पूर्णप्रज्ञ भाष्य (श्रीमन् मध्वाचार्य - द्वैत वेदान्त ब्रह्मसूत्र महाभाष्य जगन्नाथदीपिका सटीक)

[ अधि - २८. सू - ४६. ] दीपिकासहितम्. ८८३
( ३ ) तर्हि तावताऽलमिति न मन्तव्यम् । 'श्रोतव्यो मन्त-
व्यः' (बृ. ४-४-५.) इत्यादेस्तदपि कर्तव्यम् ।
( ४ ) वाराहे च—
गुरुप्रसादो बलवान्न तस्माद्बलवत्तरम् ।
तथाऽपि श्रवणादिश्च कर्तव्यो मोक्षसिद्धये ॥ इति ॥ ४५॥
*
२८. अधिकरणम् ॥
( १ ) सू—ॐ ॥ पूर्वविकल्पः प्रकरणात्स्यात्क्रियामानस-
वत् ॥ ॐ ॥ ४६ ॥
देः सर्वस्मात् साधनात् बलवत्तरमित्यर्थाभ्युपगमात् । एवशब्दश्च ब-
लवदेवेत्यपि संबध्यते । नाधमं नापि सममित्यर्थसिद्धेः । यद्वा—सूत्रे
मत्वर्थे ईयसुन्, स्मृतौ स्वार्थे तरबार्षः ॥
( ३ ) तदपीत्यंशमवतारयति—तर्हीति ॥ गुरुप्रसादस्य प्राबल्ये
इत्यर्थः । 'तावता' तावतैव न श्रवणादिना कृत्यमित्येवशब्दार्थः । 'इ-
ति' इत्यपि न केवलं प्रसादस्य दौर्बल्यमिति, किन्तु श्रवणादेर्वैयर्थ्य-
मित्यपि न मन्तव्यमित्यर्थः । कुतो नेत्यतस्तत्र हेतुतया—हि तदपीत्यंशं
हिशब्दसूचितश्रुत्युदाहरणपूर्वकं कर्तव्यमिति पदाध्याहारेण च व्या-
चष्टे—श्रोतव्य इति । 'तदपि' श्रवणादिकमपीत्यर्थः ॥
( ४ ) अत्र स्मृतिमाह—वाराहे चेति ॥ न केवलं सूत्र इति चार्थः।
साधनेषु गुरुप्रसादो बलवान्, तस्मात्प्रसादात् 'बलवत्तरं' बलवत्सा-
धनं नास्तीत्यर्थः । यद्यप्येवं, तथाऽपि मोक्षसिद्धये 'श्रवणादिश्च' श्र-
वणादिरपि कर्तव्य इत्यर्थः । इति वाराहे इत्यस्य सूत्रकृदुक्तमुक्तमि-
त्यध्याहृतेनान्वयः ॥ २७ ॥
॥ इति लिङ्गभूयस्त्वाधिकरणम् ॥
*
२८. अधिकरणम् ॥
( १ ) अत्राधिकरणे पूर्वप्राप्तादन्योऽपि गुरुः स्वीकार्य एवेति सम-
र्ध्यते ।
गुरुत्यागे भवेन्मृत्युर्मन्त्रत्यागे दरिद्रता ।
गुरुमन्त्रपरित्यागी रौरवं नरकं व्रजेत् ॥ इति ॥
गुरुपरित्यागे दोषश्रवणात्, प्रथमप्राप्तपरित्यागे कारणाभावाच्च पूर्व