सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
रसेन्द्रसारसंग्रह (गोपालकृष्ण - पं. रामप्रसाद वैद्य सविस्तार सान्वय हिन्दी टीका सहित)

रसेन्द्रसारसंग्रह (गोपालकृष्ण - पं. रामप्रसाद वैद्य सविस्तार सान्वय हिन्दी टीका सहित)

Rasendra Sara Sangraha of Gopalakrishna with Commentary

गोपालकृष्ण भट्ट (टीकाकार: पं. रामप्रसाद वैद्य) द्वारा

DevanagariHindipublished584 पृष्ठ

पृष्ठ 475, कुल 584 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 475

भाषाटीकासहित । ( ४४९ )
चित्रकं हिंगु कटुकी द्विक्षारं कट्फलन्तथा ।
रसाञ्जनं जयन्ती च टङ्कणं समभागिकम् ॥ ६० ॥...
एतत्सर्वं विचूर्ण्याथ दिनमेकं विभावयेत् ।
आर्द्रकस्वरसेनैव गुडूच्याः स्वरसेन च ॥ ६१ ॥
गुञ्जामात्रां वटीं कृत्वा भक्षयेन्मधुना सह ।
नानारोगप्रशमनो यकृद्गुल्मोदराणि च ॥ ६२ ॥
अग्रमांसं तथा प्लीहमग्निमान्द्यमरोचकम् ।
एतान्सर्वान्निहन्त्याशु भास्करस्तिमिरं यथा ॥
महामृत्युञ्जयो नाम महेशेन प्रकाशितः ॥ ६३ ॥
शुद्ध पारा, गंधक, लोहभस्म, अभ्रकभस्म, मैनासिल, तूतिया,
तांबाभस्म, सेंधानमक, कौड़ीकी भस्म, बावचीके बीज, विडनमक,
शंखकी भस्म, चित्रककी जड़, हींग, कुटकी, जवाखार, सज्जी, काय-
फल, रसौत, जयंती और सुहागा इन सब औषधियोंको समान भाग
लेकर गिलोयके रस और अदरखके रसमें एक दिनतक भावना देकर
एक एक रत्तीकी गोली बना लेवे । सहतके साथ इस औषधिके
सेवन करनेसे यकृत्, गुल्म, उदररोग, अग्रमांस, प्लीहा, मंदाग्नि और
अरुचि आदि समस्त रोग नष्ट होते हैं । इस महामृत्युञ्जय रसको स्वयं
महादेवने कहा है ॥ ५९-६३ ॥
बृहद् गुडपिप्पली ।
विडङ्गं त्र्यूषणं हिंगु कुष्ठं लवणपञ्चकम् ।
त्रिक्षारं फेनकं चव्यं श्रेयसी कृष्णजीरकम् ॥ ६४ ॥
तालपुष्पोद्भवं क्षारं नाड्याः कूष्माण्डकस्य च ।
अपामार्गोद्भवं क्षारं चित्रायाश्चित्रकं तथा ॥ ६५ ॥
एतानि समभागानि पुराणो द्विगुणो गुडः ।
गुडतुल्यं प्रदातव्यं चूर्णञ्चैव कणोद्भवम् ॥ ६६ ॥