रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

३२० रसार्णवे
समं तं जारयेत् सूतं$^१$ सारयित्वा समेन तु ।
सहस्रांशेन लोहानि वेधयेन्नात्र संशयः ॥ २१ ॥
कृष्णवैक्रान्तभागैकं शुद्धसूतपलांशकम्$^२$ ।
एकत्र मर्दयेत् खल्ले चूर्णं च भवति द्वयम्$^३$ ॥ २२ ॥
अस्य चूर्णस्य भागैकं$^४$ हेमभागसहस्रकम् ।
एकत्र मर्दयेत् तावत् यावच्छ्लक्ष्णं तु जायते$^५$ ॥ २३ ॥
धमेत्तच्चान्धमूषायां$^६$ यावत् खोटो$^७$ भविष्यति ॥ २४ ॥
समांशमभ्रचूर्णं$^८$ तस्य शुद्धसूतं तु कारयेत्$^९$ ।
वेधयेत् सर्व्वलोहानि स्पर्शमात्रेण पार्व्वति$^{१०}$ ॥ २५ ॥
तच्चूर्णमभ्रकं$^{११}$ चैव रसेन सह मर्दयेत् ।
एकत्र मर्दयेत्तावद्यावच्छ्लक्ष्णं प्रजायते$^{१२}$ ॥ २६ ॥

---

(१) B has जायते सूते. D has जारयेत् सूतः. K has जायते सूतं. M
has तद्गुणं जारयेत् सूते. (२) D has तं च सूतं पलांशकं. K has हेमभाग-
सहस्रकं. M has शुद्धसूतशतांशकं. (३) K wants this charana and the next
four. My reads ध्रुवम्. (४) M reads मानेकं, which is incorrect. (५)
This hemistich and the next one are not found in D. (६) भवेत्त
चांधमूषायां, a variant in B. तदभ्रव्वैदग्ध्यमूषायां, a variant in M. (७)
B reads घोटो. M reads वोहो. (८) B has समास भक्षकं. M has
समांशमभ्रकं. (९) M has पोटिकां कारयेत् बुधः. (१०) B reads
वैशता. K reads पार्वती, which is grammatically incorrect. M and My
read हैमता. (११) D reads तन्मूर्वं गन्धकं. (१२) B reads यावदभ्रक्षं
तु जायते, which is partly incorrect.. This hemistich and the next four
are not found in D, M and My.