सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
संग्रह पर लौटें

पूर्णप्रज्ञ भाष्य (श्रीमन् मध्वाचार्य - द्वैत वेदान्त ब्रह्मसूत्र महाभाष्य जगन्नाथदीपिका सटीक)

Purnaprajna Bhashya of Sriman Madhvacharya with Commentary

श्रीमन् मध्वाचार्य (टीकाकार: जगन्नाथ यति / गोपालकृष्णाचार्य) द्वारा

भारत में सार्वजनिक क्षेत्र (पब्लिक डोमेन) · कॉपीराइट समस्या बताएँ

DevanagariHindipublished1,267 पृष्ठ

इस ग्रन्थ के बारे में

पूर्णप्रज्ञ भाष्य बादरायण के ब्रह्मसूत्रों पर श्री मध्वाचार्य का भाष्य है। मध्वाचार्य, जिन्हें पूर्णप्रज्ञ और आनन्दतीर्थ भी कहा जाता है, तेरहवीं शताब्दी में द्वैत वेदान्त के प्रवर्तक थे। उनके अनुसार विष्णु ही सर्वगुणपरिपूर्ण परब्रह्म हैं और ईश्वर, जीव तथा जगत् का भेद वास्तविक है। शङ्कर और रामानुज के भाष्यों के साथ यह भाष्य ब्रह्मसूत्र की तीसरी प्रमुख परम्परागत व्याख्या है।

मध्व का भाष्य बहुत संक्षिप्त है, इसलिए इस संस्करण में उसके साथ जगन्नाथ यति की टिप्पणी भी दी गई है, जो हर सूत्र और भाष्य-वाक्य का आशय खोलती है। ब्रह्मसूत्र के चारों अध्याय इसमें हैं: समन्वय, अविरोध, साधन और फल। प्रथम अध्याय में सब वेदवाक्यों का नारायण में समन्वय दिखाया गया है और तृतीय अध्याय में वैराग्य, भक्ति और उपासना जैसे साधनों का विचार है।

यह संस्करण श्रीमुष्णम् के गोपालकृष्णाचार्य ने संशोधित किया था और मद्रास के ग्रोव प्रेस से १९०० में छपा था; इसमें एक हज़ार से अधिक पृष्ठों का मूल पाठ है। यहाँ उपलब्ध स्कैन गोएटिंगेन विश्वविद्यालय के GRETIL ई-पुस्तकालय की प्रति से है। पूरा पाठ संस्कृत में है और द्वैत वेदान्त के गम्भीर अध्येताओं के लिए उपयोगी है।

११७६ अनङ्किताकराः अनुपलभ्यमानाकराश्च श्रुतयः ॥
ऐ.आ.२-१-६-१३. सर्वाणि । १२३,
१४३.
सर्वेगुणा । ८५७.
सर्वेप्राण । १०२६.
सर्वेवाएते । १०५४.
सर्वेर्गुणै । ८२४.
छा.६-१-४. सर्वैमृण्मयं । ३७८.
भाग.७-८-८. सर्वैबलं । ३३२.
सावाएषा । ५४०.
सोन्ततः । २३८.
महाभारतम्. सोन्यंकथ । १०२७.
सोनादिना । ५९१.
सोभिध्या । ३८८.
सोमेनानन्दं । ८५६.
सोऽवरः । ३४३,३५१.
छा.३-१५-२. सोहंवायुं । १७०.
छा.४-१५-५. संवत्सरा । १०५७.
भाग.१-६-१७. संविच्छस्त्रं । १४९.
स्रवति । १८.
स्कान्दपु० स्रष्टापाता । ४८९.
स्वकीय । ९६८.
स्वधर्मनिष्ठः । ९६६.
ऋ.१-३५-२. हिरण्मयेन । १९५.
प्रश्न. ३-६. हृदिह्येष । ७३.
हन्तैतमेव । ३८६.
ऋ.१-३५-१. ह्वयाम्यग्निं । १९५.
ज्ञानोत्तरस्य । १०१२.

॥ अनुपलभ्यमानाकराः ॥
॥ स्मृतयः ॥
—:*:—
अजैद्वेप्रकृतीदुग्धे । ५६१. | ऊष्मनामासभगवान् । १०३७.
भजेशंसमिति । ८४५. | ऋचस्स्रुचउद्धृत्य । ५.
अथान्येप्रकृती । ५६१. | ऋतं सत्यंतथाधर्मः । १७५.
अदुःखमितत्सर्वे । २. | एकःप्रसूयते । ५७८.
अध्यक्षोऽधिपतिश्श्रेष्टो । १०२६. | एकःप्रधानउद्दिष्टः । ७७०.
अनाद्यनंतंजगत् । ४३९. | एकोवेदःकृते । ५.
अनात्तत्वादनात्मान । २२०. | अङ्गमङ्गीसमादाय । ४८७.
अनादिनिधनानित्या । ४०६, ३०६. | अङ्गुष्ठमात्रेषुरुषे । ७५२, ७५१.
अनुबन्धस्तुभक्तिस्स्यात् । ८९१. | कपिलोवासुदेवाख्यः । ६०.
अन्नरसादिरूपेण । ४५१. | कर्मणाबध्यतेजंतुः । ८८९.
अभिशोंशास्तुमत्स्याद्याः । ६२१. | कृष्णोमुक्तैः । ६२३.
अल्पंतेज । ७२१, १०८८. | गच्छन्तिपापिनः । ७१८.
अविज्ञातप्रार्थनंच । ३५७. | गुणाकरस्मृतेरेव । ८४५.
अविज्ञातंप्रषिष्यंत । १०३४. | गुरुत्यागेभवेन्मृत्युः । ८८३.
अवैष्णवस्यवेदेपि । २५. | गुरोर्नामनगृह्णीयात् । ३.
असत्यमाहुर्जगत् । ४४०. | चरमेतुयथानिजम् । १०८२.
अस्तित्वादूतनामभ्यः । ५०. | चित्तिर्बुद्धिरितिज्ञेया । ६६४.
अज्ञानांजानदो । ९४६. | चेष्टायांबाह्य । ६५५.
आचारइतिसंप्रोक्तः । ७१२. | जानंतोपिविशेषार्थ । १४.
आचार्याणांतुतेजसा । ३५. | जीवंश्चतुर्दशादूर्ध्वं । ७०९.
आर्जवंब्राह्मणेसाक्षात् । ३२५. | तत्कर्महरितोषं । ३४.
आदत्तेहरिहस्तेन । १०७८. | तदण्डमभवद्धैमं । ५५८.
आप्तव्याप्तेरात्मशब्दः । ८३८. | तद्गतानांतुभोगानां । ७२१.
आपोनाराः । ४४. | तन्नाडीसंस्थितंविष्णुं । ७५१.
आमेरुब्रह्मसदनात् । १०४९. | तिर्यग्वानरकंतमः । ७२५.
ईयुस्त्रीन्कर्मणा । १०६९, ३५. | तुरीयाया । ११००.
ईश्वरःप्रकृतिर्जीवो । ८७१. | तुळशीभिरीश । ८७३.
उत्पत्तिस्थिति । ४९८, ४८९. | तेनाश्लिष्टःस्वपुत्राणां । १०९१.
उद्यद्भास्वत्समाभासः । ८४५. | तेषुमोक्षोऽपि । १०९८.
| त्रिगुणात्मिकाऽथ । ७४४.

११७८ अनुपलभ्यमानाक्षराः स्मृतयः ॥
त्रिदिवानिरयभू । ७२८. | प्रयागमरणेनवा । ८८७.
दक्षिणेमरणाद्याति । १०४८. | प्रवहंवायुपुत्रंच । १०५९.
ददाश्रिताश्चतेसर्वे । ९१३. | प्राणस्यतेजसिलयः । १०२८.
दुर्भरत्वंचतिर्यक्त्वं । ७२५. | प्राणःप्रवृत्तिहेतुस्स्यात् । ६६३.
देवेनाभिजिताशुक्लृ । १०५२. | बन्धकोभवपाशेन । ७४८.
देवर्षिगन्धर्वाणां । ९७२. | ब्रह्मणासहतेसर्वे । १०६६.
देवाहिशापबलादेव । ९६६. | ब्रह्मवायुशिवाहीश । ८४५.
देवादीनांतुतद् ज्ञानं । २८. | ब्रह्मशब्दःपरेविष्णौ । ९१, २२०.
देशात्कालतश्चैव । ३७. | ब्रह्मातुसर्वगं । ८९४.
देहंगर्भस्थितंक्वापि । ७३८. | भावोवृद्धिसमुद्दिष्टः । ९०२.
देहाङ्गुष्ठमितोदेहे । ७५१, २९१. | भुक्तशेषानुशयवान् । ७०९.
देहाद्देहांतंरगते । ७५२. | मध्वित्यानन्दउद्दिष्टो । १११२.
देहेजीर्णेतुगच्छन्ति । १०९६. | मनसश्चविज्ञानम् । ५६९.
द्रव्यंकर्मचकालश्च । ८१२. | ममयोनिर्महद्ब्रह्म । ३९३.
नमश्शोऽसाविति । ८६०. | महाचमसनामाऽसौ । १०९६.
नवकोट्योहिदेवानां । ९२९. | महामाये । ३८७, ७४४.
नाम्निर्नयप्रदृश्य । ३२६, ३०. | माहात्म्यज्ञानपूर्वस्तु । ७७७.
नानात्वमेवकामानां । ९७२. | मांरक्षतुविभुर्नित्यं । ६१५.
नामुक्तं । १०१२. | मुक्तास्सन्तोग्रिमा । १०२७.
नाहंकर्ता । ४५१. | मुनिस्सुकर्मशीलोपि । ७०९.
निर्णीयतेवतस्सत्यं । ९५०. | मोक्षदस्तुकनार्दनः । ९४६.
नैवदेवपदं । ९२०, २८. | मोक्षस्सांकल्पिकस्स्वर्गः । ३५०
परतंत्रोह्यपेक्षेत । ४३२. | मौनंमननशीलत्वम् । ९३३.
पर्वताग्रेनदीतीरे । १०००८. | यत्तद्दृशियानूब्रह्म । ६३०.
पातालमेतस्यहि । ७८४. | यन्नदुःखंसुखंतत्र । ७२४.
पूजयेन्नान्यदेवताः । ९०३. | यथाप्रज्ञहिसम्भवः । ६३५.
पृथिव्यांद्यौर्महामेरुः । १४१. | यथावस्तुतथाज्ञानं । २७.
प्रतिबिम्बोहरेःप्राणः । १०४१. | यथाभक्तिविशेषोऽत्र । ७८२.
प्रथमब्राह्मणोमुक्तो । ९३३. | यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं । ३७५.
प्रदर्शकस्तुसर्वेषां । ७५४. | यद्वियुक्तथाविरुद्धेत । ४५५.
प्रधानवायुर्मरुतो । ९२९. | यद्भावन्नाह्मणोब्रूयात् । ७४७.
प्रधानंधामविष्णोस्तु । ८९८. | यानितीर्थादिवाक्यानि । ७०७.

अनुपलभ्यमानाकराः स्मृतयः ॥ ११७९
यामारुताद्गर्भे । ७५३. | शांतिस्तुभगवनिष्ठा । ९४८.
यावदाभू संप्लव । ७१९. | श्रुतिर्लिङ्गंसमाख्याच । ६३.
यावदिन्द्राश्चतुर्दश । ७१९. | श्वेतद्वीपंततोगत्वा । १०९८.
युक्ताःप्रदीपवत्सर्णाश्च । ८४५. | श्यामोहृदिस्थितोविष्णुः । ७६८.
रमायांरममाणोऽपि । ८७५. | सजीवानामाभगवान् । ३५०.
रूपंचतदपेक्षया । ६७९. | सप्तस्कन्धा इमेसप्त । ६६६.
रोचनार्थफलश्रुतिः । ७०७. | सप्रतीकाश्चतुर्मुख । १०६८.
लोकःज्योतिःप्राण । १०९५. | सर्वकर्ताऽपिसन्प्राणः । ६६०.
वायुर्गुणंकारयन् । ९११. | सर्वदेववरस्त्वेन । ७१८.
वासुदेवात्परःकोनु । १५९. | सर्वप्रमाणसिद्धत्वं । ९९०.
विद्यापथःकर्मपथो । ७२३. | सर्ववर्णाश्रमैर्विष्णुः । ९०३.
विद्धरूढिर्वैदिकस्यात् । ७३६. | सर्ववेदोक्तमार्गेण । ८१८.
विद्वानूब्रह्मसमाप्नोति । १०५२. | सर्वान्तर्यामिको । १११०.
विधिशर्वपूर्व । ८४५. | साशनानशनत्वेन । २५५.
विश्वाद्याअनिरुद्धाद्याः । १०६३. | साधनानांसाधनत्वं । ४४४.
विष्णुर्हिदातामोक्षस्य । ९४६. | सृष्टिरक्षाहृतिज्ञान । ५०.
विष्णोर्नुवीर्यगणनां । १२५. | सम्पूर्णलक्षणवचं । ७४०.
विष्णोर्लोकंपरं । १०४५. | स्वकीयमिच्छमानंतु । ९६८.
विष्णोरङ्गात्समुद्भूते । ९०३. | क्षत्रापातातथैवाप्ता । ४८९.
विष्णोरङ्गानिदेवताः । ९०३. | स्वर्गादवागतश्चापि । ७३६.
विष्णौचाधीश्वरेचित्तं । ५६४. | स्त्रीवाप्यनूनदशकं । ७०८.
विहायकामान्यः । ९७२. | हरितोपलाभं । ८४५.
वेदःकृत्स्नो । ८१७, ९४१, ३२१. | हरिन्मणिनिभं । ८४५.
व्यत्यासोऽनन्वयश्चैव । ९२७. | हरेरत्यंतसामीप्यं । १०३३.
शरीरंजायतेतेषां । १०८९. | हृदयेसंस्थितोजीवो । ७५६.
शारीरौह्युभौप्रोक्तौ । १६१. | हृदयस्थात्पराज्जीवो । २९२.
शीर्यतेनित्यमेवास्मात् । २०४. | हृदिस्थायाहरेर्मूतिः । ८९६.
—:*:—

॥ सूत्रघटकशब्दाः ॥
अंशः । २-३-४३.
अकरणत्वात् । २-४-१२.
अक्षरे । १-३-१०.
अक्षरधियां । ३-३-३४.
अकामचारे । ३-४-३१.
अकात्स्न्र्यम् । २-२-३४.
अग्न्यादिगतिश्रुतेः । ३-१-४.
अग्निहोत्रादि । ४-१-१६.
अग्नीन्धनाद्यनपेक्षा । ३-४-२५.
अङ्ग । ४-१-६.
अङ्गावबद्धाः । ३-३-५७.
अङ्गित्वानुपपत्तेः । २-२-८.
अङ्गेषु । ३-३-६३.
अचलत्वं । ४-१-९.
अचोदना । ३-४-१८.
अणवः । २-४-८.
अणुः । २-३-२२, २-४-१४.
अतः । १-१-१, २३......
अतच्छब्दात् । १-३-३.
अतच्छ्रुतेः । २-३-२२.
अतत्सद्भावश्रुतेः । ३-३-६७.
अतद्धर्माभिलापात् । १-२-१९.
अतद्वचनात् । ३-२-१२.
अत्यन्तं । २-२-१७.
अत्ता । १-२-९.
अतिदेशात् । ३-३-४७.
अतिरेकात् । १-४-१२.
अथ । १-१-१, ३-१-२८, ४-१-१९.
अथो । ३-२-१७.
अदृश्यत्वादिगुणकः । १-२-२१.
अदृष्टत्वात् । २-२-२६.
अदृष्टानियमात् । २-३-५१.
अध्यक्षे । ४-२-४.
अध्ययनमात्रवतः । ३-४-१२.
अध्यात्मसम्बन्धभूमा । १-१-२९.
अधि । १-३-८, ४-३-३.
अधिकं । २-१-२३.
अधिकाररूपशब्दान्तरादिभ्यः ।
२-३-१२.
अधिकारात् । ३-३-३.
अधिकोपदेशात् । ३-४-८.
अधिदेवादिषु । १-२-१८.
अधिष्ठानानुपपत्तेः । २-२-३९.
अधीयते । १-२-२०, १-२-२६, १-
४-१०, २-३-४३.
अनधिकारं । १-३-३१.
अनन्याधिपतिः । ४-४-९.
अनन्तेन । ३-२-२७.
अनपेक्षत्वात् । २-२-४.
अनपेक्षा । २-२-१७.
अनभिभवं । ३-४-३५.
अनभिव्यक्तस्वरूपत्वात् । ३-२-३.
अनवस्थितेः । १-२-१७, २-२-१३.
अन्तः । १-१-२०.
अन्तःप्रतिष्ठानात् । १-२-२६.
अन्तरः । १-२-१३.
अन्तरा । २-३-१५, ३-३-३६,
३-४-३६.
अन्तर्भावात् । २-३-५३. ३-२-२०.
अन्तर्यामी । १-२-१८.
अन्तवत्त्वं । २-२-४१.
अन्यः । १-१-२१.
अन्यत् । ३-२-३७, ४-१-१७.
अन्यतरनियमः । २-३-३२.

, २-२-३८,
Row 27: २-३-९, १-१-१६, २-२-३२.
Row 28: अनुपलब्धेः । २-१-२, २-२-३०.
Row 29: अनुपोष्य । ४-२-७.
Row 30: अनुबन्धः । ३-३-५४.
Row 31: अनुबन्धादिभ्यः । ३-३-५१.
Row 32: अनुभूय । ३-१-१४.

Right Column:
Row 1: अनुमतिः । ३-४-१४.
Row 2: अनुमानं । १-२-२५, १-३-३, २-२-१०.
Row 3: अनुमानापेक्षा । १-१-१८.
Row 4: अनुमितौ । २-२-९.
Row 5: अनुमेयं । २-१-१२.
Row 6: अनुशयवान् । ३-१-८.
Row 7: अनुष्ठेयं । ३-४-१९.
Row 8: अनुस्मृतेः । १-२-३०, २-२-२५.
Row 9: अनेकप्रतिपत्तेः । १-३-२७.
Row 10: अनेन । ३-२-३८.
Row 11: अनेवं । ३

अथ. ( ११८४ ) अस.
अभिध्योपदेशात् । १-४-२५.
अभिमानिव्यपदेशः । २-१-६.
अभिलापात् । ३-१-२६.
अभिव्यक्तियोगात् । २-३-३१.
अभिव्यक्तेः । १-२-२९.
अभिसन्ध्यादिषु । २-३-५२.
अभ्युपगमात् । २-३-२५.
अभ्युपगमे । २-२-६.
अभेदात् । ३-३-२०.
अमृतत्वम् । ४-२-७.
अम्बरान्तधृतेः । १-३-१०.
अम्बुवदग्रहणात् । ३-२-१९.
अयने । ४-२-२१.
अर्थभेदात् । ३-३-२६.
अर्थवत् । १-४-३.
अर्थवत्त्वम् । ३-३-३०.
अर्थसम्पत्तिः । ३-२-१०.
अर्थसामान्यात् । ३-३-१४.
अर्थान्तरत्वादिव्यपदेशात् ।
१-३-४१.
अर्थाभावात् । २-२-६.
अर्थाभेदात् । ३-३-६.
अर्भकौकस्त्वात् । १-२-७.
अर्चिरादिना । ४-३-१.
अरूपवत् । ३-२-१४.
अल्पश्रुतेः । १-३-२१.
अलोपः । ३-३-४१.
अवधारणात् । ३-३-१८.
अवरस्य । २-१-१७.
अवश्यानुष्ठेयत्वात् । ३-४-२७.
अवस्थितिः । ३-३-३३.
अवस्थितिवैशेष्यात् । २-३-२५.
अव्यक्तं । ३-२-२३.
अव्यतिकरः । २-३-४९.
अव्यतिरेकात् । २-३-६.
अवृत्तौ । १-३-३०.
अविच्छेदात् । २-२-२२.
अविभागः । २-१-१४, ४-२-१६.
अविभागात् । २-१-३६.
अविभागेन । ४-४-४.
अविरोधं । १-२-२८, ४-४-७.
अविरोधः । १-३-३०, १-४-११,
२-२-३५, २-३-२४, ३-१-१७,
३-३-३४, ३-३-५८.
अविरोधात् । ३-३-३२. .....
अविशेषविशेषाभ्यां । ४-३-२.
अविशेषात् । १-४-९, २-२-२४,
२-२-३६, २-३-१५, ३-३-७,
३-४-१३, ४-१-११.
अवस्थितेः । १-४-२३.
अवैयर्थ्यम् । ३-२-१५.
अवृत्तौ । १-३-३०.
अवैशेष्यम् । ३-२-२५.
अशब्दं । १-१-५.
अश्रवणात् । ३-१-५.
अश्ववत् । ३-४-२६.
अश्मादिवत् । २-१-२४.
अशुद्धं । ३-१-२७.
अभ्रुतत्वात् । ३-१-६.
अश्रुतेः । २-३-१०, २-३-१७.
अश्लेषविनाशौ । ४-१-१३.
असम्भवः । २-३-९.
असम्भवात् । १-२-१७, २६; १-३-
१८, ३१, २-२-३३; २-३-३; २-४-२०.

आत्म. ( ११८३ ) आवि.
असंश्लेषः । ४-१-१४.
असकृत् । ४-१-१.
असत् । २-१-८.
असतः । २-२-२६.
असति । १-४-१४, २-२-२१.
असद्व्यपदेशात् । २-१-१८.
असन्ततेः । २-३-४९.
असन्निहितत्वात् । ४-४-१८.
असमञ्जसं । २-१-९, २-२-१०.
असर्वज्ञता । २-२-४१.
अस्य । १-१-२, १९, १-३-१६, ३४, २-१-४, ४-२-११, ४-३-७.
अस्मृत्युपक्रमात् । ४-२-७.
असामञ्जस्यात् । २-२-३७.
असार्वत्रिकी । ३-४-१०.
अस्मात् । ३-२-८.
अस्ति । १-३-

" (उदासीनानां । २-२-२७.)
Next line:
"उपक्रमात् । १-४-१०."
Next line:
"उपगच्छन्ति । ४-१-३."
Wait, Sutra 4.1.3: "आत्मेति तूपगच्छन्ति ग्राहयन्ति च"! EXACT!
Next line:
"उपचयापचयौ । ३-३-१२." (Wait, is it 12 or 13? In the image: "३-३-१२." or "३-३-१३." - wait, the second digit has a curl like ३, so "३-३-१३.")
Sutra 3.3.12: "प्रियशिरस्त्वाद्यप्राप्तिरुपचयापचयौ हि भेदे"! Wait, in some editions it is 3.3.12 or 13. Look at the image: "३-३-१३." or "३-३-१२." - wait, it looks like "३-३-१२." or "१३." - wait, line 17 has '१३', line 19 has '३०'. In line 17: "उपचयापचयौ । ३-३-१२." Wait, the last digit is २ or ३? Wait, look at २ in 1.4.22: २ has a loop at bottom. ३ has two curves and no

उम. ( ११८६ ) कर्म.
उपपूर्वं । ३-३-४२.
उपमर्दं । ३-४-१६.
उपमर्देन । ४-२-१०.
उपमा । ३-२-१८.
उपलभ्यते । २-१-३७.
उपलब्धिवत् । २-३-३७,३-३-५६.
उपलब्धेः । १-३-१६, २-१-१६,
२-२-२८, ३-१-१९, ३-३-५३,
४-२-९.
उपसंहारः । ३-३-६,३-४-४७.
उपसंहारदर्शनात् । २-१-२५.
उपस्थिते । ३-३-४२.
उपादानात् । २-३-३५,३-४-२१.
उपायनशब्दशेषत्वात् । ३-३-२७.
उपासात्रैविध्यात् । १-१-३१.
उभयथा । २-२-१२, २-२-१६, २-
२-२३, २-३-४०, ३-३-३०, ३-
४-३३, ४-३-१५.
उभयनित्यत्वात् । २-२-३६.
उभयलिङ्गं । ३-२-११.
उभयलिङ्गात् । ३-४-३४.
उभयव्यपदेशात् । ३-२-२८.
उभयव्यामोहात् । ४-३-५.
उभयविधं । ४-४-१२.
उभयसामञ्जस्यात् । ३-२-२०.
उभयास्मिन् । १-१-२७.
उभयहेतुके । २-२-१८.
उभयाम्नानात् । १-४-२६.
उभयाविरोधात् । ३-३-२९.
उभये । १-२-२०.
उभयोः । ४-१-१७.
ऊ.
ऊर्ध्वरेतस्सु । ३-४-१७.
ऊष्मा । ४-२-११.
ए.
एकः । ३-३-५५.
एकवाक्योपबन्धात् । ३-४-२४.
एकस्य । २-३-५.
एकस्यां । ३-३-२.
एकस्मिन् । २-२-३३, ४-२-६.
एकाग्रता । ४-१-११.
एके । १-४-१०, १९, २-३-४३, ३-
२-२,३-२-१३,३-४-१५,३-४-४२.
एकेषां । १-४-१,१-४-१४,४-१-१७,
४-२-१३.
एते । ४-२-२२.
एतेन । १-४-२९,२-१-३,२-१-१३,
२-३-८.
एनं । १-२-२६, १-२-३२.
एव । १-१-१५. . . . . . . . .
एवम् । १-१-२६. . . . . . . . .
ऐ.
ऐहिकम् । ३-४-५०.
औ.
औडुलोमिः । १-४-२२, ४-४-६,
३-४-४५.
औपसदवत् । ३-३-३४.
क.
कम्पनात् । १-३-३९.
करणं । २-२-४३.
करणवत् । २-२-४०.
कर्म । २-१-३६,२-२-१२,
कर्मकर्तृव्यपदेशात् । १-२-४.

क्षीर. ( ११८६ ) छन्दो.
─────────────────────────────────────────────────────────────

[वाम स्तम्भः]

कर्मणि । १-३-२७.
कर्ता । २-३-३३.
कर्तुः । २-२-४३.
कर्मानुस्मृतिशब्दविधिभ्यः ।
३-२-९.
कल्पनोपदेशात् । १-४-११.
कामकारेण । ३-४-१५.
कामात् । १-१-१८, ३-३-४०.
काम्याः । ३-३-६२.
कारणत्वेन । १-४-१५.
कार्ये । ४-३-७.
कार्याख्यानात् । ३-३-१८.
कार्यात्यये । ४-३-१०.
कार्ष्णाजिनिः । ३-१-१०.
कात्र्त्स्न्येन । ३-२-३.
कार्ये । ४-३-१४.
काशकृत्स्नः । १-४-२२.
कुशाच्छन्दस्तुत्युपगानवत् ।
३-३-२७.
कृतप्रयत्नापेक्षः । २-३-४२.
कृत्स्नप्रसक्तिः । २-१-२७.
कृत्स्नभावात् । ३-४-४७.
कृतात्यये । ३-१-८.
क्रतुवत् । ३-३-५९.
क्रमः । २-३-१४.
क्रमेण । २-३-१५.
क्रियामानसवत् । ३-३-४६.
क्रियायां । २-३-३६.
क्षणिकत्वात् । २-२-३१.
क्षत्रियत्वावगतेः । १-३-३५.
क्षपयित्वा । ४-१-१९.
क्षीरवत् । २-१-२४.


[दक्षिण स्तम्भः]

ग.
गतिशब्दाभ्यां । १-३-१५.
गतिसामान्यात् । १-१-१०.
गत्युपपत्तेः । ४-३-७.
गतेः । ३-३-३०, २-४-६.
गन्धवत् । २-३-२७.
गीयते । १-२-१५, १-४-२८.
गुणसाधारण्यश्रुतेः । ३-३-६६.
गुणात् । २-३-२६.
गुहां । १-२-११.
गौणः । १-१-६.
गौणि । २-३-३, २-४-२.
गृहिणः । ३-४-४७.
ग्राहयन्ति । ४-१-३.
च.
च । १-१-११......
चन्दनवत् । २-३-२४.
चक्षुरादिवत् । २-४-११.
चमसवत् । १-४-९.
चरणात् । ३-१-१०.
चरणाभिधानात् । १-१-२४.
चराचरग्रहणात् । १-२-९.
चराचरव्यपाश्रयः । २-३-१६.
चितिमात्रेण । ४-४-६.
चेत् । १-१-६.
चेतोर्पणनिगदात् । १-१-२५.
चैत्ररथेन । १-३-३५.
चोदनाद्यविशेषात् । ३-३-१०.
छ.
छन्दतः । ३-३-२९.
छन्दोभिधानात् । १-१-२५,

तत. ( ११९७ ) तद.
ज.
जगद्वाचित्वात् । १-४-१७.
जगद्व्यापारवर्जं । ४-४-१७.
जन्मादि । १-१-२.
ज्ञः । २-३-१८,
ज्ञशक्तिवियोगात् । २-२-९.
ज्ञेयत्वावचनात् । १-४-४.
जाग्रद्वत् । ४-४-१४.
ज्यायः । ३-४-३९.
ज्यायस्त्वं । ३-३-५९.
जीवमुख्यप्राणलिङ्गात् । १-१-३१,
१-४-१८.
जैमिनिः । १-२-२८, १-२-३१, १-
३-३१, १-४-१९, ३-२-४१,
३-४-२, ३-४-१८, ४-३-१२,
४-४-५, ४-४-११.
जैमिनेः । ३-४-४०.
ज्योतिः । १-१-२४, १-३-४०, १-
४-१०.
ज्योतिराद्यधिष्ठानं । २-४-१५.
ज्योतिरादिवत् । २-३-४८.
ज्योतिषा । १-४-१४.
ज्योतिषि । १-३-३२.
त.
तक्षा । २-३-४०.
तच्छ्रुतेः । २-३-४१, ३-२-७, ३-४-
४, ४-२-५, ४-३-६, ४-४-८.
तच्छ्लेषगत्यनुस्मृतियोगात् । ४-
२-१७.
तडितः । ४-३-३.
तत् । १-१-४...................
ततः । ३-२-५,२२,४-३-६.
तत्क्रतुः । ४-३-१५.
तत्प्रकाशितद्वारः । ४-२-१७.
तत्प्रथितेः । ४-३-१.
तत्प्रधानत्वात् । ३-२-१४.
तत्र । २-२-३, ३-१-१७, ४-१-११,
१२.
तत्सहशिष्ट्यादिभ्यः । २-४-११.
तत्कार्याय । ४-१-१६.
तत्प्रावभूतेः । २-४-४.
तत्स्वाभाव्यापत्तिः । ३-१-२४.
तत्सिद्धेः । ४-३-५.
तत्पूर्वकत्वात् । २-४-२.
तथा । १-१-२५...................
तथात्वं । २-१-४, ३-२-१९.
तथात्वेन । ३-३-३०.
तदङ्गतया । ३-४-२७.
तदध्यक्षेण । ४-३-१०.
तदधिगमे । ४-१-१३.
तदधीनत्वात् । १-४-३.
तदनन्यत्वं । २-१-१५.
तदन्तरप्रतिपत्तौ । ३-१-१.
तदनादरश्रवणात् । १-३-३४.
तदनुपपत्तिः । २-१-२४.
तदप्रतिषेधः । २-२-४४.
तदप्राप्तिः । २-२-१८.
तदपीतेः । ४-२-८.
तदपेक्षत्वात् । ३-१-११.
तदभावः । २-२-१२, ३-२-७.
तदभावनिर्धारणे । १-३-३७.
तदभावाभिलापात् । १-३-३६.
तदभिध्यानात् । २-३-१३.

तद्गु० ( ११८८ ) तेज.
तद्योगात् । ३-४-४१.
तदर्हत्वात् । १-४-२.
तदवधेः । ४-१-१५.
तदवस्थावधृतेः । ३-४-५१.
तदप्रतिदर्शनात् । ३-१-१४.
तद्दर्शनात् । १-२-११, २-१-३१,
३-४-८, ३-४-२८, ३-४-५०,
४-१-१६.
तद्दृष्टेः । ३-३-४३, ३-४-३६.
तद्धर्मव्यपदेशात् । १-२-१८.
तद्धर्मोपदेशात् । १-१-२०.
तद्वचनात् । ३-३-४२.
तद्वतः । ३-४-६, ३-४-४६.
तद्वत्प्रसङ्गात् । २-१-९.
तद्व्यपदेशः । २-३-१६, २-३-२९,
४-३-९.
तद्व्यपदेशात् । १-२-७, २-४-१८,
४-१-१३.
तदात्मकत्वात् । ४-४-६.
तदाद्रवणात् । १-३-३४.
तदामननात् । २-४-१७.
तद्भावः । ३-४-४०.
तद्भावभावित्वात् । २-३-१६, ३-
३-५६.
तद्भादः । २-४-२३.
तद्व्यापारात् । ३-१-१७.
तद्विदः । ३-२-४.
तद्वृधेः । ३-४-२७.
तदुपरि । १-३-२६.
तदुपगमादिभ्यः । ४-२-४.
तदुपलक्षणार्था । ३-१-१०.
तद्गुणसारत्वात् । २-३-२९.
तद्भूतस्य । ३-४-४०.
तद्धेतुव्यपदेशात् । १-१-१४.
तद्दोकाग्रज्वलनं । ४-२-१७.
तद्योगं । १-१-१९.
तद्योगात् । १-१-३१.
तन्वभावे । ४-४-१३.
तन्मात्रम् । ३-२-१६.
तन्नियमः । ३-३-४.
तन्निर्धारणार्थनियमः । ३-३-४३.
तन्निष्ठस्य । १-१-७.
तर्त्तव्याभावात् । ३-३-२८.
तर्काप्रतिष्ठानात् । २-१-१२.
तल्लक्षणार्थोपलब्धेः । ३-३-३१.
तल्लिङ्गात् । १-१-२२, २-३-१३,
२-३-१५, ४-३-४.
तस्य । १-३-२२, २-४-१७.
तस्मै । ३-४-४५.
तृणादिवत् । २-२-५.
तृतीयं । ३-४-४६.
तृतीये । ३-१-१९, ३-१-२२.
त्रयाणां । १-४-७.
त्रयात्मकत्वात् । ३-१-२.
ताः । ३-१-५.
तानि । ४-२-१५.
ताद्विध्यं । ३-३-५४.
ताभ्यः । २-३-१७.
तिरोहितं । ३-२-५.
त्रिवृत्कुर्वतः । २-४-२१.
तु । १-१-४....
तुल्यं । ३-४-९.
ते । २-४-१८, ३-४-३४.
तेजः । २-३-१०.

धार. ( ११८९ ) परं.
तेजस्त्वात् । ३-२-२९.
तेषां । ३-४-२७.
द.
दक्षिणे । ४-२-२१.
दर्शनं । १-१-२५, ३-४-९.
दर्शनात् । १-३-२७, ३०, ४०.
दर्शयतः । ४-२-६, ४-४-२१.
दर्शयति । १-२-३१, १-४-१....
दहरे । १-३-१४.
दृश्यते । २-१-५, २-१-७.
दृष्टं । १-३-१५, ४-१-१२.
दृष्टत्वात् । ४-४-४.
दृष्टस्मृतिभ्यां । ३-१-८.
दृष्टान्तभावात् । २-१-१०.
दृष्टिः । ३-३-५२.
दृष्ट्युपदेशात् । १-२-२६.
दाशकितवादित्वं । २-३-४३.
[

पृथ. ( ११९० ) प्रति.
परः । २-३-४६.
परस्य । ३-२-११.
परात् । २-३-४१.
पराभिध्यानात् । ३-२-५.
परामर्शं । ३-४-१८.
परामर्शं । १-३-२०.
पर्यायात् । २-२-३५.
परिक्रियते । ३-४-४५.
परिणामात् । १-४-२७.
परिशेषात् । ३-२-१०.
परे । ४-२-१५.
पेरण । ३-३-५४.
परोवरीयस्त्वादिवत् । ३-३-८.
पाते । ४-१-१४.
पादवत् । ३-२-३४.
पारिप्लवार्थाः । ३-४-२३.
पुंस्त्वादिवत् । २-३-३१.
पुत्रादयः । ३-२-२.
पुरुषविद्यायां

प्राणाः. ( ११९१ ) भाव.
[स्तम्भः १]
प्रतिषेधात् । ३-२-३१, ३-२-३७,
४-२-१२.
प्रतीके । ४-१-४.
प्रत्युक्तः । २-१-३.
प्रथमे । ३-१-५.
प्रदानवत् । ३-३-४४.
प्रदीपवत् । ४-४-१५.
प्रदेशात् । २-३-५३.
प्रधानस्य । ३-३-१२.
प्रबोधः । ३-२-८.
प्रभवात् । १-३-२८.
प्रमाणतः । ४-२-९.
प्रमितः । १-३-२४.
प्रयोजनत्वात् । २-१-३३.
प्रयोजनाभावात् । ३-३-१५.
प्रवृत्तेः । १-३-३७, २-२-२.
प्रविष्टौ । १-२-११.
प्रश्नः । १-४-७.
प्रश्ननिरूपणाभ्यां । ३-१-१०.
प्रश्नव्याख्यानाभ्यां । १-४-१९.
प्रशासनात् । १-३-११.
प्रसिद्धेः । १-३-१७.
प्रसिद्धोपदेशात् । १-२-१.
प्राचुर्यात् । १-१-१३.
प्राज्ञः । १-४-५.
प्राज्ञवत् । २-३-२९.
प्राणः । १-१-२३, १-१-२८.
प्राणगतेः । ३-१-३.
प्राणभृत् । १-३-४.
प्राणवता । २-४-१६.
प्राणाः । २-४-१.
१५०
[स्तम्भः २]
प्राणात्यये । ३-४-२८.
प्राणादयः । १-४-१३.
प्राणादिः । २-१-२१.
प्राणे । ४-२-३.
प्राप्तेः । ३-३-१०.
प्रियशिरस्त्वाद्यप्राप्तिः । ३-३-१२.
फ.
फलं । ३-२-३९, ३-३-४३.
फलश्रुतेः । ३-४-४४.
ब.
बन्धविपर्ययौ । ३-२-५.
बलीयः । ३-३-४५.
बहिः । ३-४-४३.
बादरायणः । १-३-२६, ३३, ३-२-४२,
३-४-१, ३-४-१९, ४-३-१५,
४-४-१२, ७.
बादरायणस्य । ३-४-८.
बादरिः । १-२-३०, ३-१-१२,
४-३-७, ४-४-१०.
बाधः । ३-३-५०.
बुद्ध्यर्थः । ३-२-३४.
ब्रवीति । ३-२-२२.
ब्रह्मजिज्ञासा । १-१-१.
ब्रह्मदृष्टिः । ४-१-५.
ब्रह्मशब्दवत् । २-३-५.
ब्राह्मेण । ४-४-५.
भ.
भक्तं । ३-१-७.
भक्तः । २-३-१६.
भक्तत्वात् । ३-१-४.
भावं । १-३-३३, ४-४-११.

मध्वा. ( ११९२ ) यथा.
भावशब्दात् । ३-४-२२.
भावशमनवत् । ३-४-४२.
भावः । २-२-३०.
भावात् । १-३-३२, १-४-२२,
२-२-१४, ३-३-५५.
भावे । २-१-१६, ४-४-१४.
भूतम् । १-२-२७.
भूतग्रामवत् । ३-३-३६.
भूतेषु । ४-२-५.
भूतादिपादव्यपदेशोपपत्तेः ।
१-१-२६.
भूमा । १-३-८.
भूम्नः । ३-३-५९.
भूयः । ३-२-२२.
भूयस्त्वात् । ३-१-२, ३-३-५४.
भेदनिर्देशात् । २-१-२३.
भेदव्यपदेशात् । १-१-१७,
१-१-२१, १-३-५.
भेदश्रुतेः । २-४-१९.
भेदात् । ३-२-१२, ३-३-२.
भेदानुपपत्तिः । ३-३-३७.
भेदे । ३-३-१३.
भेदेन । १-२-२०, १-३-४२.
भोक्त्रापत्तेः । २-१-१४.
भोगमात्रसाम्यलिङ्गात् । ४-४-२२.
भोगादिभ्यः । २-२-४०.
भोगेन । ४-१-१९.
भौमम् । २-४-२२.
म.
मध्वादिवत् । १-४-११.
मध्वादिषु । १-३-३१.
मनः । ४-२-३.
मनसि । ४-२-१.
मनुष्याधिकारत्वात् । १-३-२५.
मनोवत् । २-४-१३.
मन्त्रवर्णात् । २-३-४४.
मन्त्रादिवत् । ३-३-५८.
महद्वत् । १-४-८.
महद्दीर्घवत् । २-२-११.
महिम्नः । १-३-१६.
मांसादि । २-४-२२.
मातरिश्वा । २-३-८.
मान्त्रवर्णिकम् । १-१-१५.
मायामात्रं । ३-२-३.
मुक्तः । ४-४-२.
मुक्तिफलानियमः । ३-४-५१.
मुक्तोपसृप्यव्यपदेशात् । १-३-२.
मुख्यत्वात् । ४-३-१२.
मुग्धे । ३-२-१०.
मृत्युवत् । ३-३-५३.
मोक्षोपदेशात् । १-१-७.
मौनवत् । ३-४-४८.
य.
यज्ञादिश्रुतेः । ३-४-२६.
यत् । ४-१-१८.
यतः । १-१-२.
यत्र । ४-१-११.
यथा । १-४-१५, २-१-२१, २-३-४०,
३-१-९.
यथाव्यपदिष्टोक्तेः । १-४-१५.
यथाकामं । ३-३-६२.
यथाशब्दम् । २-४-२२.

व्यति. ( ११९३ ) विद्या.
[ बायाँ स्तम्भ ]
'यावदधिकारम् । ३-३-३३.
यावदात्मभावित्वात् । २-३-३०.
यावद्विकारम् । २-३-७.
यावद्देहभावित्वात् । ४-२-२०.
युक्तेः । २-१-१९, २-३-१९.
योगः । २-१-३.
योगपद्ये । २-२-२१.
योगिनः । ४-२-२२.
योनिः । १-४-२८.
योनेः । ३-१-२९.
र.
रंहति । ३-१-१.
रचनानुपपत्तेः । २-२-१.
रश्म्यनुसारी । ४-२-१८.
रूपादिमत्त्वात् । २-२-१५.
रूपोपन्यासात् । १-२-२३.
रेतस्सिग्योगः । ३-१-२८.
ल.
लिङ्गम् । १-३-१५,१-४-२१,३-२-२७.
लिङ्गभूयस्त्वात् । ३-३-४५.
लिङ्गात् । १-३-३५,३-४-३९,४-१-२.
लीलाकैवल्यम् । २-१-३४.
लोकवत् । २-१-१४,३४,२-३-७.
लोकापत्तिः । ३-३-५३.
लोके । २-१-२६,३-१-२०.
व.
वक्तुः । १-१-२९.
वचनात् । ४-२-१६.
वदति । १-४-५.
वरुणः । ४-३-३.
व्यतिरेकः । २-३-२७, ३-३-५६.
[ दायाँ स्तम्भ ]
व्यतिरेकानवस्थितेः । २-२-४.
व्यतिहारः । ३-३-३८.
व्यपदिश्यते । २-४-१३.
व्यपदेशात् । २-३-३६.
वृद्धिह्रासभाक्त्वम् । ३-२-२०.
वा । २-१-२७...........
वाक् । ४-२-१०.
वाक्यशेषात् । १-४-१३,२-१-१८.
वाक्यानन्वयात् । १-४-२०.
वाचः । २-४-५.
वामदेववत् । १-१-३०.
वायुक्रिये । २-४-१०.
वायुशब्दात् । ४-३-२.
वासः । ३-२-६.
व्याख्यातम् । १-४-१८.
व्याख्यातः । २-३-८.
व्याख्याताः । १-४-२९.
विकरणत्वात् । २-१-३२.
विकल्पः । ३-३-६१.
विकल्पाज्ञानात् । ४-४-११.
विकारशब्दात् । १-१-१३.
विकारादिभ्यः । २-२-३५.
विकारावर्ति । ४-४-२०.
विचित्राः । २-१-२९.
विज्ञानमनसी । २-३-१५.
विज्ञानादिभावे । २-२-४४.
विद्यया । ४-१-१८.
विद्या । ३-३-४८.
विद्याकर्मणोः । ३-१-१८.
विद्यादिवत् । ३-४-४६.
विधानात् । ३-४-६.

वैश्वा. ( ११९४ ) शास्ति.

स्तम्भः १ (वामभागः)

विधिः । ३-४-२०.
विद्यासामर्थ्यात् । ४-२-१७.
विधिशेषवत् । ३-३-६.
विपर्ययः । २-२-१५.
विपर्ययेण । २-३-१४.
विप्रतिषेधात् । २-२-१०, २-२-४५.
विभागः । २-३-७, ३-४-११.
वियत । २-३-१.
विरोधः । १-३-२७, ३-३-३०.
विलक्षणत्वात् । २-१-४.
विवक्षितगुणोपपत्तेः । १-२-२.
विशिषन्ति । ३-३-३८.
विशिष्टफलत्वात् । ३-३-६१.
विशेषं । ४-३-१६.
विशेषणभेदव्यपदेशाभ्यां ।
१-२-२२.
विशेषणात् । १-२-१२.
विशेषात् । ३-१-२५, ३-३-२२.
विशेषानुगतिभ्यां । २-१-६.
विशेषानुग्रहं । ३-४-३८.
विशेषितत्वात् । २-४-६, ३-४-२३,
४-३-८.
विहारोपदेशात् । २-३-३४.
विहितत्वात् । ३-४-३२.
विहितप्रतिषेधावैयर्थ्यादिभ्यः ।
२-३-४२.
वेधादि । ३-३-२६.
वैधर्म्यात् । २-२-२९.
वैद्युतेन । ४-३-६.
वैलक्षण्यात् । २-४-२०.
वैश्वानरः । १-२-२४.

स्तम्भः २ (दक्षिणभागः)

वैशेष्यात् । १-२-८, २-४-२३.
वैषम्यनैर्घृण्ये । २-१-३५.
व्योमवत् । १-२-७.
श.
शक्तिविपर्ययात् । २-३-३८.
शतवत् । ३-४-११.
शताधिकया । ४-२-१७.
शब्दः । ३-४-३१.
शब्दमूलत्वात् । २-१-२८.
शब्दविशेषात् । १-२-५.
शब्दस्य । ३-३-५४.
शब्दान्तरात् । २-१-१९.
शब्दात् । १-३-२४, २-१-४, ....
शब्दादिभ्यः । १-२-२६.
शब्दादिभेदात् । ३-३-६०.
शब्दावरोधः । ३-१-२२.
शब्दानुमानाभ्यां । ३-३-३२.
शब्दे । १-३-२८, ३-४-१७.
शब्देभ्यः । २-३-६.
शमदमाद्युपेतः ३-४-२७.
शरीरम् । ३-१-२९.
शरीररूपकविन्यस्तगृहीतेः । १-
४-१.
शरीरे । ३-३-५५.
शाखासु । ३-३-५७.
शारीरः । १-२-३, २०.
शारीरात् । ४-२-१२.
शास्त्रदृष्ट्या । १-१-३०.
शास्त्रयोनित्वात् । १-१-३.
शास्त्रार्थवत्त्वात् । २-३-३३.
शास्ति । १-१-१९.

सन्ध्ये. ( ११९५ ) सर्व.
शिष्टाः । २-१-१३.
शिष्टेः । ३-३-६४.
शुक् । १-३-३४.
श्रवणाध्ययनार्थप्रतिषेधात् । १-
३-३८.
श्रुतत्वात् । १-१-११, ३-२-४०.
श्रुतम् । ३-१-१३.
श्रुत्यादिबलीयस्त्वात् । ३-३-५०.
श्रुतेः । २-१-२८.
श्रुतोपनिषत्कगत्यभिधानात् । १-
२-१६.
शेषत्वात् । ३-४-२०.
श्रेष्ठः । २-४-९.
श्रेष्ठात् । २-४-१८.
स.
संज्ञातः । ३-३-९.
संज्ञामूर्तिक्लृप्तिः । २-४-२१.
संयमने । ३-१-१४.
संराधने । ३-२-२४.
संशोकजस्य । ३-१-२२.
संसारव्यपदेशात् । ४-२-८.
संस्कारपरामर्शात् । १-३-३६.
सः । १-३-१३, ४-३-१०.
सङ्कल्पात् । ४-४-८.
सङ्ख्योपसङ्ग्रहात् । १-४-१२.
सतः । २-३-९.
सत्यादयः । १-३-३९.
सत्वात् । २-१-२७.
सन्ध्यवत् । ४-४-१३.
सन्ध्ये । ३-२-१०.
सप्त । ३-१-१६, २-४-६.
समञ्जसं । ३-३-१०.
समना । ४-२-७.
समन्वयात् । १-१-४.
समन्वारम्भणात् । ३-४-५.
समवायाभ्युपगमात् । २-२-१३.
सम्पत्तेः । १-२-३१.
सम्पत्स्यते । ४-१-१९.
सम्पद्य । ४-४-१.
सम्परिष्वक्तः । ३-१-१.
सम्प्रसादात् । १-३-८.
सम्बन्धात् । ३-३-२१, ४-२-१९,
४-३-३.
सम्बन्धानुपपत्तेः । २-२-३८.
सम्भवात् । १-३-२६, ४-१-७.
सम्भृतिद्युव्याप्ती । ३-३-२४.
सम्भोगप्राप्तिः । १-२-८.
समाकर्षात् । १-४-१६.
समाचारे । ३-३-३.
समाध्यभावात् । २-३-३९.
समाननामरूपत्वात् । १-३-३०.
समाने । ३-३-६, ३-३-२०.
समाहारात् । ३-३-६५.
समुच्चीयेरन् । ३-३-६२.
समुदाये । २-२-१८.
सर्वगतत्वमायामशब्दादिभ्यः ।
३-२-३८.
सर्वत्र । १-२-१, ३-२-११.
सर्वथा । २-२-३२, ३-४-३४.
सर्वधर्मोपपत्तेः । २-१-३८.
सर्ववेदान्तप्रत्ययं । ३-३-१.