सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
पृथ्वीराजविजय महाकाव्यम् (कवि जयानक - अजमेर चौहान साम्राज्य एवं सम्राट् पृथ्वीराज इतिहास)

पृथ्वीराजविजय महाकाव्यम् (कवि जयानक - अजमेर चौहान साम्राज्य एवं सम्राट् पृथ्वीराज इतिहास)

Prithvirajavijaya Mahakavya of Jayanaka with Commentary

कश्मीरी कवि जयानक (टीकाकार: जोनरराज) द्वारा

DevanagariHindipublished330 पृष्ठ

पृष्ठ 131, कुल 330 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 131

११२ पृथ्वीराजविजयमहाकाव्यम्.
अपरं लोकोत्तरं सिंहमिव यं दृष्ट्वा सिंहराजाख्यं धर्मस्य पादत्रयाप-
(l.23*)हारी कलिहस्ती नष्टः त्रिपदी गतिविशेषः तच्छेदी च हस्ती सिंहं
दृष्ट्वा नश्यति ॥ जात्युत्प्रेक्षा ॥(l.1)सिंहो जातिः ॥ ४६.
सूनुर्विग्रहराजोस्य सापराधानपि द्विषः .
दुर्बला इत्यनुध्यायन्नक्षत्रि(l.2)य इवाभवत् ॥
अमी दुर्बला भवन्तीति कृतापराधानपि शत्रूंश्चिन्तयन्नक्षत्रिय इवा-
सीत्(l.3) क्षत्रियकार्यस्य मारणस्याकरणात् ॥ जातेरभावोत्प्रेक्षा ॥ अक्ष-
त्रिय इति जात्यभा(l.4)वः ॥ ४७.
अनीलाभमिवादित्यं कुर्वद्भिर्हयरेणुभिः .
लेभे खुररजोघोरोरान्धकार इति(l.5) नाम यः ॥
न नीला अश्वा यस्य तमिव्रादित्यं कुर्वतीभिर्वाजिधूलिभिर्हेतुभिः खुर-
रजोघो(l.6)रान्धकार इति यो नाम लब्धवान्. अर्थादश्वानां खुररजसा
घोरोन्धकारो यस्मादिति विग्रहः ॥(l.7) गुणस्यै ॥ गुणस्य नीलत्वस्याभा-
वोत्प्रेक्षणम् ॥ ४८.
अतिष्ठन्तमिवात्मानं मत्वा स्वखुरधूलिभिः .(l.8)
बभ्रमुर्वाजिनो यस्य संकटास्वपि वीथिषु ॥
स्वखुररजोभिर्वीथीनामात्मानमंवटरूपेणातिष्ठन्तमिव(l.9) मत्वा यद्-
श्वास्संकटमार्गेष्वप्यभ्रमन् . रजसावटानां पिहितत्वात्तेष्वपि वाजिनो बभ्र-
मुरित्य(l.10)र्थः ॥ क्रियायाः ॥ स्थितिक्रियाया अभावोत्प्रेक्षणम् ॥ ४९.
गृह्णद्भिः परया भक्त्या बा(l.11)णालिङ्गपरम्पराः .
अनर्मदेव यत्सैन्यैर्निरमीयत नर्मदा ॥
1 Ms. सिहं. 2 Ms. इव. 3 Add अभावोत्प्रेक्षा. (एवमग्रेपि). 4 Ms. ॰तिष्ट॰.
5 Ms. ॰म्मानंमति॰, ॰वटरूपेणा॰ lo. under l.8 (lo. mark after ॰नं॰).