रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

३१६ रसार्णवे
वैक्रान्तस्य तु भागैकं¹ चाष्टभागन्तु² सूतकम् ।
कनकस्य तु समांशं द्विपदी³रसटङ्कणम् ॥ २ ॥
नष्टपिष्टं च शुल्कं च⁴ ध्मातं⁵ खोटो भवेत् प्रिये ।
सौवीरं टङ्कणं काचं दत्त्वा दत्त्वा तु⁶ शोधयेत् ॥ ३ ॥
समहेम्नि⁷ समावर्त्य सूतं⁸ मूषागतं ततः⁹ ।
समांशभक्षकं तं तु¹⁰ शुद्धसूतेन¹¹ कारयेत् ॥ ४ ॥
वैक्रान्तं षोडशांशेन¹² पूर्व्वयोगेन धामयेत् ।
दशसंकलिकायोगाद् वेधो दशगुणोत्तरः¹³ ॥ ५ ॥
[ समसंकलिकायोगे वेधो दशगुणोत्तरः ।
वैक्रान्तो वज्रवत् श्रेयो नात्र कार्या विचारणा ॥ ]¹⁴
पुनरन्यं प्रवक्ष्यामि प्रयोगं भुवि दुर्लभम् ॥ ६ ॥
वैक्रान्तसत्त्वं देवेशि पारदेन समन्वितम्¹⁵ ।
(1) D reads न भागैक, which seems to be incorrect. K has only
भागैकं and wants वैक्रान्तस्य तु. (2) B and My read मष्टभागं तु. (3) K
reads द्वोपदी. (4) नष्टपिटि च शुल्क च, a variant in B and My. नष्टपिष्टं
चतुःपथ, a variant in K. (5) B and K read ध्मातः. (6) D has हुत्वा
दरद च, which is not clear in sense. K reads च in place of तु. (7)
K reads समे हेम्नी, wherein the last word is grammatically incorrect.
(8) B and My read सूक्त. (9) D has मूखागतं यतः, which
appears to be incorrect. K has also मूखागत, (मूखा = मूषा). (10)
K reads समांशमक्षकं तत्. (11) D and K read शुद्ध मृतेन.
(12) वैक्रान्तं षोड़शाङ्गेन, a reading in D. (13) B reads स्पर्शवेधी भवेद्रसः.
(14) The portion within brackets is found only in B. (15) D
reads समन्वितं, which is incorrect.