समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

५१६ समराङ्गणसूत्रधारे
चतुरश्रीकृते क्षेत्रे विस्तारायामतः समे ।
विभक्ते दशभिर्भागैर्भवेद् गर्भस्त्रिषट्पदः ॥ ६४ ॥
तत्र॑ शेषेण कुर्वीतं ++++ चतुष्टयम् ।

• ततः कर्णसूत्रेण तत्र वृत्तं समालिखेत् ॥ ६५ ॥
  दिग्विद्दिक्ष्वष्ट कर्णाः स्युः सलिलान्त(रभूषिताः) ।
  समन्त(२?)भूमिपर्यन्तं दशभिः स्यादयं पदैः ॥ ६६ ॥
  वेदीबन्धो विधातव्यः सार्धों³शस्य पदद्वयम् ।
  ⁴++++++ सार्धचतुर्भिर्विभजेत् पदैः ॥ ६७ ॥
  कुम्भकं द्वि ⁵+++++++++++।
  (भागा)र्धेनान्तरं पत्रं कपोताली च भागिका ॥ ६८ ॥
  वेदीबन्धोऽयमित्युक्तो जङ्घोत्सेध ++++।
  (⁷स्यादर्ध) पञ्चमैर्भागैः सोच्छालै⁸स्तलकुम्भकः ॥ ६९ ॥
  आद्यभूमौ भवेत् कूटं भागत्रितयलक्षितम् ९।
  प्रासां¹⁰दे पञ्चदशभिर्विभजेत समुच्छ्रयम् ॥ ७० ॥
  द्वितीया भूमिका तत्र कार्या पञ्चांशकोच्छ्रितां¹¹ः ।
  अर्धेनोच्छालकस्तम्भैः कूटोच्छायास्तै¹²थोर्ध्वतः ॥ ७१ ॥
  पादोनैः पञ्चभिर्भूमिं तृतीयां परिकल्पयेत् ।
  चतुर्थी रचयेद् भागैर्भूमिकामर्धपञ्चमैः ॥ ७२ ॥
  द्वितीय॑¹³भूमिकावत् स्यात् कूटस्तम्भादिकल्पना ।
  वेदिका(दी)भागोच्छ्रिता कार्या षट्पदां स्कन्धविस्तृतिः ॥ ७३ ॥
  षड्गुणेन च सूत्रेण वेणुकोशं समालिखेत् ।
  प्रासादपञ्चमांशेन कार्या घण्टासमुच्छ्रितिः ॥ ७४ ॥
  घण्टोत्सेधं ततस्तस्य त्रिभिर्भागैर्विभाजयेत् ।
  कण्ठग्रीवाण्डकान्यस्य भागे¹⁴न न(नैकेन) कारयेत् ॥ ७५ ॥
  १ द. तः । २ द. तस्य भित्ति । ३ द. र्ध । ४ द. वेदीबंधमिमं सार्ध । ५ द. पदं कुर्या-
  द्भागेन च मसूरक । ६ द. तस्वस्तु कथ्यते । ७ द. स्यात्सार्ध । ८ द. 'स्त' स्थाने त । ९ द. इतः परं
  प्रासादवृत्त मध्यं यत्तद्ब्रूद्देशभिः पदैः । अंशांसमीन भूम्यर्थे स्कंधा तद्वयथदोच्छ्रयः । इत्यधिकं पाठः ।
  १० द. सप्रादाः । ११ द. ताः । १२ द. स्तथार्थतः । १३ द. या । १४ द. भाग भागेन ।