प्रतिमानाटकम् (महाकवि भास - विमला संस्कृत-हिन्दी टीका एवं सविस्तार व्याख्या सहित)
Pratimanatakam of Mahakavi Bhasa
महाकवि भास (व्याख्याकार: डॉ. श्रीकृष्ण कुमार) द्वारा
२२६ ] प्रतिमानाटकम्
अङ्कः श्लोकः
तीर्थोदकेन मुनिभिः स्वयमाहृतेन ७ ६
तेतोक्तं रुदितस्यान्ते ६ १५
तैस्तपिताः सुतफलं पितरो लभन्ते ५ १०
तैस्तैः प्रवृद्धविषयैर्विषमैर्विमुक्तम् ७ ६
त्यक्त्वा तां गुरुणा मया च रहिताम् ५ १
त्यक्त्वा स्नेहं शीलसङ्क्रान्तदोषैः ३ १८
त्रैलोक्यं दग्धुं कामेव १ २१
त्वया राज्यैषिण्या नृपतिरसुभि ३ २३
दैत्येन्द्रमानमथनस्य नृपस्य पुत्रो ४ २
द्रुमा धावन्तीव द्रुतरथगति ३ ३
धन्याः खलु वने वाताः २ १२
नरपतिनिधनं भवत्प्रवासम् ४ १८
नरपतिनिधनं मयानुभूतम् ६ ८
नागेन्द्राः यवसाभिलासविमुखाः २ २
नारीणां पुरुषाणां च १ ११
नियतमनियतात्मा ५ ७
निर्घृणश्च कृतघ्नश्च ४ ५
निर्योगाद् भूषणान्माल्यात् १ २६
पक्षाभ्यां परिभूय वीर्यविषयम् ६ ३
पतत्युत्थाय चोत्थाय २ ३
पतितमिव शिरः पितुः पादयोः ३ ३
पादोपमुक्तौ तव पादुके म ४ २५
पितुः प्राणपरित्यागम् ३ ४
पितुर्नियोगादहमागतो वनम् ४ २०
पितुर्मे को व्याधिः हृदयपरितापः ३ १
पितुर्मे नोरसो पुत्रो ३ १६
पित्रा च बान्धवजनेन च विप्रयुक्तो ६ १२
प्रख्यातसद्गुणगणः प्रतिपक्षकाल ६ ६
फलानि दृष्ट्वा दर्भेषु ५ ६
बलादेष दशग्रीवः ५ २१
भग्नः शक्रः कम्पतो वित्तनाथः ५ १७
भरतो वा भवेद् राजा १ २०
भ्रमति सलिल वृक्षावर्ते सफेन ५ २
मङ्गलाद्येन मा दद्यात् १ २४
श्लोकानुक्रमणिका [ २२७
अङ्क श्लोक
मदभुजाकृष्टनिस्त्रिंश ५ २२
मम मातुः प्रियं कर्तुम् ४ ३
मम मातुश्च मातुश्च ३ १६
माययापहृते रामे ५ १५
मा स्वयं मन्युमुत्पाद्य १ १०
मुखमनुपमं त्वार्यस्याभ्रंशशाङ्क ४ ८
मेरुश्चलान्नैव युगक्षयसन्निकर्षे २ १
यः स्वराज्यं परित्यज्य ६ १३
यत्कृते महति क्लेशे १ २३
यत्सत्यं यदि तोषितोऽस्मि भवता ४ २३
यथा रामश्च जानक्या ७ १५
यदि न सहसे राज्ञो मोहं धनुः १ १८
यस्याः शक्रसमो भर्ता १ १३
यावद् भविष्यति भवन्नियमात्रसानम् ४ २४
युद्धे येन सुराः सदानवगणाः ५ १६
येन प्राणाश्च राज्यं च ३ ८
योऽस्याः करः श्राम्यति दर्पणेऽपि ५ ३
योऽहमुत्पतितो गगने ५ २०
रघोश्चतुर्थोऽयमजात् तृतीयः ४ ६
रामं वा शरणमुपेहि लक्ष्मणं वा ५ १८
रामलक्ष्मणयोर्मध्ये २ १५
रामेणापि परित्यक्तो २ ५
राज्ये त्वामभिषिच्य सन्नरपते २ १६
रेणुः समुत्पतति लोध्रसमानगौरः ७ ४
वक्षः प्रसारय कपाटपुटप्रमाणम् ४ १६
वक्षः प्रसारय कवाटपुटप्रमाणम् ७ ७
वक्तव्यम् किञ्चिदस्मासु ३ ६
वनगमननिवृत्तिः पार्थिवस्यैव १ १४
वयमयशसा चीरेणार्यो ३ १७
वल्कलैर्हृतराज्यश्रीः ३ २०
विचेष्टमानेव भुजगाङ्गना ६ २
विलपसि किमिदं विशालनेत्रे ५ १६
विविधैर्व्यसनैः क्लिष्टम् ७ ८
वेलामिमां मत्तगजेन्द्रकीर्णां ६ १६
२२८ ] प्रतिमानाटकम्
अङ्क श्लोक
वैरं मुनिजनस्यार्थे ६ ११
शत्रुघ्नलक्ष्मणगृहीतघटेऽभिषेके १ ७
शरीरेऽरिः प्रहरति १ १२
शुल्के विपणितं राज्यं १ १५
शून्यः प्राप्तो यदि रथो २ ११
शोकदैववचनाद् राज्ञा १ १६
श्रद्धेयः स्वजनस्य पौररुचितो ४ २७
श्रुत्वा तं वनगमनं वधूसहायं १ ३०
सकृत् स्पृशामि वा रामम् २ १६
स्वैरवीति सीतेति च जानकीति ७ ३
सत्यसन्ध जितक्रोध २ ६
समं बाष्पेण पतत । १ ६
समुदितबलवीर्यं रावणं ७ २
सीताभवः पातु सुमन्त्रतुष्टः १ १
सुग्रीवो भ्रंसितो राज्याद् ६ १०
सुचिरेणापि कालेन ४ २६
सूर्य इवगतो रामः २ ७
सौवर्णान् वा मृगांस्तान् मे ५ १२
स्वर्गं गते नरपतौ सुकृतानुयात्रे ४ १
स्वर्गेऽपि तुष्टिमुपगच्छ विमुञ्च दैन्यम् ७ ११
स्वैरं हि पश्यन्तु कलत्रमेतद् १ २६
हत्वा रिपुंप्रभवमप्रतिमं तमोघम् ७ १०
हन्त भोः सत्वयुक्तानाम् ६ १४
हा वत्स राम जगतां नयनाभिराम २ ४
हृदय भव सकामं यत्कृते ३ ६
हृदयस्थितशोकाग्नि ६ ५
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA
Quiz Time
मुंडिका उपनिषद (सत्यमेव जयते)
लक्ष्यदीप का क्षेत्रफल — 32 Sq. K.m
भारत का सम्राट जिसके अंग रक्षक
टुकड़ी में महिलाएँ थी
(युनानी म...
चन्द्रगुप्त
वक्त किसी के रोके रोकता नही
(The page contains no main text; it is a blank manuscript page/flyleaf.)
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA
[प्रस्तुत पृष्ठ ग्रन्थ के आवरण अथवा रिक्त/अन्तःपृष्ठ (flyleaf) का है, जिस पर कोई ग्रन्थ-पाठ मुद्रित/लिखित नहीं है; केवल पेंसिल और स्याही के अनौपचारिक चिह्न/रेखाएँ अंकित हैं।]
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA