राजपूताने का इतिहास (मेवाड़ राज्य का इतिहास व वीर गाथाएँ)
History of Rajputana & Mewar by Gaurishankar Ojha
महामहोपाध्याय पं. गौरीशंकर हीराचन्द ओझा द्वारा
पृष्ठ 49, कुल 534 में से
संदर्भ में पढ़ें१६ प्रतापगढ़ राज्य का इतिहास
'देवल पत्तन', 'देवगिरि²' और 'देवगढ़³' भी मिलते हैं । महारावत
˙˙˙अत्युग्रधामा जगदेकनामा तस्मादभूच्छ्रीहरिसिंहदेवः ।
श्रीदेवदुर्गस्य विराजमाने सिंहासने राजति तत्तनुजः ॥
महारावत प्रतापसिंह के समय के वि० सं० १७३३ माघ सुदि १५ के पाटण्यां
गांव के संस्कृत ताम्रपत्र की प्रतिलिपि से ।
( १ ) तस्मिन् देवलपत्तने परिलसत्युच्चैः स्फुरद्गोपुरं
नानामङ्गलतूर्यनादनिर्वहैः संलक्षितं सर्वतः ॥˙˙˙५ ॥
यस्मिन् देवलपत्तने परिलसत्यभ्रंलिहोऽट्टालिका
नृत्यन्त्यः प्रमदाः परं विदधते तत्राप्सरः संभ्रमम् । ˙˙˙८ ॥
गंगाराम; हरिभूषण महाकाव्यम्, सर्ग १ ।
( २ ) पुराऽऽसकर्णः किल रावलोभूतप्रतापसिंहेन युयोध यत्र ।
वंशालयाधीश्वरधर्मबन्धुः समागतो देवगिरेर्महीशः ॥ ३ ॥
वही; सर्ग ६ ।
( ३ ) ˙˙˙संवत् १७७२ वर्षे माघसुदि १३ श्रीदेवगढ़नगरे महा-
रावत श्रीश्रीपृथ्वीसिंहजी विजयराज्ये˙˙˙˙˙˙ ॥
देवलिया के पार्श्वनाथ के मन्दिर की प्रशस्ति की प्रतिलिपि से ।
˙˙˙संवत् १७७४ वर्षे शाके १६३६ प्रवर्तमाने माह(घ) सुदि १३ रवौ
श्रीदेवगढ़नगरे महाराजधान्यां महाराजाधिराजमहारावतश्रीप्रथवीसिंहजी-
विजयीराज्ये कुंवरश्रीपहाड़सिंहविराजमाने˙˙˙ ।
वही ।
˙˙˙संवत् १७८८ वर्षे शाके १६५३ प्रवर्तमाने दक्षिणगोले
उत्तरायणगते श्रीसूर्ये शिशिरऋतौ महामाङ्गल्यप्रदे मासोत्तमे मासे माघ-
मांसे शुक्लपक्षे ६ तिथौ शुक्रवा[स]रे कायठलदेशे देवगढ़नगरे
महाराजधान्यां सूर्यवंशे महाराजाधिराजमहारावतश्रीगोपालसिंहजीविराज-
माने˙˙˙ ।
देवलिया की ताबूंतों की बावड़ी की प्रशस्ति की प्रतिलिपि से ।