पूर्णप्रज्ञ भाष्य (श्रीमन् मध्वाचार्य - द्वैत वेदान्त ब्रह्मसूत्र महाभाष्य जगन्नाथदीपिका सटीक)

३१८ ब्रह्मसूत्रभाष्यम्. [ अध्या - २. पा - ३. ]
स्यापि कश्चन' इत्यन्यथा च कौषारयणश्रुतिः ।
(६) 'ब्रह्म दाशा ब्रह्म कितवाः, ब्रह्मैवेमे दाशाः' इत्यभेदेना
प्येकेऽधीयते ।
(७) तथा चाग्निवेश्यश्रुतिः—'अंशो ह्येष परस्य भिन्नं ह्ये
तमधीयिरे अभिन्नं ह्येनमधीयिरे' इति ।
(८) वाराहे च—
दापेक्षया परमात्मभिन्नत्वेनेति यावत् । श्रुतिरित्‍यनन्तरं एनं व्यप
दिशतीति शेषः । चशब्दार्थः प्रागेवोक्तः । इयं च श्रुतिः नासावि
त्यस्य वैय्यर्थ्यपरिहाराय भेदे असम्बन्धे च प्रमाणम् । अर्थस्तु प्रागे
वोक्तः ॥
(६) भेदप्रतियोग्यभेदव्यपदेशं दर्शयति—ब्रह्मेति ॥ ब्रह्मैवेमे
दाशा इत्युपसंहारस्थं वाक्यान्तरं शाखान्तरस्थं वा । यद्वा—ब्रह्मैवे
मे दासा इत्यादिपदार्थपरश्रुतिवाक्योदाहरणम् । अत्र ये दाशाः नौ
तारकाः कैवर्ताः ते, ये च 'कितवाः' द्यूतकृतः, ये चामी 'दासाः'
स्वामिष्वात्मानं उपक्षिपन्तः ते सर्वेऽपि ब्रह्मैवेति दाशकितवायुद्दे
शेन ब्रह्माभेदो विधीयत इत्यस्याभेदव्यपदेशोपपत्तिरिति भावेन दाश
कितवादित्वमित्यस्य तात्पर्यार्थमाह—अभेदेनापीति । न केवलं 'अ
न्यः परः' इति भेदेन, किन्त्वभेदेनापीत्यपिशब्दार्थः । अधीयत इत्यन
न्तरं ब्रह्मसूक्ते आथर्वणिका इति शेषः। तथा चैतच्छ्रुतिद्वये जीवेशयो
र्भेदाभेदोक्तेरन्यतरश्रुतिबाधस्य चायोगात् साक्षाद्भेदाभेदयोश्च विरो
धादनुपपत्तेः श्रुतिद्वयान्यथानुपपत्त्या भेदमङ्गीकृत्याभेदस्थाने अंश
त्वं च वक्तव्यमिति भावः ॥
(७) नानाव्यपदेशहेतुनांशत्वसाधनस्य यथा श्रुतिसमाख्योक्ता,
तथा भेदाभेदोक्त्यन्यथानुपपत्त्याऽप्यंशो जीव इत्यत्रापि श्रुतिसमा
ख्यामाह—तथाचेति ॥ अन्यथेत्यादिना यथा सूत्रकृदाह, तथा श्रुति
रप्याहेत्यर्थः । तां श्रुतिमुदाहरति—अंश इति । आद्यो हिः प्रसिद्धौ ।
'एषः' जीवः परस्य 'अंशः' ततोऽन्यूनत्वे सति तत्सदृशत्वरूपांशत्व
वानिति प्रतिज्ञार्थः । द्वितीयतृतीयहिशब्दौ भेदाभेदव्यपदेशयोरुभ
योरपि हेतुत्वज्ञापकौ । तथाचैनं जीवं परस्य सकाशाद्यतो भिन्नमभि
न्नं चाधीयिरे शाखिनः अत इत्यर्थः ॥
(८) समस्तसूत्रार्थे स्मृतिं चाह—वाराहे चेति ॥ न केवलं सू