पृथ्वीराज रासो (सटीक हिन्दी व्याख्या)

१६२ पृथ्वीराजरासो। [ दसम समय १२
भुजंगी ॥ इतें चक्रधारी कियो चक्र रूपं । उतें कुंभनी कुंभ सा दैत्य भूपं ॥
उतें दानवं बोल† बोले करारे । इतें देवता गज्जयं सार भारे ॥ १३१ ॥
रिषं छथ्य सादिष्ट दोनी असीसं । तिनं वज्रमै कोप दानव्व दीसं ॥
कुकी जोगमाया बकी थान थानं । रटैं नारदं तुंवरं ब्रह्मगानं ॥ १३२ ॥
कियौ कुंभ कोपं चली संग साधा । इतें इंद्र ब्रह्मादि सब देव धाया ॥
षरे देव देवाधि चारय्य चुरे । धजा की पतापं लगी धूरि धूरे ॥ १३३ ॥
कुट्यौ पह पीतंबरं कटि कुट्टी । मनौ स्याम आकास तें बीज तुट्टी ॥
हुए सिद्ध्यलं देव दानव्व धाए । करे रूप अनेक अनेक काए ॥ १३४ ॥
तबै भूत बेताल नच्चैति घाए । धरे षाग चीगूल अनेक धाए ॥
ततय्ये ततय्ये नच्चै तार विट्ठी । कतय्ये कतय्ये कहै देव क्रिद्धी ॥ १३५ ॥
परय्ये परय्ये कियं आर पारं । मनय्ये मनय्ये कियं दैव मारं ॥
असित्ते असित्ते हुए एक सेनं । यसत्ते यसत्ते महादेव मेनं ॥ १३६ ॥
अलुझे अलुझे करी अंत झुझे । हुए देवता दानवं अंग दक्षे ॥
फिरे रय्य सा देव कीनं अनूपं । षरे रय्य अप्पं करे कच्छ रूपं ॥ १३७ ॥
न लग्गै न लोहं न संगी न सारं । न अस्त्रं न लेपं न छेपं न पारं ॥
फिरे चक्रधारी सु राषीस छंदं । किए एकठे एक एकं मुनिंदं ॥ १३८ ॥
हुए चक्र अनेक अनेक भारी । मरे राषिसं छंद दैत्यान मारी ॥
इसौ एक अज्जेज जुद्धं अनूपं । हुयं देव देवा सुरं कंक रूपं ॥ १३६ ॥
इसं कच्छरूपं रूप ओप्यौ अपारं । धरा पिष्ठ रषी स्रापं सु धारं ॥
जुगं अंत दानव्व भूमी उपारी । तबै कोल रूपं कियौ श्री मुरारी ॥
कुं० ॥ १४० ॥ रू० ॥ १८ ॥
१८ पाठान्तर :-इतै । कियै । उतै । कुंभनि कुंभ । सा दैत । भुपं । उतै ।†-बूँदीवाली
पुस्तक में नहीं है । बालै । बोलैं । करारे । इतै । दैवता । सज्जिय । भारे । रिष । हथ । तिमं ।
मैं । कोप । दानव । जोगमाया । यांभ । यांनं । रटैं । रहे । नारदं । तुस्वरं । ब्रह्मगानं । कीयौ ।
कौपं । इतै । इद्र । सादेव । षरै । चास्य । थुरैं । धुरि धुरै । कुट्यां । यह । पीतंवर । कटि ।
कुटी । मनौ । श्याम । तैं । हुवै । सघलं । सतलं । दैव । दांनव । करें । अनेक । आये । कार्ये ।
तबै । भुत । वैताल । नचैत्रि धाए । नच्चै त्रि धाई । षरै । षग । त्रिसूल । अनेक । अनेकं । अघाई ।
धाई । ततयै । ततये । नचै । नचैं । तारि । विट्ठा । कतयै । कतथ्ये । कहै । दैव । क्रिधौ । परयै ।
षरथे । मनयै । मनये । दैव । असितै । असिते । हूंए कैक सेनं । हुए केक सेनं । यसितै । यसिरुते ।
मनं । अलुझै । अलुझे । झुझै । झुफे । हुवै । दैवता । दांनवं । दझे । दफै । फिरै । रथ । दैव ।