र?)तिदुःखं वा
पर्वताः स्फुटन्ति, निपतन्त्याकाशाद्, भूमिः कम्पते, महाद्रुमा
उन्मूलन्ति, अश्मानः प्लवन्ति, तटाकानि प्रज्वलन्ति,
चतुष्पादं पञ्चपादं वा भवन्ति इत्येवमादीनि तान्येतानि सर्वाणि
सूर्यदेवत्यान्यद्भुतानि प्रायश्चित्तानि भवन्ति ॥ २ ॥
अथ पुनरस्य पुरुषस्य देशे मानुषाणामतिधृतिम(र?)तिदुःखमति-
गर्वित्वम् अतिदुःखं वा । पर्वताः फुटन्ति एकदेशे विदीर्यन्ते ।
आकाशाच्च पर्वता निपतन्ति भूमौ । भूमिश्च यावत्स्वदेशं कम्पते ।
पूर्वमावासमात्रभूचलनमुक्तमिति न पौनरुक्त्यम् । महाद्रुमा उन्मूलन्ति समूलाः
8. Sh. ईति० for अति०
10. RJ. उन्मीलन्ति, IMS. उन्मलन्ति for उन्मूलन्ति.
11. J. भवति for भवन्ति.
13. R. om. देशे...पर्वता० (L. 15); I. (इ)ति for (अ)ति; See CN.
16. I. उन्मलन्ति, R. उन्मीलन्ति for उन्मूलन्ति; RI. add
विनाशकारणं before समूलाः.

षष्ठोऽध्यायः (१२)

पतन्ति । अश्मानः स्थूला आपे प्लवन्ति । पूर्वं स्वल्पपरिमाणानां प्लवन-
मुक्तम् । तटाकानि प्रज्वलन्ति । जलाशया ज्वालायुक्ता इव दृश्यन्ते । चतुष्पादं
प्राणिजातं पञ्चपादं षट्पादं वा भवन्तीत्येवमादीनि सर्वाण्यद्भुतानि
सूर्यदेवत्यान्यद्भुतानि प्रायश्चित्तानि प्रायश्चित्तनिमित्तानि भवन्ति ॥ २ ॥
इदानीं तद्धेतुकदुरितापूर्वकनिरसनाय होमं सविध्यन्तरं दर्शयति—
उदु त्यं जातवेदसम् (सा. ३१) इति स्थालीपाकं
हुत्वा पञ्चभिरान्याहुतिभिरभिजुहोति । सूर्याय स्वाहा,
सर्वग्रहाधिपतये स्वाहा, किरणपाणये स्वाहा, ईश्वराय स्वाहा,
सर्वपापशमनाय स्वाहा इति व्याहृतिभिर्हुत्वा अथ साम
गायेत् ॥ ३ ॥
^{२ ३}उदु ^२त्यं ^३जा^{१ २}तवेदसं ^{३ १ २}देवं वहन्ति <sup>३ १ २

RASHTRIYA SANSKRIT SANSTHAN
Delhi.
Kendriya Sanskrit Vidyapeetha, Tirupati Series No. 9)
ṢAḌVIṀŚA BRĀHMAṆA
WITH
VEDARTHAPRAKASA OF SAYANA
Critically Edited by
BELIKOTH RAMACHANDRA SHARMA, M.A., Ph.D.
Former Director
Kendriya Sanskrit Vidyapeetha
TIRUPATI
[लाञ्छनम्: योऽनूचानः स नो महान् / राष्ट्रियसंस्कृतसंस्थानम्]
KENDRIYA SANSKRIT VIDYAPEETHA
TIRUPATI
1983 Rs 41 = 00