रसतरङ्गिणी (सदानन्द शर्मा - पारद, धातु, उपधातु एवं भस्म रसायन शास्त्र सटीक)
Rasatarangini of Sadananda Sharma with Prasadani Commentary
सदानन्द शर्मा (टीकाकार: पं. हरिदत्त शास्त्री) द्वारा
पृष्ठ 51, कुल 799 में से
संदर्भ में पढ़ेंप्रथमस्तरङ्गः ६
प्रसङ्गाद् योग्यपरिचारकलक्षणम्—पथ्याशिनः, अन्यथा रोगादिभिः कर्म-
कालातिपातः ॥ २८ ॥
भा.टी.—रसशाला में काम करने के लिए रखे जानेवाले सेवक लोग,
परिश्रमी, सत्यभाषी, निर्लोभ, साफ-सुथरे रहनेवाले, बलवान् और अपने
कर्तव्य को अच्छी तरह समझनेवाले होने चाहिए ॥ २८ ॥
रससिद्धानां नामपरिगणनम्
श्रीशङ्करो भैरवश्च नन्दी स्वच्छन्दभैरवः ।
मन्थानभैरवः शम्भुर्ब्रह्मा विष्णुश्च भास्करः ॥२९॥
कापालिकश्च लङ्केशो ह्यगस्त्यो नरवाहनः ।
नागार्जुनो नरेन्द्रश्च काकचण्डीश्वराभिधः ॥३०॥
मत्तो माण्डव्यगोविन्दौ नागबोधिर्विशारदः ।
यशोधनो रत्नकोशो व्याडिर्गोरक्षनाथकः ॥३१॥
सुगृहीताभिधेयास्तु रससिद्धा इमे मताः ।
नामान्येतानि हि पठेत् प्रत्यहं रससिद्धये ॥३२॥
अथ रससिद्धानां नामपरिगणनं मङ्गलार्थं सम्प्रदायप्रवृत्तये च । सुगृहीता-
भिधेयाः पुण्यश्लोकाः । सिद्धिश्च तादृशाऽदृष्टसंपत्त्या ॥ २९-३२ ॥
भा.टी.—पुरानी प्रथा के अनुसार निम्नलिखित नामवाले रसाचार्यों के
नाम का जप उक्त रसशाला में होना चाहिए क्योंकि इन पवित्रात्माओं के नाम-
कीर्तन से रस की सिद्धि होती है । रसाचार्यों के नाम ये हैं—श्री शंकर, भैरव,
नन्दी, स्वच्छन्दभैरव, मन्थानभैरव, शम्भु, ब्रह्मा, विष्णु, भास्कर, कापा-
लिक, लङ्केश, अगस्त्य, नरवाहन, नागार्जुन, नरेन्द्र, काकचंडीश्वर, मत्त,
माण्डव्य, गोविन्द, नागबोधि, विशारद, यशोधन, रत्नकोश, व्याडि, गोरक्ष-
नाथ आदि ॥ २९-३२ ॥
रसशास्त्राचार्यस्य स्वरूपम्
सदाचारः सुचरितः समदर्शी सदाशयः ।
सत्यवादी सिद्धमन्त्रः सर्वदा शङ्करप्रियः ॥३३॥
धीरो वीरः स्थिरप्रज्ञो रसकर्मविचक्षणः ।
रसतन्त्रस्वतन्त्रो यः स आचार्यः प्रशस्यते ॥३४॥
“ततोऽनन्तरमाचार्यम्परीक्षेत” इति विमानस्थाने चरकस्मरणात् आचार्य-