रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

चतुर्थः पटलः । ४७
क्षयो यन्त्रस्य विज्ञेयः$^1$ यन्त्रे विक्रियते क्रिया$^2$ ।
अलाभे कान्तलोहस्य यन्त्रं लोहेन कारयेत् ॥ २५ ॥
वह्निलक्ष्य$^3$मविज्ञाय रसस्यार्धक्षयो$^4$ भवेत् ।
यन्त्रक्षयविधिज्ञस्य चतुर्थांशक्षयो$^5$ भवेत् ॥ २६ ॥$^6$
द्विमासेन द्वितीयांशं तृतीयांशं त्रिभिर्भवेत् ।
महाग्निं सहते ह्येष सारितो यत्र$^7$ तिष्ठति ॥ २७ ॥
खर्परं सिकतापूर्णं$^8$ कृत्वा तस्योपरि न्यसेत् ।
अपरं खर्परं$^9$ तत्र शनैर्मृद्वग्निना$^{10}$ पचेत् ॥ २८ ॥
पञ्चक्षारैस्तथा मूत्रै$^{11}$र्लवणैश्च$^{12}$ विड़न्सतः$^{13}$ ।
हंसपाकः स विज्ञातो$^{14}$ यन्त्रतत्त्वार्थकोविदैः$^{15}$ ॥ २६ ॥
(1) K reads विज्ञाय. B and M read यवमविज्ञाय. (2) M reads
क्रिया:, which is incorrect. (3) K reads वह्नेर्लक्ष्या. M reads वह्निलक्ष.
(4) रसस्याधक्षयो, a variant in M, which seems to be an error of the
scribe. (5) यंत्रचेपाविधिज्ञस्य चतुर्थांशक्षयो, a variant in M, which is
inc. (6) This hemistich is not found in K. (7) K reads
खेदात् instead of ह्येष. B reads सरिणावत्यं. M reads स्वरिदावत्य. Both
the readings are unintelligible. (8) B reads कपूर, which is inc.
कर्पर सिकताचूर्णं, a variant in M. (9) तत्पर कर्पर, a reading in M.
(10) K reads शते मृदग्निना, which is a palpable mistake of the scribe.
(11) B reads पञ्चाचरैस्तथा मंथैः. M reads पञ्चचरैः, which is senseless.
(12) लवणञ्च is the reading in रसरत्नसमुच्चय. (13) K reads विडेक्षतः.
(14) स विख्यातो, a variant in B. इसपादः सुविख्यातो, a variant in M.
हंसपाकं समाख्यात, a variant in रस.र. (15) M reads यव तत्त्वार्थकोविदैः.
We see यंत्रं तद्विधिकोविद्यैः in रस.स.