रसेन्द्रसारसंग्रह (गोपालकृष्ण - पं. रामप्रसाद वैद्य सविस्तार सान्वय हिन्दी टीका सहित)
Rasendra Sara Sangraha of Gopalakrishna with Commentary
गोपालकृष्ण भट्ट (टीकाकार: पं. रामप्रसाद वैद्य) द्वारा
पृष्ठ 480, कुल 584 में से
संदर्भ में पढ़ें४५४) रसेन्द्रसारसंग्रह ।
औद्भिदलवण, सामुद्रिक लवण, अजवायन और हींग सब यह औषधि
समान भाग लेकर जामुनकी छालके क्वाथमें या रसके द्वारा सूर्यकी
प्रचण्ड धूपमें सात भावना देकर एक एक मासेकी गोली बना लेवे ।
प्रतिदिन एक गोली खावे । इस औषधिके सेवन करनेके पश्चात
मदिरा और जलको पान करे । इसके सेवन करनेसे व्रणज रोग,
यकृत, क्रिमि, अग्रमांस, कमठ, प्लीहा, जलोदर, मन्दाग्नि, गुल्म,
अत्यंत आमदोष और अम्लपित्त रोग नष्ट होते हैं । इसको उदरामय
कुम्भिकेसरी रस कहते हैं ॥ ८५-८७ ॥
वारिशोषण रस ।
चतुर्विंशतिभागाः स्युर्गन्धादङ्गं तदर्द्धकम् ।
वङ्गभागाङ्गवेदार्द्धः पारदः कृष्णमभ्रकम् ॥ ८८ ॥
चतुर्दशविभागं स्यान्मृतं तद्दीयते पुनः ।
मृतलौहमष्टभागं मृतताम्रं नवात्र तत् ॥ ८९ ॥
मृतहेमद्वयं तेषां मृतरूप्यं च सप्तकम् ।
अतिशुद्धमतिस्थूलं मृतं हीरं त्रयोदश ॥ ९० ॥
भागा ग्राह्या माक्षिकस्य विशुद्धस्यात्र षोडश ।
अष्टादशमितं ग्राह्यं नव काशीशकं पुनः ॥ ९१ ॥
तुत्थकञ्च षडेवात्र नवीनं ग्राह्यमेव च ।
तालकञ्च चतुर्भागं शिला योज्यात्रयो बुधैः ॥९२॥
शैलेयं पञ्च दातव्यं सर्वमेकत्र नूतनम् ।
मृतमौक्तिकभागैकं सौभाग्यं द्वयमेव च ॥ ९३ ॥
कुट्टयित्वा विचूर्ण्याथ जम्बीरस्य रसेन वै ।
भावयेत्सप्तधा गाढं गुटिकां तस्य कारयेत् ॥ ९४ ॥