समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

रुचकादिप्रासादलक्षणं नामैकोनपञ्चाशोऽध्यायः । २८९
छन्नाइछाद्यद्वयेनायमामोद इति कीर्तितः ।
वृत्तायतेषु प्रथमः प्रासादः स्वामिनो हितः ॥ १६८ ॥
समाहितौ यदास्यैव प्राग्रीवौ भागमिश्रितौ ।
चतुःस्तम्भै रैकिकस्तु वृत्ताभ्यां तुङ्ग उच्यते ॥ १६९ ॥
यदा सीमावधिर्भिर्त्तिर्गवाक्षैरुपशोभिना ।
वृत्तप्राग्रीव एकोऽन्ये (?) तदा चारुरुदाहृतः ॥ १७० ॥
सीमामध्ये विधातव्यौ प्राग्रीवौ भागविस्तृतौ ।
विस्तारसदृशायामौ दक्षिणेति (?) त्रिषु त्रयः ॥ १७१ ॥
कार्याः प्राग्रीवकास्ते च गर्भकोष्ठेन सम्मिताः ।
भूतिरित्येष (सं)प्रोक्तः प्रासादः शुभलक्षणः ॥ १७२ ॥
मुखायतौ स्याच्चतुरो भागान्यत्तिर्यगायतान्(?) ।
क्षेत्रवृत्तं ततः कुर्यात् तन्मध्ये गर्भवेश्म च ॥ १७३ ॥
चतुर्भागायतं तत् स्याद् भागद्वितयविस्तृतम् ।
अलिन्दो बाह्यतस्तस्य द्वादशस्तम्भसंयुक्तः ॥ १७४ ॥
भागद्वितयविस्तारः प्राग्रीवश्चांशनिर्गतः ।
निषेध इति वि(वक इति ) ख्यातः प्रासादोऽयं पुरातनैः ॥१७५॥
यदा(?) निषेधः स्यादस्य पुरः प्राग्रीवको यदि ।
चतुर्द्वारपरिक्षिप्तोऽलिन्देनाष्टधरेण वा ॥ १७६ ॥
अयमेवांशकेन स्याद् यदालिन्देन वेष्टितः ।
मुखभागत्रयं मुक्त्वा भित्त्या च परिवेष्टितः ॥ १७७ ॥
यदा च कर्णप्राग्रीवौ प्राग्रीवश्चाग्रतो भवेत् ।
विशेषरचना या च द्वा.विंशतिधरान्वितौ(?) ॥ १७८ ॥
गवाक्षैः शोभनैर्युक्तस्तदा सिंहः प्रकीर्तितः ।
द्वादशांशायते क्षेत्रे तथा षड्भागविस्तृते ॥ १७९॥

---

१ द. रिरिकस्तु । २ द. रि । ३ द. मुखायतो ।