साहित्यदर्पण (आचार्य विश्वनाथ - वाक्यं रसात्मकं काव्यम् सटीक)

षष्ठः परिच्छेदः । ३५१
अथ वीथी—
वीथ्यामेको भवेदङ्कः कश्चिदेकोऽत्र कल्प्यते ।
आकाशभाषितैरुक्तैश्चित्रां प्रत्युक्तिमाश्रितः ॥ २५३ ॥
सूचयेद्भूरि शृङ्गारं किंचिदन्यान् रसान्प्रति ।
मुखनिर्वहणे संधी अर्थप्रकृतयोऽखिलाः ॥ २५४ ॥
कश्चिदुत्तमो मध्यमोऽधमो वा । शृङ्गारबहुलत्वाच्चास्याः कैशिकी-
वृत्तिबहुलत्वम् ।
अस्यास्त्रयोदशाङ्गानि निर्दिशन्ति मनीषिणः ।
उद्घात्य(त)कावलगिते प्रपञ्चस्त्रिगतं छलम् ॥ २५५ ॥
वाक्केल्यधिबले गण्डमवस्यन्दितनालिके ।
असत्प्रलापव्याहारमृद(मार्द)वानि च तानि तु ॥ २५६ ॥
तत्रोद्घात्य(त)कावलगिते प्रह्लादनाह्लावे सोदाहरणं लक्षिते ।
मिथो वाक्यमसद्भूतं प्रपञ्चो हास्यकृन्मतः ।
यथा विक्रमोर्वश्याम्—पल्लवीसहितविदूषकचेटयोरन्योन्यवचनम् ।
त्रिगतं स्यादनेकार्थयोजनं श्रुतिसाम्यतः ॥ २५७ ॥
यथा तत्रैव—'राजा—
सर्वक्षितिभृतां नाथ दृष्टा सर्वाङ्गसुन्दरी ।
रामा रम्ये वनान्तेऽस्मिन्मया विरहिता त्वया ॥
(ततो तथैव प्रतिशब्दः ।) राजा—कथं दृष्टेत्याह ।'
ततो दर्पणेति । एवं यः २ ० ... -वीथ्यामिति । व्योम्नि-
... -इव इति शेषः । इत्यनेने ... रिति । अर्थप्रकृतयो
... परा । अस्या वीथ्याः । शृङ्गार-इति इति । पल्लवीसहितैः ।
तन्वङ्ग्या विलोभनम् । राशी सम्प्रति ... त्रिगत-
लक्षणमिति । विविधाद्वाताद् गतं इति त्रिगतं पर्वतः । इत्यनेने दृष्टा
सीता । रावणं मुक्त्वा । 'राजा पर्वतं प्रति पृच्छति'—इत्येवं प्रवृत्तौ ।
१. दर्पणे (२५४ संख्यक) श्लोकस्याग्रे ...
... ... ... ... ... ...
... ... ...