सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)

३६४ सार्थ तुकारामगाथा
७३९ अक्षई तें झालें । आतां न मोडे रचिले ॥ १ ॥
पाया पडिला खोले ठायीं । तेथें पुढें चाली नाहीं ॥ २ ॥
होतें विखुरलें । ताळा जमे झडती आलें ॥ ३ ॥
तुका म्हणे बोली । पुढें कुटितचि जाली ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा – अक्षई-कायम टिकणारी
अर्थ - या भक्तिमार्गाची इमारत आम्ही उभी केली आहे, ती कायम टिकणारी आहे आता जी उभी
राहिली आहे, ती काही केल्या मोडणार नाही १ चांगला खोल असा तिचा पाया असल्यामुळे तेथे कुणाचे काही
चालणार नाही २ आजवर सर्व हिशेब पसरून राहिला होता काही तपास लागत नव्हता, पण आता तपास
करता सर्व हिशेब नीट लागला व ताळाही जमून आला ३ तुकाराम महाराज म्हणतात, म्हणून या मार्गाविषयीचे
पुढील बोलणेही आमचे सपत्यासारखे झाले ४
७४० तुझे थोर थोर । भक्त करिती विचार ॥ १ ॥
जपतपादि साधने । मज चिंतवेना मनें ॥ २ ॥
करुणावचनें । म्या भाकावीं तुम्हा दीने ॥ ३ ॥
तुका म्हणे घेईं । माझें थोडें फार ठावीं ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा - भाकावीं-बोलावीत
अर्थ - देवा, तुझे मोठे मोठे भक्त तुझ्याविषयी फार मोठा विचार करतात. १ देवा, त्यांच्यासारखी
जपतपादी साधनेही मला माझ्या मनात सुद्धा आणता येत नाहीत २ करुण अशा वाणीने मी दीनाने तुमच्याशी
बोलावे, कृपा मागावी, एवढेच मला येते ३ तुकाराम महाराज म्हणतात, देवा, अशी जी काही माझी थोडीफार
सेवा असेल ती तू घ्यावीस ४
७४१ लावुनि काहाळा । सुखें करितो सोहळा ॥ १ ॥
सादवीत गेलो जना । भय नाहीं सत्य जाणा ॥ २ ॥
गात नाचत विनोदें । टाळघागऱ्याच्या छंदें ॥ ३ ॥
तुका म्हणे भेव । नाहीं पुढें येतो देव ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा - काहाळा-झांजा, सादवीत-सावध करीत, सागत, भेव-भीती
अर्थ - मी झांजा वगैरे वाजवून मोठ्या सुखाने भजनाचा सोहळा करितो १ याच मार्गाने मी लोकांना
सावध करीत गेलो आहे सत्यास कधीही भय नाही, असे मी सागत आलो आहे २ मोठ्या तल्लीनतेने मी गातो,
नाचतो, टाळघागऱ्याच्या छंदावर माझे कीर्तन सुरू असते ३ तुकाराम महाराज म्हणतात, आता मला कसली
भीती आहे ? प्रत्यक्ष देव माझ्या पुढेच आहे ना ४
७४२ मुक्त फासया म्हणावे । बंधन तें नाहीं ठावें ॥ १ ॥
सुखें करितो कीर्तन । भय विसरले मन ॥ २ ॥
देखिजेना नास । घालू कोणावरि कास ॥ ३ ॥
तुका म्हणे साहे । देव आहे तंसा आहे ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा - फासया-वधास, साहे-नाह्य,
अर्थ :- बंधन म्हणजे काय हेच मला माहीत नसल्याने, मुक्तता किंवा मोक्ष कशास म्हणावे, हेच मला समजत
नाही १ मी या ठिकाणी आता सुखाने कीर्तन करीत असून मला कसलीही भीती नाही २ आता कुणाचा नाश