रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक)

352 रत्नावली
प्रत्युद्गम्य अभिमुखं गत्वा सत्कृत्येत्यर्थः । प्रत्युद्गम्यमानः सत्क्रियमाणः । अनुभावः
प्रभावः । आचित्रेति । जयकुञ्जरेण जयस्य विजयस्य कुञ्जरः युद्धजयानुकूलः हस्ती ।
तेन आचितः आकृष्टः वल्लभात् प्रियात् राज्ञः इत्यर्थः । तुरगान् निर्वर्णयन् पश्यन् सङ्गीत-
ध्वनिना हृतः आकृष्टः । क्षितिभृतां राज्ञां गोष्ठीषु सभाषु चण' तिष्ठन् सद्यो-
विस्मृतसिंहलशविभवः सिंहलेश्वरस्य ऐश्वर्य्यं विस्मृत्य वत्सराजस्य ऐश्वर्य्यातिशयदर्शना-
दित्यर्थः । अहं वसुभूतिः कक्षाप्रदेशेऽपि कक्षायाः प्रकोष्टस्य प्रदेशे एकदेशेऽपि हाःस्थेन
एव द्वारपालेन एव महता कुतूहलेन औत्सुक्येन मम विस्मयातिशयं दृष्ट्वा द्वारपालस्यापि
महत् कौतूहलमित्याशयः । ग्राम्यः अदृष्टनगरादिकः ग्रामीणः जनः यथा इव । कृतः ।
यथा कश्चित् जानपदः नगरं प्राप्य समन्ताद् ऐश्वर्य्यबाहुल्यदर्शनाद् विस्मयविह्वलः सन्
पौरस्य जनस्य औत्सुक्यं वर्द्धयति तथा अहं वसुभूतिः दृष्टसिंहलेशविभवोऽपि वत्सराजस्य
महदैश्वर्य्यं विलोक्य द्वारपालेनापि ग्राम्य इति विनिर्णीत इति भावः ॥१२॥ बाभ्रव्यः
वत्सराजस्य कञ्चुकी । विहड्डिमिति । साध्वसवशात् भीतिवशात् कम्पस्य वेपथोः
विहड्डिं प्रथयतितराम् अतिशयेन वर्द्धयति । बाष्पसलिलैः अश्रुजलैः अविस्पष्टाम् अविशदां
दृष्टिं तिरयति आच्छादयति । गद्गदतया स्वररोधतया स्खलद्वर्णां गलदक्षरां वाणीं जड़-
यतितराम् अतिशयेन अस्पष्टीकरोति । मम हि परितोषः प्रभुदर्शनादित्यर्थः । जरायाः
वार्द्धक्यस्य साहाय्यं करोति । वृद्धत्वे मनुष्यस्य कम्पः परिवर्द्धते, दृष्टिः अविशदा भवति,
वचनं गद्गदतथा दुर्बोध्यं भवति इत्यर्थः । बाभ्रव्यस्य प्रभुदर्शनेन आनन्दातिशयात् सात्त्विक-
भावोदयेन कम्पादीनां विहड्डिरित्याशयः॥१३॥
Prose order—जयकुञ्जरेण आचितः वल्लभात् तुरगान् निर्वर्णयन् सङ्गीत-
ध्वनिना हृतः क्षितिभृतां गोष्ठीषु चण' तिष्ठन् कक्षाप्रदेशे अपि अहो ! सद्यो विस्मृत-
सिंहलेशविभवः अहं हाःस्थेन एव कुतूहलेन ग्राम्यः यथा कृतः ॥१२॥
मम हि अद्य परितोषः साध्वसवशात् कम्पस्य विहड्डिं प्रथयतितरां, पुनः बाष्पसलिलैः
अविस्पष्टां दृष्टिं तिरयति, गद्गदतया स्खलद्वर्णां वाणीं जड़यतितरां, ( एवमसौ ) जरायाः
साहाय्यं कुरुते ॥१३॥
Beng. Trans. বাসবদত্তা—আর্য্যপুত্র, ইন্দ্রজাল এখন থাকুক। মাতুলগৃহ হইতে
প্রধানামাত্য বসুভূতি আসিয়াছেন। তাঁহার এখন অভ্যর্থনা করুন।