समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

जगतोलक्षणं नामैकोनसप्ततितमोऽध्यायः । ५५७
तदा पयोधरा नेत्रा शालाभ्यामग्रपृष्ठयोः ।
(नेत्रार्थाश्चेतरशालास्यातां तु काया¹ ॥ १०१ ॥
पौरस्त्ययोरुभयोः सान्मू²त्कन्दो भागनिर्गतः³ ? ) ।
भागमन्तः प्रविष्टश्च विभाज्यः सोऽपि पूर्ववत् ॥ १०२ ॥
(शाल्योः स्यांतमोमानभ्रमयोरपि पूर्ववत् ।
पार्श्वयोर्भ्रमणं ⁴भागौ द्वे⁵ च चेन्मूलशालायाः ॥ १०३ ॥
शेषं तु पूर्ववत् सर्वदोर्दण्डा प्रासादाः प्रकीर्तिताः ? ) ।
दोर्दण्डयो(ण्डाया)स्तु पार्श्वेऽपि शालासुश्लिष्टकर्णयोः ॥ १०४ ॥
राक्षस्यानिलयोः शाले कुर्यादाखण्डला भवेत् ।
अखण्डोलायास्तु यदा पश्चाच्छाला विधीयते ॥ १०५ ॥
(पयो यं सरयोनि इव वैच्छिदेति ? ) जगती भवेत् ।
(शिवायं वारुणी यद्वा¹¹ शालात्रयविभूषिता ॥ १०६ ॥
शुण्डिकारा¹²लैय मचेन्माहेन्द्री चंपका तदा ।
¹³कौकैणेषु यमेलायासाद्यदा शालाचतुष्टयं¹⁴ ॥ १०७॥
भद्रत्रयो¹⁵ऽपि तिस्रस्ताः पूर्वभद्रममालकम् ।
ये कर्णं¹⁶ व + कन्दाः स्युः सार्द्ध्यंशविनिर्गतैः¹⁷ ? ) ॥ १०८ ॥
चतुर्भिरिस्तेषु भक्तेषु शाला भागद्वयं भवेत् ।
भागं भागं भ्रमण्यः स्युः कर्णशाला इमा बहिः ॥ १०९ ॥
(त्रिनिष्क्रान्ता सुविस्तीर्णा भद्रकन्दास्थिते बहिः ।
चतुर्भि॑¹⁸ष्येषुतैः शाला स्यु॑¹⁹रार्थो भ्रमस्तथा ॥ ११० ॥
पदार्धसंमितः कुष्ठौ जलमार्गो विधीयते ।
पृष्ठसाधोसिकास्तस्या द्वै²⁰ कुलामोदिकाष्टमं²¹ ॥ १११ ॥
१ द. यश्चेतरः शालास्या । २ द. कयोः । ३ द. स्त । ४ द. मः । ५ द. भा । ६ द. द्वौ ।
७ द. श्चिन् । ८ द. पृ । ९ द. ण्ड । १० द. त । ११ द. द्धच्छा । १२ द. ˚लेयेमं । १३ द. कोणेषु
यमलायाः सायदाशा˚ । १४ द. ये । १५ द. ये च । १६ द. र्णे । १७ द. ताः । १८ द. तै˚ ।
१९ द. स्युर्द्देनद्वैश्च˚ । २० द. द्वे । २१ द. मी ।