रामायण मीमांसा (स्वामी करपात्री जी महाराज - रामायण दार्शनिक महाग्रन्थ एवं सम्पूर्ण चरित्र-मीमांसा)

“कुसुमं चूतवृक्षस्य वसन्तनवपल्लवम् ।
सम्प्राशयामि सुखदमायुरारोग्यवर्धनम् ॥”
इति भगवते निवेद्य प्राश्नीयात् ।
“ये पिबन्ति वसन्तादौ चूतपुष्पं सचन्दनम् ।
सम्यग्हृदिष्टकामस्य पूजां ते कुर्वते जनाः॥
अनन्तरं द्विजेन्द्राणां सूतमागधवन्दिनाम् ।
दद्याद्दानं यथाशक्ति कामात्मा प्रीयतामिति ॥
सायं चतुष्कगश्वेतच्छदपीठस्थितान् शुचीन् ।
रत्नकुम्भाम्भसा चूतपल्लवैरभिषेचयेत् ॥”
अथाधिकमासकृत्यम्—“अधिकमासे तु सम्प्राप्ते स्मृत्वा सीतापतिं हरिम् ।
सुवर्णेनाज्यसंयुक्तांश्चयत्रिंशदपूपकान् ॥
दद्याच्च वेदविदुषे श्रोत्रियाय कुटुम्बिने ।
नश्यत्यकरणे शीघ्रं पुण्यं द्वादशमासजम् ॥”
अथ दशमीसङ्कल्पः—द्वादशस्वपि मासेषु, उभयोरपि पक्षयोर्दशम्यां प्रातरुत्थाय नित्यं निर्वाह्य दशमीदिन-
मारभ्य व्रतमहं करिष्य इति सङ्कल्प्य श्रीरामपादयोः पुष्पाञ्जलिं दत्वा शङ्खोदकेन सङ्कल्प्य प्रणमेत् । एकादश्यां पर्णाद्यै-
र्दन्तधावनं कृत्वा स्नात्वा देवार्चनं कृत्वा व्रतसङ्कल्पं कुर्यात् ।
“एकादश्यां निराहारः स्थित्वाहमपरेऽहनि ।
भोक्ष्यामि पुण्डरीकाक्ष शरणं मे भवाव्यय ॥
गृहीत्वौदुम्बरं पात्रं वारिपूर्णमुदङ्मुखः ।
उपवासं गृहीत्वाथ मन्त्रपूतं जलं पिबेत् ॥
कृत्वा चावश्यकं सर्वं द्वादश्यां व्रतमर्पयेत् ।”
“कार्कश्यं दशकन्धरो मधुपतेः सन्मार्दवं मैथिलो
दातृत्वं च विभीषणो बहुविधं स्नेहं पुनर्लक्ष्मणः ।
स्वामित्वं हनुमानुपेत्युपकृतिं देवा वियोगं पिता
कोपानुग्रहमम्बुधिर्वयमपि प्रेमाऽङ्घ्रिजं साम्प्रतम् ॥
एवं श्रीरामपूर्वोत्तरतापनीयारामरहस्याद्युपनिषदगस्त्यसंहितावाशिष्ठसंहितारामार्चनचन्द्रिकाद्यनुसारिश्रीरामो-
पासनसंक्षेपः ।
“वेदेषु चेतिहासेषु पुराणेषु महत्स्वपि ।
महाकाव्येषु चम्प्वादिनिबन्धेसु महोज्ज्वलम् ॥
आर्याणां जीवनोपायमनार्याणां कुतूहलम् ।
इतरेषां जनानां यदाश्चर्योन्मादकारकम् ॥
अतिक्रान्तैर्भविष्यद्भिर्वर्तमानैः सुधीश्वरैः ।
हृद्गतोत्तापशान्त्यर्थं गृह्यमाणतयाऽऽस्थितम् ॥
सौजन्योपज्ञमन्तःस्थगाढध्वान्तनिवारकम् ।
यद्धि सुश्लोकयामास वाल्मीकिर्भगवानृषिः ॥