सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)

५०८ सार्थ तुकारामगाथा
शब्दार्थ व टीपा - द्रव्यमाथा-संपत्तीचा साठा, धनाची जपणूक, आराणूक-विश्रांती, अगोकार-स्वीकार,
साच-खरे
अर्थ - जगामध्ये मानसन्मान हवा असेल तर जवळ काही धनाची जपणूक हवी संपत्ती जवळ असेल तरच
मानसन्मान मिळेल आणि माझ्या मनात तर याची इच्छा बिलकुल नाही १ मी आजपर्यंत तुझ्याच पायाशी विश्रां-
तीचे स्थान मिळविलेले आहे आता मला दुसरे काही एक नको २ देवा, माझ्यावर कृपा करून माझा स्वीकार
करावा ना तुम्ही आता तुम्ही या बाबतीत उशीर लावू नये ३ देवा, तुमच्याशिवाय दुसरे काहीच खरे नाही, असे एक
माझ्या मनास समजून आले आहे म्हणून मी आपली वासना आवरून धरलेली आहे ४ तुकाराम महाराज
म्हणतात, आता माझी सर्व इच्छा कृपानिधी, परमेश्वरा तुम्ही पूर्ण करावी अशी प्रार्थना आहे ५
११३५ आतां माझा सर्वभावे हा निर्धार । न करीं विचार आणिकासी ॥ १ ॥
सर्वभावे नाम गाईन आवडी । सर्व माझी जोडी पाय तुझे ॥ २ ॥
लोटांगण तुझ्या घालीन अंगणी । पाहीन भरोनि डोळे मुख ॥ ३ ॥
निर्लज्ज होऊनि नाचेन रंगणीं । येऊ नेदी मनीं शंका कांहीं ॥ ४ ॥
अंकित अंकिला दास तुझा देवा । संकल्प हा जीवा तुका म्हणे ॥ ५ ॥
शब्दार्थ व टीपा - जोडी-प्राप्ती, अंकित-स्वाधीन
अर्थ - आता मी सर्व भावाने माझा एकच निश्चय केला आहे आता दुसऱ्या कोणत्याही साधनाचा विचार
मी करणार नाही १ मोठ्या प्रेमाने व सर्व भावाने देवा, मी आता तुमच्याच नामाचे गान करीन व तुमचे पाय
हीच माझी सर्वश्रेष्ठ प्राप्ती आहे असे समजेन २ देवा, मी तुझ्या अंगणात लोटांगण घालीन डोळे भरून मी तुझे
मुख पाहीन ३ कसली लाज मनात न आणता देवा, मी तुझ्या भोवती नृत्य करीन मनात कसली शंका येऊ देणार
नाही ४ देवा, मी तुमच्या स्वाधीन झालेला तुमचाच एक दास असून तुकाराम महाराज म्हणतात, हाच एक संकल्प
माझ्या मनात नादत आहे ५
११३६ जनीं जनार्दन ऐकतों हे मात । कैसा तो वृत्तांत न कळे आम्हा ॥ १ ॥
जन्म जरा मरण कवण भोगी भोग । व्याधि नाना रोग सुखदुःखें ॥ २ ॥
पापपुण्यें शुद्धाशुद्ध आचरणे । ही कोणाकारणे कवणे केलीं ॥ ३ ॥
आम्हा मरण नाश तू तव अविनाश । कैसा हा विश्वास साच मानूं ॥ ४ ॥
तुका म्हणे तूचि निवडीं हा गुढार । दाखवी साचार तेंचि मज ॥ ५ ॥
शब्दार्थ व टीपा :-जनीं-लोकांत, मात-हकीगत, गुढार-गूढ गोष्ट
अर्थ -लोकात, किंवा या सबंध विश्वात एक परमेश्वर भरून राहिलेला आहे, अशी गोष्ट किंवा हकीगत
ऐकतो खरी, परंतु ही काय परिस्थिती आहे हे मला समजत नाही १ तर तोच जर सर्वत्र असेल तर, जन्म घेतो
कोण ? तो तर अमर आहे तर कोण मरतो ? तो तर अविनाशी आहे, तर नाना प्रकारच्या व्याधींनी व दुःखांनी
कोण ग्रस्त झालेला असतो ? नाना प्रकारचे भोग भोगणारा तरी कोण असतो? २ तोच जर सर्वत्र वस्ती करून आहे
तर मग पापपुण्य, शुद्धाशुद्ध आचरण ही मग कुणासाठी कुणी केली आहेत ? ३ आम्हा सर्वांना मरण व नाश आहे,
व तू मात्र अविनाशी आहेस यावर विश्वास ठेवून मी ते खरे कसे मानू देवा ? ४ तुकाराम महाराज म्हणतात,
देवा, या गूढ गोष्टीचा निवाडा तूच कर काय खरे असेल ते मला निवडून दाखीव ५
११३७ यथार्थ वाद सांडूनि उपचार । बोलती ते अघोर भोगितील ॥ १ ॥
चोरा धरिता सांगे बुठोण्याचे नाव । दोघांचे ही पाव हात जाती ॥ २ ॥
तुका म्हणे असे पुराणीं निवाड । माझी हे बडबड नव्हे कांहीं ॥ ३ ॥