समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

जगतीलक्षणं नामैकोनसप्ततितमोऽध्यायः । ५५९
चित्रकूट क्रमायत्नां¹ द्विभजनं पूर्विविकूटवद् विचक्षणः ।
त्रिकूटायामतो रूपे सिद्धिद्वेयायामविस्तृतम् ? ) ॥ १२४ ॥
कर्णे कर्णे कृतं कन्दं चतुर्धा प्रविभाजयेत् ।
भागद्वयेन शाला स्याद् भागेन भ्रमणं तथा ॥ १२५ ॥
(मूलतार्थविस्तारं भवेत्तच्चेह³ मानतः ।
याम्योत्तरे चतुर्भागविस्तार⁴ मागं निर्गताम् ॥ १२६ ॥
+++++++ भद्रं भागिकैद्वयान्वितम् ? ) ।
⁶शेषं तु भ्रमणं तत्र मध्यपार्श्वेषु कारयेत् ॥ १२७ ॥
एवमग्रेऽपि शाले द्वे द्वारस्योभयपार्श्वयोः ।
कर्तव्ये भागनिष्क्रान्ते भागिकायामविस्तृती ॥ १२८ ॥
पृष्ठभद्रं च कर्तव्यं सार्धांशद्वयविस्तृतम् ।
द्विभागनिर्गमं ⁷युक्तं शालया सार्धभागया ॥ १२९ ॥
याम्योत्तरेण चास्यैव कार्यं शालाद्वयं ततः ।
( प्रमाणे पसन्नकार्ये भागे प्रवेशनम् ? ) ॥ १३० ॥
शेषो भ्रमः स्याच्छालानां सप्तानां मध्यगस्ततः ।
स्याच्छैवी (श्रयणी ?) त्वेषा सर्वामरगणप्रिया ॥ १३१ ॥
अस्या एव मुखे शाला यदा सञ्जायते तदा ।
त्रिविक्रमेति⁸ विख्याता जगती जायते शुभा ॥ १३२ ॥
यदा⁹ सार्धविनिष्क्रान्ते सार्धांशद्वयविस्तृते ।
पार्श्वभद्रद्वये शाले भवेतां भागविस्तृते ॥ १३३ ॥
++++++ सार्धभागिकं(क)भ्रमणान्विते ।
( ¹⁰लिप्यते चापि मा शाला ? ) क्रमायाता तदा भवेत् ॥ १३४ ॥
शालायाः शुण्डिकाग्रे तु त्रिपथा सैव जायते ।
( ¹¹चतुर्यातो प्रोक्ता ? ) कथ्यन्ते वृत्तजातयः ॥ १३५ ॥
१ द. र्नर्या । २ द. द्वेध्या । ३ द. भवेत्तच्चेह । ४ द. रं । ५ द. कं । ६ द. शीर्यं । ७ द. व्य ।
८ द. ण । ९ द. यदा सार्धा सति क्रांते । १० द. लु । ११ मु. ‘चतुरश्रोयताः प्रोक्ताः’ इति स्यात् ;
द. र्य ।