रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

११६
हेम षोडशवर्णाक्यं शस्यते देहलोहयोः ॥ १०१ ॥
मृत्तिका¹ मातुलुङ्गाम्लैः² पञ्चवासरभाविता³ ।
सभस्मैललवणा⁴ हेम शोधयेत् पुटपाकत्तः ॥ १०२ ॥
शुक्लं तारञ्च तारष्णञ्च⁵ द्विविधं रजतं प्रिये ।
गुरु स्निग्धं मृदु श्वेतं तारमुत्तममिष्यते ॥ १०३ ॥
नागेन क्षारराजेन द्रावितं शुद्धिमृच्छति ।
तारं त्रिवारं निक्षिप्तं पिशाची⁶तैलमध्यतः ॥ १०४ ॥
ताम्रं च द्विविधं प्रोक्तं रक्तं⁷ कृष्णं सुरेखरि⁸ ।
घनघातसहं स्निग्धं⁹ रक्तपत्रं¹⁰ मृदूत्तमम्¹¹ ॥ १०५ ॥
सुह्यर्केचौरलवण¹²-क्षाराम्लपरिलेपितम्¹³ ।
ताम्रपत्रं च निर्गुण्डी-रसमध्ये तु ढालयेत्¹⁴ ॥ १०६ ॥
(1) M reads मृत्तिकां, which is gram inc. (2) B has मातु-
लुङ्गाम्लो, which is incorrect. (3) K reads पञ्चशार सुभावित. M reads
पञ्चवासरभाविताम्, which is gram. incorrect. (4) M has सभस्म लवणैः,
which is not correct. (5) B reads तापरूष्णञ्च. K reads तायरूष्णञ्च.
(6) B has पिशाचौञ्च, which is unintelligible. (7) रक्तं is wanting
in B, thus destroying the metre. (8) K reads सुरेश्वरि, which is a
palpable error of the scribe. (9) घनघातसहास्निग्ध, a variant in K.
घनवातसहस्निग्ध, a variant in M, wherein वात seems to be inc. (10) K
reads रक्तपीतं. M reads रक्तपात्रं. (11) Both B and K read मृदुत्समम्,
which is inc. (12) B reads चारलवण. The letter कं after सुह्य is
wanting in M. (13) K reads परिपेबितं. M reads विरलेपितम्.
(14) निर्गण्डीरसमध्येन डालयेत्, a variant in M.