सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
संग्रह पर लौटें

सौन्दरनन्द महाकाव्य (महाकवि अश्वघोष - विमला संस्कृत एवं हिन्दी व्याख्या सहित सम्पूर्ण १८ सर्ग)

Saundarananda Mahakavya of Ashvaghosha

महाकवि अश्वघोष (व्याख्याकार: आचार्य जगदीशचन्द्र मिश्र) द्वारा

DevanagariHindipublished496 पृष्ठ

४३८ सौन्दरनन्दं महाकाव्यम्
श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः
समाजैरूत्सवैर्दायैः १ ५५ सा रोदनारोषितरक्त ६ २५
समाययौ यशःकेतुं २ ५६ सा वेपमाना परिसस्वजे ४ ३३
स मुक्तपुष्पोन्मिषितेन ४ १८ सा सुन्दरी श्वासचलोदरी ६ ३३
सम्पत्तौ वा विपत्तौ वा ११ ३७ सा स्त्रीस्वभावेन विचिन्त्य ६ १२
सम्प्रग्रहस्य प्रशमस्य चैव १६ ६७ सा हासहंसा नयनद्विरेफा ४ ४
सम्भारतः प्रत्ययतः १७ १५ सुखमुत्पद्यते यच्च दिवि ११ ५४
सरिद्विस्तीर्णपरिखं १ ४२ सुगतस्तथागतमवेक्ष्य ३ २१
स रूपिणं कृत्स्नमरूपिणं १७ १६ सुवर्णगौरश्च किरात १० १२
सर्वदुःखापहं तत्तु १२ २५ सुवर्णस्तम्भवर्ष्माणः १ १९
सलिले क्षिताविव चंचार ३ २३ सुवर्णहेतोरपि पांसु १५ ६६
स लोभचापं परिकल्प १७ ३८ सूत्रेण बद्धो हि यथा ११ ५९
स विचक्रमे दिवि भुवीव ३ २२ सूर्यरश्मिभिरक्लिष्टं २ ५३
स विचारयन् जगति ३ ४ सूर्यः सरण्यूं प्रति ७ २६
स विनीय काशिषु गयेषु ३ १५ सेवार्थमादर्शनमन्यचित्तो ६ १८
सविषा इव संश्रिता ८ ३१ सोऽनिष्टनैष्क्रम्यरसो ११ २
स सुवर्णपीनयुगबाहु ३ ६ सौहार्ददृढभक्तित्वात् २ १८
स स्मृत्युपस्थानमयैः १७ २५ स्कन्धाश्च रूपप्रभृति १८ १५
सस्योत्पत्ति यदि न वा १२ ३५ स्त्रीकारणं वैरविभक्त ७ २७
स हि दोषसागरमगाध ३ १४ स्थितः स दीनः ७ ३
स्रवतीमशुचिं स्पृशेच्च ८ ५२ स्थिते विशिष्टे त्वयि १० ५७
सा खेदसंस्विन्नललाटकेन ६ ४ स्नेहेन कश्चिन्न समोऽस्ति ५ २८
सा गौरवं तत्र विचार्य ४ २९ स्पृहयेत्परसंश्रिताय ८ २८
सा चक्रवाकीव भृशं ६ ३० स्मृतेः प्रमोषो वपुषः ९ ३३
सा जिघांसुस्तमो १२ २९ स्यादत्र नासौ कुलसत्त्व ६ ४८
सा तं प्रयान्तं रमणं ४ ३९ स्वं चावसङ्गं पथि ५ ५
सा तं स्तनोद्ग्रतितहार ४ १९ स्वजनः स्वजनेन भिद्यते ८ ३३
सा तेन चेष्टाललितेन ४ १५ स्वसव्यमप्येव विचक्षणेन १६ ७८
सा त्रासयन्तीं वलभीपुट ६ ८ स्वप्नेऽथ समये २ ५०
सा दुःखिता भर्तुरदर्शनेन ६ १० स्वभावदर्शनीयोऽपि ११ ६
सा देवता नन्दनचारिणीव ४ ६ स्वभूमिषु गुणाः सर्वे १४ ४१
साधारणात्स्वप्ननिनाद ५ २३ स्वयमेव यथालिख्य १५ ३९
सा पद्मरागं वसनं वसाना ६ २६ स्वर्गं गते भर्तरि ७ ४४
सा भर्तुरभ्यागमनप्रतीक्षा ६ २ स्वर्गतर्षानिवृत्तंश्च १२ ६
साम्ना दानेन भेदेन १५ ६१ स्वैरेवादीदपच्चापि भूयो २ ३४

श्लोकानुक्रमणी ४३९
श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः | श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः-
ह | हितं विप्रियमप्युक्तो २ ९
हन्यमानस्य तैर्दुःखं १३ ३४ | हितस्य वक्ता प्रवरः ५ २५
हर्यङ्गनासी मुषितैक १० ५० | हिमवन्तं यथा गत्वा १५ २८
हविःषु यश्च स्वात्मार्थं १ ३ | हिमातपव्याधिजरासु ९ ८
हस्त्यश्वरथसङ्कीर्णं १ ५२ | हृतां च सौनन्दकिनानु ७ ४२
हा चैत्ररथ हा वापि ११ ५० | हृदि कामाग्निना दीप्ते ११ ३०
हारान्मणीनुत्तमकुण्ड १० २३ | हृदि यत्संज्ञिनश्चैव १४ २१
हास्यो यथा च ८ ५९ |
अपृथत् — पृथु ३७,
अजिह्लदत् -> पृथु ३७,
असूषवत् ३७,
अचकचत्
अभ्युक्षीषत् — ३७
अशीषमत् — ३४
अवीकसत् — ३७
अवीवृधत् — ३७
अभीभमत् — ४०

निधियो नैकविधयो - 16
तस्थुषः (तान) - 17
अलं विधेः विरूद्धिः 18
सभा - धर्मशाला 19
आनर्त - गृह - 20, 22
कृतास्त्र - 34
द्विषद्वध - 37
दीर्घसूत्र - 80
ललत्करेणुम् 82

This page is blank and contains no text to transcribe.

महत्वपूर्ण प्रकाशन
(संस्कृत-हिन्दीटीकासहित)
ऋतुसंहारम् डॉ० शिवप्रसाद द्विवेदी
कादम्बरी आचार्य शेषराजशर्मा 'रेग्मी'
कालिदास-ग्रन्थावली डॉ० ब्रह्मानन्द त्रिपाठी
किरातार्जुनीयम् श्री बदरीनारायण मिश्र
कुन्दमाला आचार्य लोकमणि दाहाल
कुमारसम्भवम् श्री प्रद्युम्न पाण्डेय
गीतगोविन्दकाव्यम् डॉ० शिवप्रसाद द्विवेदी
नैषधीयचरितम् आचार्य शेषराजशर्मा 'रेग्मी'
भट्टिकाव्यम् श्री गोपाल शास्त्री 'दर्शनकेसरी'
भर्तृहरिशतकत्रयम्
रघुवंशमहाकाव्यम् डॉ० कृष्णमणि त्रिपाठी
राजतरङ्गिणी पं० रामतेज पाण्डेय
शिवराजविजयः डॉ० रमाशंकर मिश्र
शिशुपालवधम् श्री हरगोविन्दशास्त्री
सरोजसुन्दरम् पं० गुञ्जेश्वर चौधरी
अलंकारशास्त्रेतिहासः (संस्कृत) डॉ० जगदीश चन्द्र मिश्र
साहित्यदर्पणः डॉ० लोकमणि दाहाल
पञ्चतन्त्रम् पं० गुरुप्रसाद शास्त्री
हितोपदेशः पं० गुरुप्रसाद शास्त्री
काव्यशास्त्रेतिहासः (संस्कृत) डॉ० जगदीश चन्द्र मिश्र
चाणक्यनीति दर्पणः डॉ० गुञ्जेश्वर चौधरी
विदुरनीतिः डॉ० गुञ्जेश्वर चौधरी
शुक्रनीतिः डॉ० जगदीश चन्द्र मिश्र
Bhartrhirishatakatrayam K. Mahodaya
Sanskrit and Prakrit Mahakavyas Prof. Ramji Upadhyaya
Methodology of Ancient Indian Sciences Prof. W. K. Lale
चौखम्बा सुरभारती प्रकाशन, वाराणसी
चौखम्बा पब्लिशिंग हाउस, दिल्ली