सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)

३५८ सार्थ तुकारामगाथा
७२० करावे चिंतन । तेंचि बरे न भेटून ॥ १ ॥
वरथा अंगीं राहे भाव । तग तोचि जाणा देव ॥ २ ॥
दर्शनाची उरी । अवस्थाचि अंग धरी ॥ ३ ॥
तुका म्हणे मन । तेथें सकळ कारण ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा - तग किंवा तग-दृढ
अर्थ - देवाला प्रत्यक्ष न भेटता त्याचे चिंतन करीत असावे, हेच फार उत्तम आहे १ यामुळे मनात चांगला
भाव राहतो व या दृढ भावाचा मनुष्यच देव आहे असे मानावे २ त्याचे दर्शन जरी झाले नाही, तरी दर्शन
होणार हा भावच मनात स्थिर होतो ३ तुकाराम महाराज म्हणतात, या मनात एकदा देवाचे स्थान नक्की झाले
की, सर्व आले असे समजावे ४
७२१ जें जें जेयें पावे । तें तें समर्पाये सेवे ॥ १ ॥
सहज पूजा याचि नावे । गळित अभिमाने व्हावे ॥ २ ॥
अवघे भोगिता गोसावी । आदीं अवसानीं जीवी ॥ ३ ॥
तुका म्हणे सिण । न धरिता नव्हे भिन्न ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा -पावे-प्राप्त होतील
अर्थ - या जन्मी जे जे भोग प्राप्त होतील, ते सर्व देवाच्या सेवेत समर्पण करावेत १ यालाच सहजपूजा असे
नाव असून, ही घडण्यासाठी मात्र आपण आपला अभिमान सोडून द्यावा २ सर्व भोग भोगूनही मग आपण वैराग्य-
शीलच राहतो जन्मापासून मृत्यूपर्यंत अशी व्यवस्था टिकून असते ३ तुकाराम महाराज म्हणतात, त्याग व भोग
यात भिन्नता न मानल्यास मग मात्र सारा त्रासच्च आहे ४
७२२ नसे तरी मनीं नसो । परी वाचे तरी वसो ॥ १ ॥
देह पडो या चिंतने । विठ्ठलनामसंकीर्तनें ॥ २ ॥
दंभस्थिती भलत्या भावे । मज हरिजन म्हणावे ॥ ३ ॥
तुका म्हणे काळें तरी । मज साभाळील हरी ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा - हरिजन-हरिभक्त
अर्थ - मनात देवाविषयी प्रेम नसले तरी, वाणीतून ते प्रकट झाले तरी चालेल १ विठ्ठलनामाच्या
संकीर्तनात व चिंतनातच हा देह पडून जावा अशी इच्छा असावी २ मला लोकांनी हरिभक्त म्हणावे, या दंभाच्या
भावाने देवनामाचे चिंतन घडले तरी हरकत नाही ३ तुकाराम महाराज म्हणतात थोडा काळ का होईना, पण
यामुळे मला तो श्रीहरी साभाळील ४
७२३ नये जरी फाहीं । तरी भलतेंचि वाहीं ॥ १ ॥
म्हणविल्या दास । कोणी न धरी वेठीस ॥ २ ॥
समर्थाच्या नावे । भलतेंसे विकाये ॥ ३ ॥
तुका म्हणे सत्ता । वरी असते बहुता ॥ ४ ॥
शब्दार्थ व टीपा -वाही-ओघाने, मार्गाने
अर्थ - तुला जरी पाहोही येत नसले तरी, कोणत्याही मार्गाने तू जा १ ईश्वराचा मी दास आहे, असे
म्हटल्याने तुला कुणी बळजबरीने कामास जुंपत नाही २ त्या समर्थ अशा ईश्वराच्या नावावर काय वाटेल ते
खपले जाते ३ तुकाराम महाराज म्हणतात, या समर्थ अशा ईश्वराची सत्ता सर्वांवर सारखीच असते ४