सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)

होईल संचिताची सत्ता । अंगा येईल पराधीनता ।
ठाव तो न दिसे लपतां । बहुत चिंता प्रवर्तली ॥ ५ ॥
ऐसी या संकटाची संधी । धांव घालावी कृपानिधी ।
तुका म्हणे माझी बळबुद्धी । सकळ सिद्धी पाय तुझे ॥ ६ ॥

शब्दार्थ व टोपा :- पवे-पावत नाही, ठाकील-येईल, छाव-अंधार, संधी-काळी.

अर्थ :- देवा, तुझी जयलोक प्राप्त होत नाही म्हणून मला फारच चिंता वाटत आहे रे. या माझ्या देहावर
व प्रपंचाच्या वृत्तींवर पुष्कळांची सत्ता आहे. या बंधनांतून सुटका करवून घेण्याचा मी फार प्रयत्न करतो, पण मी
त्यांत जास्त जास्तच गुंतत जातो. बलाढ्य अशा कर्मसत्तेच्या तावडीत मी सापडतो. १ माझ्या मस्तकावर
पुष्कळच ओझे आहे. मी हा, हा देह माझा या भावनेमुळे या चोरामुळे मी नागवून उघडा झालो आहे. घरच्या
घरीच असूनही माझी अशी अवस्था झाली आहे. २ देवा, तुला मागणे फक्त आता इतकेच आहे. मला तू या
संतांच्या स्वाधीन करावेस. तुला विनविता विनविता माझा घसा फुटण्याची वेळ आली. मला आता निराश करु
नकोस. ३ आता ही वेळही फार बिकट व कठिण आहे. यावेळी मी आता काय बरे करावे ? आयुष्याचे दिवस
संपतील व संध्याकाळचा अंधार दाटून येईल आणि मग भयाण अंधाराचेच राज्य सुरु होईल. ४ मग संचित
कर्माचीच सत्ता सुरू होईल. मग मी पराधीन होऊन बसेन. कुठे लपून बसावे तरी मला जागा सापडणार नाही.
फारच चिंता त्यावेळी निर्माण होईल. ५ अशा या संकटाच्या वेळी हे कृपेच्या सागरा, तू धावून ये. तुकाराम
महाराज म्हणतात, माझे सर्व बळ, सर्व बुद्धी, सर्व सिद्धी यांना मी तुझ्याच पायांवर समर्पित केले आहे. ६

६३२ आतां धर्माधर्मी कांहीं उचित । माझें विचारावें हित ।
तुज मी ठाउका पतित । शरणागत परि जालों ॥ १ ॥
येथें राया रंका एकी सरी । नाहीं भिन्नाभिन्न तुमच्या घरीं ।
पावलों पाय भलत्या परी । मग बाहेरी न घालावें ॥ २ ॥
ऐसें हें चालत आलें मागें । नाहीं मी बोलत वाउगें ।
आपुलिया पडिल्या प्रसंगें । कीर्ति हे जगें वाणिजेते ॥ ३ ॥
घालोनियां माथां बैसलों भार । सांडिला लौकिक वेव्हार ।
आधीं हे विचारिली धार । अविनाश पर पद ऐसें ॥ ४ ॥
येयें एक वर्म पाहिजे धीर । परि म्यां लेखिलें असार ।
देह हें नाशवंत जाणार । धरिलें सार नाम तुझें ॥ ५ ॥
केली आराणूक सकळां हातीं । धरावें धरिलें तें चित्तीं ।
तुका म्हणे सांगितलें संतीं । देईं अंतीं ठाव मज देवा ॥ ६ ॥