सौन्दरनन्द महाकाव्य (महाकवि अश्वघोष - विमला संस्कृत एवं हिन्दी व्याख्या सहित सम्पूर्ण १८ सर्ग)
Saundarananda Mahakavya of Ashvaghosha
महाकवि अश्वघोष (व्याख्याकार: आचार्य जगदीशचन्द्र मिश्र) द्वारा
परिशिष्ट ( च )
सन्दर्भ ग्रन्थ सूची
१. अश्वघोष—सौन्दरनन्दं महाकाव्यम्—डॉ० देवनारायण मिश्र, साहित्य
भण्डार मेरठ।
२. सौन्दरनन्दं महाकाव्यम्—हिन्दी अनुवादक सूर्यनारायण चौधरी, पूर्णियां
( बिहार )।
३. बुद्धचरित महाकाव्यम् ” ” ”
४. संस्कृत साहित्य में बौद्धकाव्य—बिहार राष्ट्रभाषा परिषद्, पटना।
५. बौद्ध धर्म के २५०० वर्ष—पी. बी. आप्टे, प्रकाशन विभाग, सूचना एवं
प्रकाशन मन्त्रालय, भारत सरकार नई दिल्ली १९७६ ई०।
६. बौद्ध धर्मदर्शन—नरेन्द्रदेव, बिहार राष्ट्रभाषा परिषद् पटना, १९७१ ई०।
७. रत्नकीर्ति छन्दोरत्नाकर, मिशेलहान, नेपाल, शोध संस्थान काठमाण्डू
१९८२ ई०।
८. नाट्यशास्त्र—भरतमुनि—द्वितीय भाग, मधुसूदन शास्त्री, काशी हिन्दू विश्व
विद्यालय, वाराणसी।
९. भारतीय पुरैतिहासिक पुरातत्त्व—धर्मपाल अग्रवाल एवं पन्नालाल अग्रवाल,
हिन्दी ग्रन्थ अकादमी, प्रयाग, लखनऊ।
१०. संस्कृत साहित्य का इतिहास—बलदेव उपाध्याय, शारदा मन्दिर, वाराणसी
१९६८ ई०।
११. संस्कृत हिन्दी शब्दकोष—आप्टे-मोतीलाल बनारसी दास, वाराणसी।
१२. संस्कृत सुकवि समीक्षा—बलदेव उपाध्याय, चौखम्बा संस्कृत संस्थान,
वाराणसी।
१३. सौन्दरनन्द महाकाव्यम्—हिन्दी अनुवादक डॉ० करुणा शंकर दूबे, चौखम्बा
संस्कृत संस्थान, वाराणसी।
१४. संस्कृत कविदर्शन—डॉ० भोलाशंकर व्यास, चौखम्बा विद्या भवन,
वाराणसी।
१५. बुद्धचरित : एक दार्शनिक अध्ययन—दुर्गाप्रसाद-पालि एवं बौद्ध अध्ययन
विभाग, काशी हिन्दू विश्वविद्यालय, वाराणसी, १९८४ ( शोधप्रबन्ध )।
१६. बौद्ध पारिभाषिक लघुशब्दकोष—धर्मचन्द्र जैन, कुरुक्षेत्र विश्वविद्यालय,
कुरुक्षेत्र।
English Reference Books
- Ashvaghosha—B. C. Laha, Royal Asiatic Society, Calcutta,
- Ashvaghosha's Discourse on the Awakening of Faith in the
Mahayan—D. T. Suzuky, Newyark.
४२२ सौन्दरनन्दं महाकाव्यम्
3. A History of Sanskrit Literature—B. Varadachari, Allahabad.
4. Saundaranand Kavyam.—Har Prasad Shastry, Royal Asiatic
Society, Calcutta, 1939.
5. Saundaranand—E. H. Johnston. Oxford University Press,
London, 1928.
6. History of Buddhism—Bu-Ston-Suzuky Research Foundation.
7. Studies About the Sanskrit Buddhist Literature, Prace
Komisyi Orientalistycnej Polskiej, Akademji umiejetonssci ( Nr. 2,
pp. 1–80 ) by A Gawronski, 1919.
8. Notes on the Saundaranand : Critical and Explanatory—
Second Series. op git Nr. 6 ( pp. 1–38 ) by A. Gawzonski, 1922.
9. Notes on Saundaranand : Critical and Explanatory—Third
Series. Rocznik Orjantalistyezny ( Tom. IV. 1926, Str. 219–29 )
by A. Gawzonski, 1928.
10. Notes on the Text of Ashvaghosha’s Saundaranand—(Journal
of Royal Asiatic Society 1928 ) pp. 131–2 by G. W. Gwarner.
11. Zu Aswaghosa’s Saundaranand—Z. D. M. G. ( Band 72,
1918, pp. III—14.4 ) by E. Hultzsch.
12. Ashvaghosa’s Saundaranand—Nr. III. Z. D. M. G. ( Band
74, 1920, pp. 293–5 ) by E. Hultzsch.
13. Har Prasad Shastri. 1910, Appendix to Bibliotheca Indica
edition.
14. Saundarananda—Panjab University Publication, By E. H.
Johnston 1928.
15. E. H. Johnston, 1932, Appendix to English Translation to
the Sanskrit Text.
16. Misprint in Johnston’s Edition 1928.
17. Critical Edition with Note’s—E. H. Johnston, 1928.
18. Critical Notes to Saundaranand Kavya—Bulletin of the
School of Oriental Studies, London ( Vol I, pt. II, pp. 133–140 )
By Le dela Vall’ee Poussim.
19. Sqme Notes on the Text of Saundarananda the Poem of
Ashvaghosha : Verslag en mededeelingen der. Koninklijke Akademie
Van Wetenschappen ( Twa-alfde Deel, pp. 125–139 ).
श्लोकानुक्रमणी
श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः | श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः
अ | अथ द्विजो बाल इवासंवेदः १८ १
अकथङ्कथा ग्रहिण ३ ३९ | अथ धर्मचक्रमृतनाभि ३ ११
अकृतज्ञमनार्यमस्थिरं ८ ४६ | अथ नन्दमधीरलोचनं ८ १
अकृतात्मतया तृषान्वितो ८ २१ | अथ नैष मार्ग इति ३ ५
अकृशोद्यमः कृशधनोऽपि ३ ३१ | अथ पार्थिवः समुपलभ्य ३ २०
अग्निद्रुमा ज्याम्बुषु या १७ ५९ | अथ प्रमादाच्च तमुज्जिही ५ ३४
अग्नीनां हूयमानानां १ ११ | अथ प्रहाणात्सुखदुःखयोश्च १७ ५४
अङ्केऽपि लक्ष्म्या न स ६ ४६ | अथ भाजनीकृतमवेक्ष्य मनुज ३ २६
अजातवत्सां यदि गां १६ ५० | अथ मोक्षवादिन्मराड ३ ३
अण्व्या ययाण्या विपुलाणि १६ ७२ | अथ वा समवैषि ८ ४९
अत एव च मे विशेषतः ८ ११ | अथ संराधितो नन्दः १३ १
अतःपरं तत्त्वपरीक्षणेन १६ ३ | अथ संहर्षणानन्दं विदित्वा १३ ९
अतःपरं परममिति १० ६४ | अथ स पथि ददर्श मुक्तमानं ४ ४६
अतःप्रभृति भूयस्त्वं १३ १० | अथ सूक्ष्ममतिद्वयाशिव ८ ४७
अतश्च निखिलं १२ १३ | अथ स्मृतिकवाटेन १४ १
अतश्च सन्दधे कार्यं १३ ८ | अथात्मदृष्टिं सकलां विधूय १७ २७
अतश्च हस्त इत्युक्त्वा १२ ३६ | अथात्मनः शिष्यगुणस्य १८ ६
अतीतेऽध्वनि संवृत्तः १५ ३२ | अथात्र काचित्प्रमदा सबाष्पां ६ ६
अतो न विषयो हेतुः १३ ५३ | अथापि किञ्चिद् व्यसनं ६ ४२
अतो विदित्वा बलवीर्यं ९ २१ | अथाप्यनाश्यानविशेषकायां ४ ३६
अतृप्तौ च कुतः शान्ति ११ ३३ | अथाप्सरःस्वेव निविष्ट १० ४९
अत्यन्तमपि संहारो १४ ८ | अथावतीर्याश्वरथद्विपेभ्यः ५ १
अत्याक्रान्तो हि काया १४ ७ | अथावितर्कं क्रमशोऽविचारम् १७ ४७
अथ कश्चिद्वितर्कंस्ते भवेद् १५ ५२ | अथवासनगतस्थानप्रेक्षित १४ ३५
अथ तत्र शुचौ ८ ८ | अथैवमादेशित तत्त्वमार्गो १७ १
अथ तस्मिन्तथा काले २ ४६ | अथैवमुक्तोऽपि स तेन ९ १
अथ तस्य निशम्य ८ १४ | अथोदकलशं गृह्य तेषां १ २८
अथ तेजस्विसदनं १ १८ | अथो नतं तस्य मुखं ५ ५२
अथ ते पुण्यकर्माणः १ ३९ | अथो महद्भिः पथि ५ ४
अथ त्विदानीं ललितः ६ ४३ | अथो हि तत्त्वं परिगम्य १८ ४३
अथ दुःखमिदं मनोमयं ८ ५ | अददत्सु भवन्ति नर्मदाः ८ ३९
४२४ सौन्दरनन्दं महाकाव्यम्
श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः
अदर्शनं तूपगतश्च तस्या ४ ४३ अन्तर्भूमिगतं ह्यम्भः १२ ३३
अदृष्टतत्त्वेन परीक्षकेण १४ ४८ अन्येऽपि सन्तो विमुमुक्षवो १८ १३
अद्य ते सफलं जन्म १२ २१ अन्योन्यसंसर्गविवर्धनेन ४ ११
अद्य प्रकृष्टा तव बुद्धिमत्ता १८ ३५ अप्रथत्पितुःश्चैव २ ३०
अद्यापदेष्टुं तव युक्तरूपं १८ ३१ अपरिग्रहः स हि बभूव ३ १८
अद्यापि तन्मे हृदि ७ १८ अपरीक्षकभावाच्च पूर्वं १२ ४
अद्यार्थवत्ते श्रुतवच्छ्रुतं १८ २५ अपां द्रवत्वं कठिनत्वमुर्व्या १६ १२
अद्यावगच्छामि सुदुष्करं ७ १३ अपि क्षुद्रमृगा यत्र १ १३
अद्यासि शौचेन परेण युक्तो १८ २४ अपि च प्रथितस्य धीमतः ८ २७
अद्यासि सुप्रव्रजितो जिता १८ २३ अपि च स्वतोऽपि ३ ४१
अधमिष्ठामचकथन्न २ ३२ अप्यासीद् दुःखितान्पश्यन् २ १७
अध्यैष्ट यः परं ब्रह्म २.. २१ अप्रियं हि हितं ११ १६
अनभिज्ञो यथा जात्यं दहेद् १५ २६ अप्सरः प्राप्तये यन्मे १२ १३
अनर्थकामः पुरुषस्य यो ७ ४६ अप्सरोभृतको धर्मं १२ १
अनर्थभोगेन विघातदृष्टिना १० ५५ अप्सरो भृतको धर्मं चरसी ११ १९
अनर्थेषु प्रसक्ताश्च १४ ४० अबोधतो ह्यप्रतिवेधतश्च १६ ६
अनर्हंसंसारभयं मानाहं १२ २६ अभिजनमहतो मनस्विनः ८ ५७
अनाथं तन्मनो ज्ञेयं १४ ३९ अभितस्ततः कपिलवास्तु ३ १७
अनादिकालोपचितात्म १६ ७१ अभिधाय च त्रिपरिवर्तमत्तु ३ १३
अनिक्षिप्तोत्साहो यदि खनति १६ ९७ अभिध्या प्रियरूपेण १३ ४६
अनित्यतस्तन्न हि शून्यतश्च १७ १७ अभिवक्तस्य कामेषु ११ १०
अनित्या मोषधर्माणो १५ ८ अभूत परिकल्पेन विषय १३ ५१
अनिर्वेद्याग्रमहंदभ्यो २ १९ अभ्युच्छ्रितो द्रव्यमदेन पूर्वं १८ ३७
अनिश्चितश्चाप्रतिबद्धचित्तो १८ १९ अयत्नतो हेतुबलाधिकस्तु ५ १७
अनिष्टमप्यौषधमातुराय ५ ४८ अरिभूतेष्वनित्येषु १२ २४
अनीयमानस्तु यथानिलेन १४ ४९ अर्जनादीनि कामेभ्यो १५ ७
अनुकूलं प्रवर्त्तन्ते ज्ञातिषु १५ ३७ अर्हत्वमासाद्य स सक्रियार्हो १७ ६
अनुग्रहायास्य जनस्य शङ्के ४ ३० अर्हरूपा ह्यनर्हस्य १ २०
अनुरोधविरोधाभ्यां १३ ३८ अलं धर्मार्थकामानां १ ४०
अनुलेपनमञ्जनं स्रजो ८ ५० अलब्धचेतः प्रशमः १४ ४७
अनेन दुष्टो मदनाहिना १० ५६ अलब्धस्यालाभो नियत १६ ९५
अनृतं जगाद न च ३ ३३ अवगम्य तं च कृतकार्यं ३ ८
अन्तर्गतैरचपलैर्वंशस्त्या १४ २५ अवबुध्य चैव परमार्थं ३ १०
अन्तर्जलिगताः प्रमत्तमनसो ११ ६१ अवर्धिष्ट गुणैः शश्वद् २ २६
श्लोकानुक्रमणी ४२५
श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः | श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः
अवशः खलु काममूर्च्छया ८ २० | आकाशयोनिः पवनो यथा १६ ११
अवश्यं गोचरे स्वे स्वे १३ ४१ | आकृष्टवपुषा दृष्टीः २ २२
अवश्यभावी प्रियविप्रयोगः ५ २१ | आक्षिप्तः शत्रुभिः सङ्ख्ये २ ५
अवाङ्मुखो निष्प्रणयश्च ४ २५ | आचयं द्युतिमुत्साहं १४ ४
अवासकार्योऽसि परां गति १८ ५४ | आचारवान्विनयवान् १ ६२
अविचारयतः शुभाशुभं ८ २३ | आतसबुद्धेः प्रहितात्मनोऽपि १७ ७
अवेदीद् बुद्धिशास्त्राभ्यामिह २ १५ | आदाय वैदेहमुनिस्ततस्तं ५ ५१
अवैति बुद्धं नरदम्यसारथिं १८ ५१ | आनुशंस्यान्न यशसे २ ४०
अशरीरं भवाग्रं हि १६ ५६ | आपुः पुरं तत्पुरुहूतकल्पा १ ५९
अशिश्रियद्यः सततं दीप्तं १ २ | आम्नातव्याश्च विशदं १४ २३
अश्रान्तः समये यज्वा २ ३५ | आरण्यकं भैक्षचरं विनीतं १८ ३३
अष्टापदमिवालिख्य १ ३२ | आरब्धवीर्यस्य मनःशमाय १७ ९
असुरा पूर्वदेवास्तु ११ ४७ | आर्जवाभिहितं वाक्यं ११ १५
असौ क्षेमो जनपदः सुभिक्षो १५ ४२ | आर्द्राच्च काष्ठाज्ज्वलनाभि १६ ५१
अस्मै नमोऽस्तु स्थिरनिश्चय ७ २२ | आर्यस्य साधोः करुणात्मक ६ १४
अस्मिन्धारापरिक्षिप्ते १ ३३ | आर्येण मार्गेण तथैव मुक्तः १७ ३४
अस्याभ्युपायोऽधिगमाय १६ ३० | आर्येर्बलैः पञ्चभिरेव पञ्च १७ २६
अस्योपचारे धृतिराजंवं १६ ३८ | आर्यो न्यायः कुतस्तस्य १४ ४३
अहं गृहीत्वापि हि ७ १७ | आलोक्य चक्षुषा रूप १३ ४२
अहं ममेत्येव च रक्त ९ ३५ | आस्थाय योगं परिगम्य ५ ३२
अहं वपुष्मानिति यच्च ५ २४ | आस्था यथा पूर्वमभून्न १० ५१
अहं ह्नार्येण शरीरजेन १७ ६४ | इ
अहार्षीद् दुःखमार्तानां २ १६ | इच्छाविशेषे सति तत्र १६ १९
अहितो दृश्यते ज्ञाति १५ ३८ | इति कर्मणा दशविधेन ३ ३७
अहोऽन्धविज्ञाननिमीलितं १८ ४५ | इति तेन स चोदितस्तदा ८ ७
अहो धृतिस्तेऽविषयात्मकस्य १८ २६ | इति त्रिवेगं त्रिक्षपं त्रिवीचम् १७ ६०
अहो प्रत्यवमर्शोऽयं १२ १९ | इति दुःखमेतदियमस्य ३ १२
अहो विशेषेण विशेषदर्शि १८ ४० | इति मन्मथशोककर्षित ८ २२
अहो सदृशमारब्धं १९ ९ | इति मुदितमनामयं ३ ४२
अहो हि सत्त्वेष्वतिमैत्रचेत १८ ४७ | इति युवतिजनेन सान्त्व्य ६ ४९
अहल्लेखस्य मनसः १३ २६ | इति हितमपि बह्वपीदमुक्तः ९ ५०
आ | इत्यनेन प्रयोगेण काले १५ ६५
आकाङ्क्षेच्च यथा रोगं ११ २८ | इत्यहंतः परमकारुणिकस्य १८ ६१
आकारेणावगच्छामि तव ११ २३ | इत्यार्यसत्यान्यवबुध्य १६ ५
४२६ सौन्दरनन्दं महाकाव्यम्
श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः | श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः
इत्येवमन्यायनिवर्तनं च १६ ६८ | ऋ
इत्येवमादि प्रियविप्रयुक्ता ६ २० | ऋजुं समग्रं प्रणिधाय कायं १७ ४
इत्येवमादि स्थिरबुद्धिचित्त १८ ३९ | ऋतावृतावाकृतिमेक १० १९
इत्येवमुक्तश्च निपीडितश्च ४ ३७ | ऋतुचक्रनिवर्त्ताच्च १५ ४४
इत्येवमुक्तः प्रणतेन ५ १० | ऋतुव्यंतीतः परिवर्तते ९ २८
इत्येवमुक्तः स तथागतेन ५ ३३ | ऋद्धिप्रविवेकम् च १६ २
इत्येवमुक्तः स विनायकेन ५ ५० | ए
इत्येवमुक्तः सुगतेन नन्दः १० १७ | एकपित्रोर्यथा भ्रात्रोः १ २३
इत्येवमुक्तापि बहुप्रकारं ६ ४४ | एकस्तु मम सन्देहस्त ११ १४
इत्येवमुक्त्वा गुरुबाहु १८ २० | एकेन कल्पेन स चेन्न हन्यात् १६ ७०
इत्येषा व्युपशान्तये न रतये १८ ६३ | एताः स्त्रियः पश्य १० ४८
इदं कृतार्थः परमार्थवित्कृती १८ ५० | एतान्यरण्यान्यभितः शिवानि १६ ८६
इदं विदित्वा निधनस्य ९ ३४ | एतान्यादौ निमित्तानि ११ ५३
इदं हि भुक्त्वा शुचि १८ ४४ | एतावच्छीलमित्युक्तमाचारो १३ १९
इदं हि रोगायतनं जराशं ९ ६ | एवं कृती निर्वृ'तिमभ्युपेतो १६ २९
इदं हि शय्यासनपानभोजने ९ १४ | एवं ते पश्यतस्तत्त्वं १३ ४५
इदमाश्चर्यं परं यत्सुप्तः १५ ५८ | एवं मनोधारणया क्रमेण १६ १
.इन्द्रियाणांमुपशमादरीणां १३ ३८ | एवंविधा देवतृपर्षिसंङ्घाः ७ ४६
इन्धने सति वायौ १३ ५० | एवमभ्यवहर्तव्यं भोजनं १४ १४
इमा हि शक्या न १० ६० | एवमादिः क्रमः सौम्य १४ २८
इहाधिवासो दिवि १० ६१ | एवमादिभिरत्यक्तो २ ४५
इहार्थमेवारभते नरोऽधमो १८ ५५ | एवंस्प्रंकारैरपि यद्युपायै १६ ८०
इहैव भूत्वा रिपवो ९ ४७ | एष्यामनाख्यानविशेष ६ १३
इहोत्तमेभ्योऽपि मतः स १८ ५६ | ऐ
ई | ऐन्द्रं वनं तच्च ददर्श १० ३५
ईदृशी नाम बुद्धिस्ते १२ २८ | औ
उ | औपेक्षिकं नापि निमित्त १६ ५७
उत्तानो भावकरणाद्विवृत्त १३ १२ | क
उत्तिष्ठ धर्मे स्थित शिष्य १८ २२ | ककन्दस्य मकन्दस्य १ ५८
उद्वेगादपुनर्भवे मनः २ ६५ | कण्वः शाकुन्तलस्येव १ २६
उन्मीलितस्यापि जनस्य १८ ३६ | कथङ्कथाभावगतोऽस्मि १८ ८
उपविश्य तत्र कृतबुद्धि ३ ७ | कन्दर्परतयोरिव लक्ष्यभूतं ४ ८
उर्व्यादिकान् जन्मनि वेद्मि १८ १४ | कपिलस्य च तस्यर्षेस्त १ ५७
उल्कामुखस्थं हि यथा सुवर्णं १६ ६५ | कर्मणो हि यथा दुष्टात्काय १३ १७
श्लोकानुक्रमणी ४२७
श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः
कलभः करिणा खलूद्धृतो ८ १७ कृष्ट्वा गां परिपाल्य च १६ ९८
काचित् पिपेषार्जुनविलेपनम् ४ २६ क्रमेणाद्भिः शुद्धं कनकमिह १५ ६८
काचित् स्थिता तत्र तु ४ २८ क्रोधप्रहर्षादिभिराशयानाम् १६ २१
का नन्दरूपेण च चेष्टया १० १६ क्लेशप्रहाणाय च १६ ४९
कामचर्यासु कुशलो ११ ४ क्लेशांस्तु विष्कम्भयते १६ ३५
कामभोगैरतृप्तात्मा १३ ५५ क्लेशाहार्नापि कांश्चित्तु २ २१
कामरागप्रधानोऽपि परिहास १२ ३ क्लेशाङ्कुरान्न प्रतनोति १६ ३४
कामाग्निदाहेन स विप्रमुक्तो १७ ४३ क्व कार्तवीर्यस्य बला ९ १७
कामानां प्रार्थना दुःख ११ ३८ क्वचिच्छयीतं क्वचित् १५ ४५
कामाभिभूतो हि हिरण्यरेताः ७ २५ क्वचिद् भुक्त्वा यत्त
४२८ सौन्दरनन्दं महाकाव्यम्
श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः| श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः
चिक्षेप कर्णोत्पलमस्य ४ १६ | ततः स वातं व्यजना १७ २२
चिच्छेद कार्त्स्न्येन ततः १७ ५७ | ततः स्मृतिमधिष्ठाय १३ ३०
चित्रैः सुवर्णाच्छदनैः १० २९ | ततश्चलन्नूपुरयोक्त्र ४ १७
चिरमुन्मार्गविहृतो १२ २० | ततः स्तनोद्वृत्तितचन्दना ४ ३८
छ | ततस्ताः योषितो ११ १
छातोदरीं पीनपयोधरोरुं ४ ४१ | ततस्तथाक्षममवेक्ष्य ९ ४
छित्त्वा च भित्त्वा ७ १५ | ततस्तयोः संस्कृतयोः २ ६३
ज | ततस्तस्याशयं ज्ञात्वा १२ १८
जरादयो नैकविधा १६ १० | ततस्तस्येङ्गितं ज्ञात्वा ११ २२
जराव्याधिश्च मृत्युश्च १५ ४६ | ततश्चिरस्थानपरिश्रमेण ६ ५
जरासमा नास्त्यमृजा ५ २७ | ततस्तत्प्रतिलम्भाच्च १ ४१
जिज्ञासमाना नागेषु १ ३६ | ततस्तदाश्रमस्थानं शून्यं १ ३८
झ | ततो जिघांसुहृदि तस्य १० ५८
ज्ञातव्यमेतेन च कारणेन १६ १८ | ततो मुनिस्तं प्रियमल्य ५ २०
ज्ञानं न मे तच्च शमाय ७ १६ | ततो मुनिस्तस्य निशम्य १० १८
ज्ञानस्योपनिषच्चैव १३ २३ | ततो मुनिस्तस्य निशम्य १८ ४९
त | ततो विविक्तञ्च ५ ६
तं गौरवं बुद्धगतं चकषं ४ ४२ | ततो हृते भर्त्तरि गौरवेण ६ १
तं प्राप्तमप्राप्तविमोक्ष १० २ | तत्कुण्डलादृष्ट विशेष ४ २३
तं वन्दे परमनुकम्पकम् १७ ७३ | तत्राऽपि तद्धर्मिगता १७ ४४
तं विनिर्दिदिशुः श्रुत्वा २ ५१ | तत्रावकाशं मृदुनील १७ २
तं व्यवस्थितमाज्ञायाः ११ ८ | तत्साधु साधुप्रिय ५ ९
तज्जन्मनो नैकविधस्य १६ २५ | तत्सौम्य लोलं परिगम्य ५ ४५
तज्जन्मव्याधिमृत्यु ११ ६२ | तथा नृपर्बेर्दिलीपस्य ७ ३२
ततः कदाचित् कालेन २ १ | तथा प्रीतेरुपनिषत् १३ २५
ततः कदाचित्ते वीरा १ ३४ | तथाप्यथाध्यात्मनवग्र १६ ७३
ततः क्रमैर्दीर्घतमैः प्रचक्रमे ४ ४५ | तथा हि वीराः पुरुषा ९ २३
ततः परममित्युक्त्वा १ ३० | तथाङ्गदोऽन्तं तपसोऽपि ७ ३३
ततः प्रमादात्प्रसृतस्य १८ २१ | तथाङ्गिरा रागपरीत ७ ३१
ततः स कृत्वा मुनये ५ ११ | तयोपकरणैः कार्यं १४ १७
ततः स तत्त्वं निखिलं १७ ५ | तयो सत्पुत्रयोर्मध्ये २ ६२
ततः स तैरनुगतः १ ३१ | तथैव कन्दर्पशराभिमृष्टो ७ ३६
ततः स बोध्यङ्गशिता १७ २४ | तथैवैलविलो राजा ११ ४५
ततः स लोके ददतः ५ १२ | तदार्थसत्याधिगमाय १६ ८५
श्लोकानुक्रमणी ४२१
श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः
तदध्यानमागम्य च १७ ४८ तस्मात् सर्वेषु भूतेषु १५ १७
तदप्रमत्तो नियमे समु १० ६३ तस्मादकुशलं त्यक्त्वा १५ १९
तद्बुध्वा प्रतिपक्षेण १५ २९ तस्मादभ्यवहर्तव्यम् १४ ६
तद्व्याधिसंज्ञा कुरु १६ ४१ तस्मादस्वन्तमन्त्रान ११ ५५
तद्देशकालौ विधिव १६ ५२ तस्मादेषां वितर्काणाम् १५ ६४
तद्वेत्य मनःशरीरयोः ८ ५५ तस्मादेषामकुशल १३ ५६
तदिदं त्वा विवक्षामि ११ १८ तस्मान्द्रिक्षार्थं मम ७ ५२
तदिदं शृणु मे समासतो ८ १२ तस्माद् व्याससमासा १२ १७
तदियं यदि कायिकी ८ ४ तस्मान्नायुषि विश्वासं १५ ६२
तदेतदाज्ञाय विपाप्मना ८ ४९ तस्मिन् गिरौ चारण १० ६
तदेवमाज्ञाय शरीरमा ९ १६ तस्मिन् गृहे भर्तुरत ४ २७
तद्भूमेरभियोक्तॄणां १ ४५ तस्य कालेन सत्पुत्रो २ ६१
तद्यावदेव क्षणसन्निपातो ५ ४९ तस्य देवो नृदेवस्य २ ४९
तद्वत्परां शान्तिमुपा १७ ७० तस्य भुक्तवतः स्वर्गे ११ ४१
तद्धनं मुनिना तेन १ २७ तस्य विस्तीर्णतपसः १ ५
तद्वल्लोके मुनिर्जातो १३ ६ तस्य व्रीडेन महता १२ २
तद्विघाताय निमित्त १७ १० तस्य सत्त्वविशेषस्य २ ५२
तद्विज्ञाय मनःशरीर ८ ६२ तस्य स्वर्गान्निववृते १२ ५
तद्धितकैरकुशलैर्ना १५ २५ तस्याज्ञया कारुणिकस्य १७ ६५
तन्नाथवृत्तैरपि १ ६० तस्या मुखं तत्सत ४ २१
तन्नामरूपस्य गुणानुरूपम् १६ १६ तस्या मुखं पद्म सपत्न ६ ११
तन्निश्चितं भीकलम ५ २६ तस्याश्च सोपानतल ६ ७
तपसे ततः कपिलवास्तु ३ १ तां चोरदन्तीं प्रसभं ६ ३५
तमुदीक्ष्य हेममणिजाल ३ २५ तां सुन्दरीं चेन्न ४ ७
तयोश्च नन्दीरजसोः १६ ४५ ताः निःसृताः प्रेक्ष्य १० ३९
तस्माच्चरन् चरोऽस्मीति १४ ४५ तान् दृष्ट्वा प्रकृतिं १ ३७
तस्माच्च व्यसनपरा १७ ७२ ताभिर्वृता हर्म्यंतले ६ ३७
तस्माच्चारित्रसम्पन्नो १३ २० तामञ्जनां प्रेक्ष्य च ६ ९
तस्माज्जरादेव्व्यंसनस्य १६ ७ तावद् दृढं बन्धनमस्ति ७ १४
तस्माज्ज्ञातिवितर्केण १५ ४१ तासां जगुर्घीरमुदात्त १० ३७
तस्मात्तम इति ज्ञात्वा १४ ३१ तितारयिषया दृप्तो ११ २३
तस्मात्तु यूथादपसायं १० १५ तिष्ठत्यनुशयस्तेषां १२ २
तस्मात्परं सौम्य विधाय १६ ४७ तीव्रं ह्युत्पद्यते दुःखं ११ ५१
तस्मात्प्रवृत्तिं परिगच्छ १६ ४२ तुतुषुस्तुषिताश्चैव २ ५५
सौ०-31
४३० सौन्दरनन्दं महाकाव्यम्
श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः | श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः
ते चेदलब्धप्रतिपक्ष भावा १६ ८२ | दुःखं न स्यात् सुखम् १२ २३
तेजसा च त्विषा चैव २ ३१ | दुःखं न मे स्यात् सुखमेव १८ ३८
तेनापायि यथाकल्पम् २ ४४ | दुःखं सर्वत्र सर्वस्य १५ ५०.
तेनारिरपि दुःखार्त्तो २ ४१ | दुःखक्षयो हेतुपरि १६ २६
ते हि तस्मात्प्रवर्त्तन्ते १५ ६ | दुःखप्रतीकारनिमि १८ ३७
तेषां मुनिरुपाध्यायो १ २२ | दुःखितेभ्यो हि मर्त्येभ्यः १५ १५
तेषां हि सततं लोके १३ ३९ | दुर्हरो मानसो व्याधि ११ १२
तौ देवदारूत्तमगन्धवन्तं १० ५ | दुष्करं साध्वनार्येण ११ १३
तृप्तिं वित्तप्रकर्षेण १५ १० | दुष्टेन चेह मनसा १५ १६
तृप्तिर्नास्तीन्धनैरग्ने ११ ३२ | दृष्ट्वैकं रूपमन्यो हि १३ ५२
त्यक्त्वा रत्नं यथा १५ २७ | देवेभ्यस्तुषितेभ्योऽथ २ ४८
त्रिस्कन्धमेतं प्रविगाह्य १६ ३७ | देव्यामपि यवीयस्य २ ५७
त्वं निर्वृतिं गच्छ ६ ४७ | दोषक्षयो जातिषु १६ २४
त्वक्स्नायुमेदोऽधिरास्थि १७ ३६ | दोषव्यालानतिक्रम्य १४ २९
त्वगस्थिमांसक्षतजात्मकं ९ ९ | दोषांश्च कायाद्द्विष १० ४३
त्वच्वेष्टितमस्थिपञ्जरम् ८ ५३ | दोषाणां कुहुनादीनाम् १३ १८
त्वयि परमधृतौ निविष्ट १८ ६० | दोषाधिके जन्मनि १६ २२
द | दौर्मनस्याभिधानस्तु १३ ४७
दक्षिणेन तु पार्श्वेन १४ ३३ | द्रव्यं यथा स्यात्कटुकम् १६ ९३
दत्त्वाथ सा दर्पणमस्य ४ १३ | द्रष्टुं सुखं ज्ञानसमाप्ति १८ २
दन्तेऽपि दन्तं प्रणिधाय १६ ८३ | द्रुतप्रयाणप्रभृतींश्च १६ ८१
दरीचरीणामतिसुन्दरीणां १० १३ | द्वाराध्यक्ष इव द्वारि १४ ३६
दहेत्सुवर्णं हि धमन्न १६ ६६ | द्विविधा समुदेति वेदना ८ ३
दार्ढ्यात् प्रसादस्य १७ २९ | द्विषद्भिः शत्रुभिः १३ ३२
दानैरजस्रविपुलैः सोमं २ ३१ | द्वेषायुधं क्रोधविकीर्णं १७ ३९
दितेः सुतस्यामररोष ९ १९ | द्वैपायनो धर्मपरायणश्च ७ ३०
दिदृक्षयाक्षिप्तमना ४ ४० | ध
दिवि दुन्दुभयो नेदु २ ५४ | धर्मच्छन्दमिमं तस्मै १२ ३१
दिष्ट्या दुरापः क्षण १८ २७ | धर्म्मानश्चरन्तस्ते २ ४७
दिष्ट्यासि शान्तिम् १८ ३२ | धातुराम्भधृत्योश्च १४ २२
दीनं महाकारुणिक ५ २१ | धातून्हि षड् भूसलिला १६ ४८
दीपप्रभां हन्ति यथा १० ४४ | धारणार्थं शरीरस्य १४ १५
दीपो यथा निर्वृं ति १६ २८ | धृतः प्रियेणायमभून्म ६ २९
दीर्घबाहुर्महावक्षाः २ ५८ | धृतिं परिष्वज्य विंधूय १० ५९
श्लोकानुक्रमणी ४३१
श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः | श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः
धृत्यावाक्षीत्प्रतिज्ञां स २ १३ | न ह्येकविषयेऽन्यत्र १४ १०
ध्यानं स निःश्रित्य १७ ५६ | नाकृक्षद्विषयेऽन्यत्र २ २३
ध्यानेऽपि तत्राथ ददर्श १७ ५२ | नानाविरागाण्यथ १० २२
ध्रुवं हि संश्रुत्य तव १८ ५९ | नापनेयं ततः किञ्चित् १३ ४४
न | नार्थी यद्यग्निना वा १२ ३४
न कामभोगा हिं भवन्ति ७ ४३ | नाशं गतायां परमाङ्ग ७ ४०
नगाग्रनगस्योपरि देव १० १४ | नासाग्रे वा ललाटे १५ २
न च तत्र कश्चिदुपपत्ति ३ ३८ | नासृक्षद् वलिमप्राप्तम् २ २०
न च प्रयाति नरकम् १३ ३३ | नाहं यियासोगुरुदर्शनार्थं ४ ३४
न चात्र चित्रं यदि ९ ३ | निःसारपश्यतो लोकम् १५ ६
४३२ सौन्दरनन्दं महाकाव्यम्
श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः
परस्परमुदीक्षणतत्पराक्षं ४ ९ प्रमदाः समदा मदप्रदा ८ ३२
पराङ्मुखन्त्वन्यमनस्क ५ १३ प्रमद्वरायां च रुरुः ७ ३७
पराशरः शापशरस्तपर्षिः ७ २९ प्रयान्ति मन्त्रैः प्रशमं ९ १३
परितुष्टः शुचिर्मञ्जु १३ १६ प्रयोगः कायवचसोः १३ ११
पर्याप्तफलपुष्पाभिः १ ९ प्रविशन्त्यपि हि स्त्रिय ८ ४२
पांसुभ्यः काञ्चन जातम् १३ ४ प्रवृत्तिदुःखस्य च तस्य १६ १७
पाणौ कपालमवधाय ७ ४८ प्रश्रब्धिः कायमनसः १३ २४
पाण्डुराट्टालसुमुखम् १ ४३ प्रश्वसित्यमन्वक्षं यदु १५ ५७
पुंस्कोकिलानांमविचिन्त्य ७ २१ प्रसीद सीदामि विमुञ्च १० ५४
पुनश्च बीजमित्युक्ता १२ ३१ प्रसूतः पुरुषो लोके १५ ६०
पुरं विधायानुविधाय १७ ११ प्रस्तवेष्वपि भार्यायाम् ११ ७
पुरुषश्च विधाय यः ८ ३० प्रहेयः स त्वया सौम्य १५ ४३
पुष्पावनद्धे तिलकद्रुमस्य ७ ७ प्राणापानौ निगृह्णाति १४ २
पुष्पोत्कराला अपि ७ ९ प्राणिधान्यधनादीनाम् १३ १५
पुष्यन्ति केचित्सुरभीह १० २० प्राधान्यादिन्द्रियमिति १२ ३७
पूर्वं तपोमूल्यपरिग्रहेण १० ३३ प्रायेण मोक्षाय विनिः ६ ४०
पूर्वं यामं त्रियामायाः १४ ३२ प्रायेणालोक्य लोकम् १८ ६४
प्रक्लेदमद्भिवदनं १४ २४ प्रायेण विषये यस्य २ ११
प्रग्राहकं यत्तु निमित्त १६ ५३ प्रासादसंस्थो भगवन्त ५ ८
प्रग्राहकं यन्नियतं १६ ५६ प्रियां प्रियायाः प्रतनूं ७ ६
प्रजाः परमधर्मज्ञः सूक्ष्मम् २ ३७ प्रीतिः परा वस्तुनि १७ ४९
प्रज्ञा त्वशेषेण निहन्ति १६ २६ प्रीतेर्विरागात् सुखमार्ग १७ ५०
प्रज्ञामयं वर्म बधान ५ ३० प्लवं यत्नाद्यथा कश्चित् १४ १६
प्रणताननुजग्राह विज २ १० फ
प्रणम्य च गुरौ १२ १२ फलं हि यादृक् समवैति १६ २३
प्रणीयमानश्च यथा ५ ४२ ब
प्रतिपक्षस्तयोर्ज्ञेयो मैत्री १५ १३ बद्धगोधाङ्गुलित्राणा १ ३५
प्रतिपूजया न स जहर्ष ३ १९ बद्ध्वा यथा हि कवचम् ८ ५८
प्रतिश्रयं बहुविधम् १५ ३४ बद्धवासनं पर्वतनिर्झरस्थः ७ २०
प्रत्यक्षमालोक्य च १६ १४ बभूव स हि संवेगः १२ ९
प्रदहन् दहनोऽपि गृह्यते ८ ३६ बलं कुरूणां क्व च ९ २०
प्रदीप्ते जीवलोके हि १४ ३० बलं च रूपञ्च नव ९ ५
प्रनष्टममृतं तस्य यस्य १४ ४२ बलं महद्वा यदि वा न ९ २२
प्रनष्टो यस्य सन्मार्गो १४ ४४ बलीयान् सत्त्वसम्पन्नः २ ३
श्लोकानुक्रमणी ४३३
श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः
बलस्थोऽहं युवा वेति १५ ५४
बह्ववः प्रसन्नमनसो ३ २८
बह्वायते तत्र सिते १० ८
बह्वीरध्यगमद्विद्या २ २५
बाधात्मकं दुःखमिदम् १६ ४
बालस्य धात्री विनिगृह्य ५ ४७
बाष्पेण ताः क्लिन्नविष ६ ३६
बिभर्ति हि सुतं माता १५ ३६
बीजस्वभावो हि १६ १५
बुद्धस्ततस्तत्र नरेन्द्रमार्गे ५ ३
बोध्यङ्गनागैरपि सप्तभिः १७ ५८
ब्रवीतु तावत्पुरि १८ ५८
ब्रवीमि सत्यं सुविनि ६ ४५
ब्रह्मर्षिभावाद्यमपास्य ७ ३५
भ
भक्तिं स बुद्धं ६ १७
भद्दालिभद्रायणसर्पदास १६ ८८
भयमागमनान्मृत्योः १४ २७
भये प्रीतौ च शोके १४ ६
४३४ सौन्दरनन्दं महाकाव्यम्
श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः
यः पूर्वं राजभिर्यातां २ ६ यथा मयूरश्चलचित्र ९ २५
यः सर्वतो वेश्मनि ५ ४१ यथा लोलेन्द्रियो भूत्वा ११ ३
यः ससञ्जे न कामेषु २ २ यथासनाथं स्कन्धेन ११ २४
यः स्यान्निकेतस्तमसो १७ १४ यथा स्वभावेन हि १६ ४६
यज्जन्म रूपस्य हि १६ ८ यथा स्वन्नं भुक्त्वा हि १६ ४६
यतः प्रसूतस्य च कर्म १७ १९ यथा हि तृभ्यां करपत्र ९ ३२
यतः शीलमतः सौम्य १३ २९ यथा हि भीतो निशि १६ ७९
यतश्च संस्कारगतम् १७ २० यथा हि भैषज्यसुखाभि ९ ४५
यतश्च लोकं समजन्म १८ १७ यथा हि रत्नाकरमेत्य १८ ४६
यतो हि येनाधिगतो १८ ३ यथा हि वैद्यस्य चिकी ९ २
यत्पश्यतश्चाधिगमो १८ १२ यथैक्षुरत्यन्तरसप्रपी ९ ३१
यत्पीतमास्वादवशेन्द्रियेण १८ ९ यथोपदेशेन शिवेन १७ ३३
यत्र गच्छति कायोऽयम् १५ ४७ यथोपयुक्तं रसवर्णं ९ ४८
यत्र तत्र विविक्ते १५ १ यथोल्का हस्तस्था ८ ६१
यत्र ते हृष्टमनसः १ ४९ यथैष्यनाश्यानविशेषकायां ७ १९
यत्र स्म मीयते ब्रह्म १ १५ यथौषधैर्हस्तगतैः ५ ३१
यत्रायतांश्चैव ततांश्च १० २५ यंदहन्यहनि प्रधावनै ८ ४८
यत्रेञ्जितं स्पन्दित १७ ५३ यदा चैश्वर्यवन्तोऽपि ११ ५८
यत्रेष्टचेष्टाः सतत १० ३२ यदा तस्मान्निवृत्तस्ते १५ ५१
यत्स्यादुपेक्षानियतम् १६ ५८ यदाक्षपानासनयान ९ ७
यथा क्षुधार्तोऽपि विषेण १६ ७४ यदा नरेन्द्रश्च कुटुम्ब ५ ४३
यथा घटं मृन्मयमाम ९ १० यदा भ्रष्टस्य कुशलम् ११ ४०
यथा च कुष्ठव्यसनेन ९ ४४ यदाम्बुभूवायवनलाश्च ९ १२
यथा च स्वच्छन्दाद् १५ ६९ यदा शरीरे न वशो ९ ३६
यथा चात्यर्थमाहारः १४ ३ यदा हिमात्तौ ज्वलनम् ९ १५
यथानपेक्ष्याग्रमपी ९ ४१ यदि तावदिदं सत्यम् ११ २०
यथा पश्यति मध्वेव ११ २९ यदि द्वन्द्वारामे जगति १४ ५१
यथा प्रजाभ्यः कुनृपो ७ ३८ यदि प्रतीपं वृणुयान्व ९ २६
यथा प्रतप्तो मृदुना १० ५२ यदि प्राप्य दिवम् १२ १५
यथा प्ररोहन्ति तृणान्य ९ ३९ यदैव यः पश्यति नाम १६ ४४
यथा फलविशेषार्थम् ११ २७ यद्यदेव प्रसक्तं हि १५ १८
यथा भारेण नमते १४ ५ यद्यन्यया रूपगुणाधि ६ ४१
यथा भिषक् पित्तकफा १६ ६९ यद्यपि प्रतिसङ्ख्यानात् १५ ४
यथा मनुष्यो मलिनेम् १० ४२ यस्माच्च पश्याम्युदयम् १८ १६
श्लोकानुक्रमणी ४३५
श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः
यस्मात्तु तस्मिन् सुखम् १७ ५५ रक्तो गिरेर्मूर्धनि मेनकायां ७ ३९
यस्मात्परं तत्र सुखम् १७ ५१ रक्षणाच्चैव शौर्याच्च २ २८
यस्मादन्यायतस्ते च १ ५६ रक्षणार्थेन धर्मस्य १२ ३८
यस्माद्धर्मस्य चोत्पत्तौ १२ ४० रजस्तमोभ्यां परिमुक्त १८ ५२
यस्माद् भूत्वा भवेतीह १७ १८ रजो गृह्णन्ति वासांसि ११ ५२
यस्मान्नास्ति विना १४ ९ रतिप्रियस्य प्रियवर्त्तिनो ६ १५
यस्मान्निरीहं जगद १७ २१ रमणीयोऽपि देशः सन् १५ ४८
यस्मिन्न जातिर्न जरा १६ २७ रमते तृषितो धनश्रिया ८ २६
यस्य सुव्यवहाराच्च २ ७ रमयन्ति पतीन् कथञ्चन ८ ४३
यस्यार्थकामप्रभवा हि १८ ४ रागोदयेन मनसा १२ २७
या तत्र तासां वचसो ६ ३८ रागोद्धते चेतसि धैर्य १६ ६०
याथात्म्यतो विन्दति १६ ३९ रागोद्भवव्याकुलितेऽपि १६ ५९
या पतेत् कलशादस्मात् १ २९ राजवंश्यास्ते विदिता च ५ ३८
यामे तृतीये चोत्थाय १४ ३४ राजर्षिवच्छास्तव नानु ६ ३९
यावत्तत्त्वं न भवति १२ ४३ राज्यं कृत्वाऽपि देवानां ११ ४४
यावन्न हिंस्रः समुपैति ५ २२ राष्ट्रमन्त्र्यत्र च बलेनं स २ ३३
या त्रिकामोपभोगाय १५ २३ रिरंसा यदि ते तस्माद् ११ ३४
यास्यामि तस्माद् ७ ४७ रुरोद मम्लौ विरूराव ६ ३४
युक्तरूपमिदं चैव १२ ३० रूपेण चात्यन्तमनोहरेण ४ ५
युगपज्ज्वलन् ज्वलनवच्च ३ २४ रूपेण भावेन च ६ १६
युवापि तावत्प्रियदर्शनो ६ २१ रोगादिवारोग्यमसह्य १७ ६९
येनाहं गिरिमुपनीय १७ ७१ रोचिष्णवो नाम पत १० ३१
ये मृग्यमाणा दुःखाय १५ ९ ल
योऽभवद् बान्धवजनः १५ ४० लक्ष्म्या च रूपेण ४ ३
योगाचारस्तथाहारं १४ १९ लतां प्रफुल्लामतिमुक्तकस्य ७ ८
योगानुलोमं विजनं १४ ४६ लिङ्गं ततः शान्ति ७ १
यो ज्यायानथ वयसा १ ६१ लोकस्याभ्याहतस्यास्य १५ ४९
यो दृष्टिशल्यो हृदया १८ ७ लोकेऽस्मिन्नालयारामे १२ २२
यो निःसृतश्च न च ७ ४९ लोके प्रकृतिभिन्नेऽस्मिन् १५ ३५
यो व्याधितो व्याधि १६ ४० व
यो हि प्रवृत्तिं नियतां १७ ३१ वचनेन हरन्ति वल्गुना ८ ३५
र वनवाससुखात् पराङ्मुखः ८ १३
रक्तानि फुल्लाः कम १० २१ वपुश्च दिव्यं ललिताश्च १० ४०
रक्ताभिरग्रेश्च वल्लरी १० ३० वपुष्मांश्च न च स्तब्धो २ ४
४३६ सौन्दरनन्दं महाकाव्यम्
श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः श्लोकपादाः सर्गाः श्लोका
वरं हितोदर्कमनिष्ट ५ ४६ व्यसनाभिहतो यथा ८ २९
ववृतेऽत्र योऽपि विषयेषु ३ ४० व्यस्तैस्तैस्तैर्गुणैः १ ४७
वसञ्शून्यागारे यदि १४ ५२ व्याकुलं दर्शनं यस्य १२ ४२
वसुसद्भिरविभ्रान्तै १ ४८ व्याघ्रः क्लममयायत १० १०
वाक्कर्म सम्यक् सहकाय १६ ३१ व्याधिरल्पेन यत्नेन ११ ११
वाग्वारिणा मां परि १० ५३ व्यापाददोषेण मन १६ ६१
वासवृक्षं गुणवतामाश्रयं १ ५४ व्यापाददोषक्षुभिते तु १६ ६२
विचित्रमृद्भास्तरगेऽपि ६ ३१ व्यापादो वा विहिंसा १५ १२
विजह्रुस्तु येऽपि न गृहाणि ३ २९ श
विदुषः पर्युपासिष्ट २ १४ शक्रस्यार्धासनं गत्वा ११ ४३
विभवन्वितोऽपि तरुणो ३ ३२ शनैर्ब्रजन्नेव स गौरवेण ५ ७
विभूषयामास ततः प्रियां ४ १२ शस्रञ्च पाण्डुमंन्दनेन ७ ४५
विमानकल्पे स विमान ४ २४ शमाय यत्स्यान्नियतम् १६ ५४
विमोक्षकामस्य हि १७ १२ शमावहं यन्नियतम् १६ ५५
विमोक्षहेतोरपि युक्त १५ ६७ शरणे सभुजङ्गमे ८ १८
विरेजुर्हरिणा यत्र सुप्ता १ १२ शरव्यः स तु दोषाणाम् १४ ३८
विलम्बहारा चलयोक्त्रका ६ ३ शरीरमामादपि मृन्म ९ ११
विवर्णितश्मश्रु वली ९ २९ शरीरमातं परिकर्षंत ९ ४०
विविधागमांस्तपसि ३ २ शरीरमीदृग्बहु दुःख ९ ४२
विश्वासश्चार्यचर्या च ११ १७ शरीरवचसोः शुद्धौ १३ १३
विषयात् विषयान्तरं गता ८ ४१ शरैरशीशमच्छत्रून् २ २७
विषयात्मकस्य हि ३ १६ शाकवृक्षप्रतिच्छन्नम् १ २४
विषयेषु तु दोषदर्शिनः ८ २५ शान्तं शिवं निर्जरसं १७ ३२
विषयैरिन्द्रियग्रामो न १३ ४० शान्तस्य तुष्टस्य सुखो १८ ४२
विसस्मार प्रियाम् १२ ७ शान्तेन्द्रिये तत्र मुनौ १० ७
विहगः खलु जालसंवृतो ८ १६ शारद्वतीपुत्रसुबाहु १६ ९१
विहगानां यथा सायं १५ ३३ शाल्वाधिपो हि ससुतो ७ ५१
विहाय तस्मादिह १८ ५७ शिरस्यथो वाससि १६ ४३
वीर्यं परं कार्यंकृतो हि १६ ९४ शिवाः पुष्करिणीश्चैव १ ५०
वेदवेदाङ्गविदुषः १ ४४ शीलं हि शरणम् १३ २८
वैदूर्यनालानि च काञ्च १० २४ शीलनाच्छीलमित्युक्तम् १३ २७
वृद्धव्यवृद्धयोरुभवे १५ ३० शीलमास्थाय वर्तन्ते १३ २१
व्यक्तमप्यर्थंकृच्छ्रेषु २ ३८ शुचिभिस्तीर्थसङ्ख्यातः १ ८
व्यपत्रपन्ते हि कुल १६ ७६ शुभतामशुभेषु कल्पयन् ८ ५४
श्लोकानुक्रमणी ४३७
श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः
शोकस्य हर्त्ता शरणागता ७ ५ स चेत्कामवितर्कस्त्वां १५ ३
शोचता पीड्यमानेन १४ १८ स चेत्स्त्रीपुरुषग्राहः १३ ४३
श्येनाय प्राणिवात्सल्यात् ११ ४२ स चेद्भवस्तवं खलु दीर्घ ४ ३५
श्रद्धाङ्कुरमिमं तस्मात् १२ ४१ स जगाद ततश्चिकीर्षितं ८ ९
श्रद्धाधनं श्रेष्ठतमं धनेभ्यः ५ २४ सञ्चिन्त्य सञ्चिन्त्य ६ २७
श्रवणे ग्रहणेऽथ धारणे ८ २४ सज्ञानचापः स्मृतिवर्म १७ २३
श्राम्यन्तो मुनयो यत्र १ १७ स जाततर्षोऽप्सरसः १० ४१
श्रुतवान् मतिमान् कुलो ८ ५६ स तत्र भार्यारणिसम्भवेन ७ १२
श्रुत्वा ततः सद्व्रत १० १ स तु त्वदर्थं गृहवास ६ २३
श्रुत्वा ततो भर्त्तरि ६ २४ स तेषां गौतमश्चक्रे १ २५
श्रुत्वाथ नन्दस्य मनीषितम् ५ ३६ स तौ संवर्धयामास २ ६०
श्रुत्वा महर्षेः स गृहप्रवेशम् ४ ३१ सत्यां गमनबुद्धौ हि १२ ३२
श्रुत्वा ह्यावर्त्तकं स्वर्गम् १२ १४ सत्येषु दुःखादिषु दृष्टि १६ ३२
श्रेयसो विघ्नकरणात् १५ २१ सत्त्वानामपघाताय परि १५ २४
श्लक्ष्णपूर्वमथो तेन ११ २१ सत्त्वान्यभिष्वङ्गवशानि १६ २०
श्लक्ष्णेन वचसा कांश्चित् १३ ३ स दर्शनादार्यचतुष्टयस्य १७ २८
श्लेषं त्यागं प्रियम् १३ ७ सदा युवतयो मदनैक १० ३६
श्वपचं किल सेनजित् ८ ४४ स दुःखजातान्महतो १७ १३
स सदृशं यदि धर्मचारिणः ८ १०
संरक्तकण्ठैश्च विनील ७ ११ सद्भाप्यसद्भा विषमिश्र १६ ९
संवर्धन्ते ह्यकुशला १५ २० सधर्मं धर्मान्वयतो यतश्च १८ ५३
संवृतेन च शान्तेन ११ ५ सनगा च भूः प्रविच ३ ९
संसदं शोभयित्वेन्द्री ११ ४९ स नाशकैर्दृष्टिगतैः १७ ३५
संसारकान्तारपरायणस्य ५ ४० सन्दिग्धेष्वप्युपन्नभवि १ १४
संसारे कृष्यमाणानां १५ ३१ सन्दृश्य भर्तुश्च विभूष ६ ३२
संसारे वर्त्तमानेन यदा ११ ३१ सन्धाय धैर्यं प्रणिधाय १७ ६
स कप्पिनः काश्यप १६ ९० सन्निधानमिवाथर्ना १ ५३
स कामधातोः समति १७ ४१ सपन्नगे यः कुगृहे ९ ३७
स कामरागप्रतिघौ १७ ३७ स पर्यवस्थानमवेत्य सद्यः १७ ८
स कामरागेण निगृह्य ४ ४४ स पादयोस्तत्र विधाय १७ ३
सङ्क्लेशपक्षो द्विविधश्च ५ १६ स पीतकक्षोदमिव ७ ४
सङ्कल्पविषदिग्धा हि १३ ३५ स पुष्पमासस्य च ७ २
स चक्रवाक्येव हि ४ २ स प्रेक्ष्यैव हिं जीर्णं २ ६४
समतिक्रमणार्थं च कान्ता १४ १३
४३८ सौन्दरनन्दं महाकाव्यम्
श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः
समाजैरूत्सवैर्दायैः १ ५५ सा रोदनारोषितरक्त ६ २५
समाययौ यशःकेतुं २ ५६ सा वेपमाना परिसस्वजे ४ ३३
स मुक्तपुष्पोन्मिषितेन ४ १८ सा सुन्दरी श्वासचलोदरी ६ ३३
सम्पत्तौ वा विपत्तौ वा ११ ३७ सा स्त्रीस्वभावेन विचिन्त्य ६ १२
सम्प्रग्रहस्य प्रशमस्य चैव १६ ६७ सा हासहंसा नयनद्विरेफा ४ ४
सम्भारतः प्रत्ययतः १७ १५ सुखमुत्पद्यते यच्च दिवि ११ ५४
सरिद्विस्तीर्णपरिखं १ ४२ सुगतस्तथागतमवेक्ष्य ३ २१
स रूपिणं कृत्स्नमरूपिणं १७ १६ सुवर्णगौरश्च किरात १० १२
सर्वदुःखापहं तत्तु १२ २५ सुवर्णस्तम्भवर्ष्माणः १ १९
सलिले क्षिताविव चंचार ३ २३ सुवर्णहेतोरपि पांसु १५ ६६
स लोभचापं परिकल्प १७ ३८ सूत्रेण बद्धो हि यथा ११ ५९
स विचक्रमे दिवि भुवीव ३ २२ सूर्यरश्मिभिरक्लिष्टं २ ५३
स विचारयन् जगति ३ ४ सूर्यः सरण्यूं प्रति ७ २६
स विनीय काशिषु गयेषु ३ १५ सेवार्थमादर्शनमन्यचित्तो ६ १८
सविषा इव संश्रिता ८ ३१ सोऽनिष्टनैष्क्रम्यरसो ११ २
स सुवर्णपीनयुगबाहु ३ ६ सौहार्ददृढभक्तित्वात् २ १८
स स्मृत्युपस्थानमयैः १७ २५ स्कन्धाश्च रूपप्रभृति १८ १५
सस्योत्पत्ति यदि न वा १२ ३५ स्त्रीकारणं वैरविभक्त ७ २७
स हि दोषसागरमगाध ३ १४ स्थितः स दीनः ७ ३
स्रवतीमशुचिं स्पृशेच्च ८ ५२ स्थिते विशिष्टे त्वयि १० ५७
सा खेदसंस्विन्नललाटकेन ६ ४ स्नेहेन कश्चिन्न समोऽस्ति ५ २८
सा गौरवं तत्र विचार्य ४ २९ स्पृहयेत्परसंश्रिताय ८ २८
सा चक्रवाकीव भृशं ६ ३० स्मृतेः प्रमोषो वपुषः ९ ३३
सा जिघांसुस्तमो १२ २९ स्यादत्र नासौ कुलसत्त्व ६ ४८
सा तं प्रयान्तं रमणं ४ ३९ स्वं चावसङ्गं पथि ५ ५
सा तं स्तनोद्ग्रतितहार ४ १९ स्वजनः स्वजनेन भिद्यते ८ ३३
सा तेन चेष्टाललितेन ४ १५ स्वसव्यमप्येव विचक्षणेन १६ ७८
सा त्रासयन्तीं वलभीपुट ६ ८ स्वप्नेऽथ समये २ ५०
सा दुःखिता भर्तुरदर्शनेन ६ १० स्वभावदर्शनीयोऽपि ११ ६
सा देवता नन्दनचारिणीव ४ ६ स्वभूमिषु गुणाः सर्वे १४ ४१
साधारणात्स्वप्ननिनाद ५ २३ स्वयमेव यथालिख्य १५ ३९
सा पद्मरागं वसनं वसाना ६ २६ स्वर्गं गते भर्तरि ७ ४४
सा भर्तुरभ्यागमनप्रतीक्षा ६ २ स्वर्गतर्षानिवृत्तंश्च १२ ६
साम्ना दानेन भेदेन १५ ६१ स्वैरेवादीदपच्चापि भूयो २ ३४
श्लोकानुक्रमणी ४३९
श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः | श्लोकपादाः सर्गाः श्लोकाः-
ह | हितं विप्रियमप्युक्तो २ ९
हन्यमानस्य तैर्दुःखं १३ ३४ | हितस्य वक्ता प्रवरः ५ २५
हर्यङ्गनासी मुषितैक १० ५० | हिमवन्तं यथा गत्वा १५ २८
हविःषु यश्च स्वात्मार्थं १ ३ | हिमातपव्याधिजरासु ९ ८
हस्त्यश्वरथसङ्कीर्णं १ ५२ | हृतां च सौनन्दकिनानु ७ ४२
हा चैत्ररथ हा वापि ११ ५० | हृदि कामाग्निना दीप्ते ११ ३०
हारान्मणीनुत्तमकुण्ड १० २३ | हृदि यत्संज्ञिनश्चैव १४ २१
हास्यो यथा च ८ ५९ |
अपृथत् — पृथु ३७,
अजिह्लदत् -> पृथु ३७,
असूषवत् ३७,
अचकचत्
अभ्युक्षीषत् — ३७
अशीषमत् — ३४
अवीकसत् — ३७
अवीवृधत् — ३७
अभीभमत् — ४०
निधियो नैकविधयो - 16
तस्थुषः (तान) - 17
अलं विधेः विरूद्धिः 18
सभा - धर्मशाला 19
आनर्त - गृह - 20, 22
कृतास्त्र - 34
द्विषद्वध - 37
दीर्घसूत्र - 80
ललत्करेणुम् 82