सङ्गीतरत्नाकर: प्रथम भाग (शार्ङ्गदेव - स्वरगताध्याय सविस्तार व्याख्या व अनुवाद सहित)

Page 314

· 314 Treatment of Svara
Its prastāra⁵ :

1. mā mā mā mā pā dha-ni nī dha-pa
   Pa tu bha va mū
2. mā pa-ma mā sā mā gā ri ri
   rdha ja na na
3. pā mā ri-ma ga-ma mā mā mā mā
   ki rī ṭa
4. mā ni-dha ni-sa ni-dha pa-ma pa-dha mā mā
   ma ṇi da rpa ṇam
5. nī nī ri ri nī ri ri pā
   Gau rī ka ra pa
6. nī ma-pa mā mā sā sā sā sā
   lla vaṁ gu li su
7. gā nī sā gā dha-pa mā dha-ni sa
   te ji tam
8. pā sā pā ni-dha-pa mā mā mā mā
   su ki ra ṇam
9. पञ्चमी जातिः
   रिपावंशौ तु पञ्चम्यां सगमाः स्वल्पका मताः ।
   रिमयोः संगतिर्गच्छेत्पूर्णत्वे गानिषादकम् ॥७३॥
   क्रमाद्गेन निगाभ्यां च षाडवौडुवता मता ।
   ऋषभो ऽशस्त्वौडुविते ह्येष्टषष्टौ च कला मताः ॥७४॥
   मूर्च्छनाऽऽदि तु पूर्वावत्प्रेक्षणं तु तृतीयकम् ।
10. The purport of the song is as under:
    May the mirror of the crest jewel crowning the upper
    (fifth) face of Śiva*, the rays emanating from which are beauti-
    ful as they are stimulated by the fingers of the graceful hands
    of Gaurī, protect (us).

• Comp. S. Raj Vol. I, p. 214, which reads Bhavamūrddhajanaya-
  nam meaning "the upper (third) eye of Śiva".

---

Page 315

Section 7 : Jāti-s (Melodic types) 315
अस्यां पञ्चम्यां पञ्चमो न्यासः। ऋषभपञ्चमनिषादा
अपन्यासाः। चोक्षपञ्चमदेश्यान्धात्यो दृश्यन्ते। अस्याः प्रस्तारः-
५. पञ्चमी
१. पा धनि नी नी मा नी मा पा
ह रं मू र्ध जा न
२. गा गा सा सा मां मां पां पां
नं म हे श म म र
३. पां पां धां नीं नीं नी गा सा
प ति बा हु स्तैं भ
४. पा मा धा नी निध पा पा पा
न म नं तं
५. पा पा री' री' री' री' री' री'
प्र ण मा मि पु रु ष
६. मां निग सा सध नी नीं नी नी
मु ख प द्म ल क्ष्मी
७. सां सां सां मा पा पा पा पा
ह र मं बि का प
८. धा मा धा नी पा पा पा पा
ति म जे यं
[तत्र साकल्येन पदयोजना]
[हरं मूर्धाननं महेशममरपतिबाहुस्तम्भनमनन्तम् ।
तं प्रणमामि पुरुषमुखपद्मलक्ष्मीहरमम्बिकापतिमजेयम् ॥]
(v) Pañcamī : (73-75b)
In pañcamī, ṛṣabha and pañcama are the two fundamental
notes, ṣaḍja, gāndhāra and madhyama are considered to be very