सङ्गीतदर्पण (दामोदर पण्डित - तंजौर सरस्वती महल संस्करण, सङ्गीत एवं नाट्य लक्षण)

133
पुनर्भूश्च कलापश्च चित्रमण्ठस्ततः परम् ।
तारास्य प्रतिमण्ठश्च मुद्रितश्चकलापकः ॥ ७९७ ॥
वर्णो गम्भीरमण्ठश्च श्रीरङ्गोभिन्नमण्ठकः ।
कल्याणमण्ठकश्चैव सङ्कीर्णमण्ठकः परः ।
शतद्वयमिति प्रोक्तं चतुर्विंशतिसंयुतम् ॥ ७९८ ॥
781-798 Other talas according to other authorities
(சு-781—798) மற்ற நூல்களில் கண்ட தாளங்கள்.
ताळानां लक्षणं वक्ष्ये तेषां भूरिमताश्रितम् ।
¹तथाच रत्नाकरः । लध्वादि तालो लोकेऽसौ रासइत्याभिधीयते ॥
॥ । ॥ इति आदितालः ।
द्वौ लो प्रोक्तो द्वितीयकः ॥ ० ० । ॥ इति द्वितीयकः ।
द्रुत द्रुतौ विरामान्तौ तृतीयं चप्रचक्षते ॥ ० ० ०े ॥
इति तृतीयः ।
लघुद्वंद्वं द्रुतश्चैकश्चतुर्थं चप्रचक्षते ॥ । । ० ॥ इति चतुर्थः ।
ताळेपञ्चमके प्रोक्तं द्रुतद्वंद्वं मनोरमम् ॥ ० ० ॥ इति पञ्चमः ।

1. 11499 अङ्कितमातृकायां ताललक्षणारंभे कति चनाधिक
   श्लोकावर्तंते । तेयथा :—अथदेशीताळा उच्यन्ते ।
   अणुद्रुतो भवेद्यत्रचित्रताळः प्रकीर्तितः ॥ ◡ ॥ इति चित्रताळः ॥
   द्रुतेनत्वेकताळी स्यात्कथिता भरतादिभिः ॥ ० ॥ इत्ये कताळी ॥
   विरामान्तद्रुतेनैव कम्मकः परिकीर्तितः ॥ ०े ॥ इति कम्मकः ॥
   ‘ लध्वादिताळोलोकेऽसौ ’ इति श्लोकात्परं एताः श्लोकाश्चदृश्यन्ते । :—
   लविरामश्च विज्ञेयो लघुशेखर संज्ञकः ॥ ।े ॥ इति लघुशेखरः ॥
   पूज्यमेकं भवेद्यत्र करुणस्सतु कथ्यते ॥ ऽ ॥ इति करुणः ॥
   प्लुतमेकं भवेद्यत्र सन्निपातस्स उच्यते ।
   अयमेव बुधैः कैश्चित् पडिम्म इति कीर्तितं ॥ ऽे ॥
   इति सन्निपातः । पडिम्मश्च ॥