रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

६६ रसार्णवे
मञ्जिष्ठा कुङ्कुमं¹ लाक्षा खदिरस्खासनं² तथा ।
रक्तवर्गस्तु देवेशि³—पीतवर्गमतः शृणु ।
कुसुम्भं किंशुकं रात्री⁴ पतङ्गं मदयन्तिका⁵ ॥ ३६ ॥
शुक्लवर्गः सुधाकूर्म्म⁶शङ्खशुक्तिवराटिकाः⁷ ॥ ४० ॥
गुञ्जाटङ्कणमध्वाज्यगुड़ा⁸ द्रावणपञ्चकम् ॥ ४१ ॥
काचटङ्कणसौवीरं शोधनत्रितयं⁹ प्रिये ॥ ४२ ॥
सर्व्वे मलहराः¹⁰ क्षाराः सर्व्वे चाम्लाः प्रबोधकाः¹¹ ।
विषाणि च तमोघ्नानि¹² स्नेहा मार्दवकारकाः¹³ ॥ ४३ ॥
इत्योषधिगणाः¹⁴ प्रोक्ताः सिद्धिदा रससङ्गमे ।
(1) B has मञ्जिष्ठकुङ्कुम. M has कुङ्कुमा. (2) M has खदिरख्यासनं.
(3) Cf. रस.स. Chap. X. vs. 92,93. (4) B reads निशा, which
destroys the metre. M reads नौशा. [रात्री=two sorts of हरिद्रा]
(5) B has पतंगमर्दयंतिका. M has पतङ्गयदद्यन्तिका, which is incorrect. Cf.
रस.स. Chap. X. v. 94. (6) This charaṇa and the next three are not
found in K. M has शुक्लवर्गस्तथा कूर्पः शङ्खशुक्तिवराटिका. (7) Cf. रस.स.
Chap. X. v. 95, where the names are different from these mentioned
above. (8) M has मध्वाज्यं गुड़. Cf. रस.स. Chap. X. v. 100.
(9) K has शोधने वितयं. Cf. रस.स. Chap. X. v. 97. (10) B and
K read मलहरा (without विसर्ग), which is gram. inc. (11) K reads
प्रबोधिकाः, which is gram. inc. (12) K has विषाणि मदलं। घ्नानि, which
is gram. incorrect. (13) स्नेहसांद्रवकानि वै, an incorrect reading
in K. Cf. रस.स. Chap. X. v. 101. (14) B reads इत्योषधिगणा
(without विसर्ग), which is not gram. correct. K reads द्रव्योषधिगणाः.
M reads इत्यौषधगणाः.