रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक)

APPENDIX B 451
equally to a maiden and in the sequel the queen is made
furiously angry by his ardent gaze at Ságariká. The Dasha-
rupa contents itself with two species, equivocation of situation
and deliberate equivocation of phrase, but there is general
agreement that pro-episodes may be used in any part of the
play and not merely in the first four junctures.”—Keith,
Sanskrit Drama, Pp. 303-304.
[cf. :— “यदार्थे चिन्त्यमानेऽपि तल्लिङ्गार्थः प्रयुज्यते ।
आगन्तुकेन भावेन पताकास्थानकं तु तत् ॥२१॥
सहसैवार्थसम्पत्तिर्गुणवत्युपचारतः ।
पताकास्थानकमिदं प्रथमं परिकीर्त्यते ॥२२॥
वचसातिशयश्लिष्टं (वचः साति ?) काव्यबन्धसमाश्रयम् ।
पताकास्थानकमिदं द्वितीयं परिकीर्तितम् ॥२३॥
अर्थोपक्षेपकं यत्तु लीनं सविनयं भवेत् ।
श्लिष्टप्रत्युत्तरोपेतं तृतीयमिदमिष्यते ॥२४॥
द्वयर्थो वचनविन्यासः सुश्लिष्टः काव्ययोजितः ।
उपन्यासः संयतश्च तच्चतुर्थमुदाहृतम् ॥२५॥
—N. S., Benares Edition, Chapter XXI ; for explanations,
vide, Sáhityadarpana, Chapter VI, 45-49.
Expl. of प्रथम पताकास्थान... वासवदत्तेयमिति यदा राजा तत्कण्ठपाशं मोचयति
तदा तदुक्त्या सागरिकेयमिति प्रत्याभिज्ञाय ‘कथम् ! प्रिया मे सागरिका !—अलमल-
मित्यादि । साः दः ६।४५ । Act III, Pp. 268-273.
Expl. of चतुर्थ पताकास्थान—“उद्दामोत्कलिकामित्यादि (Act II, P. 129).
अत्र भाव्यर्थः सूचित”—सा. दः ६।४६ ।
“प्रस्तुतागन्तुभावस्य वस्तुनोऽन्योक्तिसूचकम् ।
पताकास्थानकं तुल्यसंविधानविशेषणम् ॥”...१।१४