प्रमाणवार्तिकम् (आचार्य धर्मकीर्ति - मनोरथनन्दि वृत्ति सहित बौद्ध न्याय महाग्रन्थ)

कारिकार्धसूची २५
नार्थोऽसंवेदनः कश्चिद् २१५ नित्येभ्यो वस्तुसामर्थ्यात् ३४७
नालं परोढुमत्यन्तम् ७३ नित्येष्वाश्रयसामर्थ्यं ३२९
नालं बीजादिसंसिद्धौ ८८ नित्योपलब्धिर्नित्यत्वे ३३६
नावस्तुरूपं तस्यैव १२५ निदर्शनं तदेवेति १३६
नाशः स्वभावोऽभावानां ३४६ निदर्शनत्वात् सिद्धस्य १३६
नाशनं जनयित्वान्यं ४५६ निमित्तं तत्स्वभावो वा १२७
नाशस्य सत्यवाधोऽसौ ३१ निमित्तयोर्विरुद्धत्वा० २६०
नाशंक्या एव सिद्धास्ते ३१४ निमित्तोपगमादिष्टम् ६६
नाशेन यस्माद् भावस्य ३४५ नियमं यदि न ब्रूयात् २१५
नाश्ववानिति मर्त्येन २६७ नियमः स कुतः पश्चात् २५१
नाश्वास इति चेल्लिङ्गम् १२२ नियमेन च कार्यत्वं ३४०
नासत्तासिद्धिरित्युक्तं ३४८ नियमेनात्मनि स्निह्यन् ७७
नासाध्यादेव विश्लेषः ४३७ नियमो ह्यविनाभावः ४३२
नासिद्धिः शब्दसिद्धानाम् ४०० निराकृते बाधनतः ३९०
नासिद्धे भावधर्मोऽस्ति ३१६ निरुपद्रवभूतार्थ० ७४, ३२५
नास्ति स ख्याप्यते न्यायः २६४ निरोधधर्मकं सर्वम् ९७
नास्त्येकसमुदायोऽस्माद् ३७ निर्दोषं द्वयमप्येवं ७९
नास्तित्वं केन गम्येत १२७ निर्दोषविषयः स्नेहो ८३
नित्यं तदर्थसिद्धिः स्याद् ३५० निर्हासातिशयात् पुष्टौ ९०
नित्यं तन्मात्रविज्ञाने २९० निर्हासातिशयापत्तिः २७
नित्यं तमाहुर्विद्वांसः ७१ निवर्तकः स एवातः ४४४
नित्यं प्रमाणं नैवास्ति ९ निवर्तते व्यापकस्य १५९
नित्यं सत्त्वमसत्त्वं वा ६३, २७० निवर्तयेत् कारणं वा २६७
नित्यत्वाच्च यदि व्यक्तिः १०७ निवृत्तसर्वानुभव० ८१
नित्यत्वादपि किं तस्य १०८ निवृत्तिं च प्रमाणाभ्याम् ३६१
नित्यत्वादाश्रयापाये ३२९ निवृत्तिर्न निवर्तेत १८९
नित्यमात्मनि सम्बन्धे २११ निवृत्तिर्नासतः साध्याद् ४३८
नित्यस्य निरपेक्षत्वात् ९० निवृत्तिर्यदि तस्मिन्न ४३८
नित्यस्य पुंसः कर्तृत्वं ३६० निवृत्तेऽप्यनले काष्ठ० २८
नित्यस्यानुपकार्यत्वात् ३०१, ३२९ निवृत्तेर्निःस्वभावत्वात् ३०९
नित्यस्याव्यतिरेकित्वात् १७ निवृत्त्यभावस्तु विधिः ४३८
नित्यादुत्पत्तिविश्लेषाद् १० निवेशनं च यो यस्माद् २९६
नित्यानां प्रतिषेधेन ६४ निश्चयारोपमनसोः २७४

२६ प्रमाणवार्त्तिके
निश्चितात्मा स्वरूपेण २०२ नैवमिष्टस्य साध्यस्य ४०७
निश्चीयते निविष्टोऽसौ २०३ नैव वाच्यमुपादान० १११
निषिद्धश्चेत् प्रमाणेन ३८७ नैषापि कल्पना ज्ञाने २२२
निषेधान् पृथिव्यादि० ५८ नोक्तोत्तरत्वाद् दृष्टत्वाद् ११७
निषेधे तद्विविक्तं च ४४० नो चेद् भ्रान्तिनिमित्तेन २७३
निषेधे यापि तस्यैव १२७ नोदाहरणमेवैकम् ४०१
निष्पन्नः करणोत्कर्षः ४९ नोदेति दुःखमिति चेत् २३२
निष्पत्तेः प्रथमं भावाद् ५१ नोपकारस्ततस्तासां २७७
निष्पत्तेरपराधीनम् १०९ नोपादानं विरुद्धस्य १७९
निष्पादितक्रिये कश्चिद् १७३ न्यायप्राप्तं न साध्यत्वं ३८६
निःस्वभावतयाऽवाच्यं १११
नीलद्विचन्द्रादिधियाम् १८८ पक्षदोषः परापेक्षो ४१९
नीलादिप्रतिभासश्च १६१ पक्षदोषा मता नान्ये ३८९
नीलादिरूपस्तस्यासौ १९८ पक्षधर्मप्रभेदेन ४२६
नीलादिरूपेण धियम् २१४ पक्षधर्मस्तदंशेन २५७
नीलादिश्चित्रविज्ञाने १६६ पक्षलक्षणग्राह्यार्थः ३८६ .
नीलादीनि निरस्यान्यत् १६१ पक्षाङ्गत्वेऽप्यबाधत्वाद् ४२५
नीलादेरनुभूताख्या २२६ पञ्चभिर्व्यवधानेऽपि १४१
नीलादेर्नेत्रविज्ञाने २९१ पटस्तन्तुष्विहेत्यादि० १४५
नीलाद्यनुभवात् ख्यातः १९८ पटादिरूपस्यैकत्वे १६७
नीलाद्यप्रतिघातान्न १०६ पदं संकेतभेदस्य २७९
नीलाद्याकारलेशो यः १०८ पदार्थशब्दः कं हेतुम् १४८
नीलाद्याभासभेदित्वाद् २१० परचित्तानुमानं च २३७
नेति सैव निवृत्तिः किं ४३८ परतश्चेत् समर्थस्य ४५
नेत्यनेनोक्तमत्रैषां ४०३ परतो भावनाशश्चेद् ३२
नेत्येके व्यतिरेकोऽस्य ५३ परमार्थविचारेषु ४२३
नेष्टं प्रामाण्यमेतेषां १९२ परमार्थविताराय २८६
नेष्टो विषयभेदोऽपि १९३ पररूपं स्वरूपेण २८१
नैकं स्वभावं चित्रं हि १६१ पररूपेऽप्रकाशायाम् २२७
नैकप्राणेऽप्यनेकार्थ० ४३ परमार्थैकतानत्वे ३२१
नैमित्तिक्याः श्रुतेरर्थम् ४०३ परस्परविरुद्धार्था ३६२
नैरात्म्यादपि तेनास्य ४४३ परस्परविशिष्टानाम् ११३
नैरात्म्ये तु यथालाभम् ८१ परस्य प्रतिपाद्यत्वात् ३६३

कारिकार्धसूची २७
परस्यापि न सा बुद्धिः २९० पूर्वा धीः सैव चेन्न स्यात् २४७
परानुभूतवत् सर्वा० २५५ पूर्वानुभूतग्रहणे १७२
परापरप्रार्थनातो ८५ पूर्वानुभूतस्मरणाद् २४५
परार्थज्ञानघटनम् ९५ पूर्वापरपरामर्श० १५३
परार्थवृत्तेः खङ्गादेः ५१ पूर्वापरार्थभासित्वात् २५५
परिच्छेदोऽन्तरन्योऽयं १६४ पूर्वावधारणे तेन ४१७
परिहार्यं न चान्येषाम् ३८१ पृथक् पृथक् च बुद्धीनां २४२
परिणामो यथैकस्य २२ पृथक् पृथक् च सामर्थ्यं १७७
परीक्षाधिकृतं वाक्यं ३२३ पृथक् पृथग्शक्तानाम् १८
परेणाप्यन्यतो गन्तुम् ३६७ प्रकाशमानस्तादात्म्यात् १९८
परोक्षेष्व्वागमानिष्टौ ३९७ प्रकाशिता कथं वा स्यात् २३७
परोक्षोपेयतद्धेतोः ५० प्रकृत्यैवेति गदितं २५४
पर्यायेणाथ कर्तृत्वं ३११ प्रज्ञादेर्भवतो देह० ३३
पश्चाद् भावान्न हेतुत्वं २७० प्रतिक्षणमपूर्वस्य २४
पश्यतोऽन्याक्षदृश्येऽर्थे २१८ प्रतिक्षणविनाशे हि ३१
पश्यन् परिच्छिन्नत्येव १३३ प्रतिक्षेपेऽप्यबाधास्ति ४०५
पश्येत् स्फुटास्फुटं रूपम् २२१ प्रतिज्ञामनुमानं वा ३९५
पाचकादिष्वभिन्नेन ३०५ प्रतिज्ञाऽसिद्धदृष्टान्त० ३८६
पाण्यादिकम्पे सर्वस्य ३६ प्रतिपत्तुर्न सिध्यन्ति ३६२
पारम्पर्येण तज्जत्वात् ३५१ प्रतिपत्तेरभिन्नत्वात् ३०३
पारम्पर्येण हेतुश्चेद् १८८ प्रतिबन्धात् तदाभास० १२६
पार्थो धनुर्धरो नीलं ४२७ प्रतिभाः प्रतिसन्धत्ते १३४
पित्रोस्तदेकस्याकारं २०९ प्रतिभासद्वयाभावात् १४५
पुरुषातिशायापेक्षं ३२४ प्रतिभासभिदां धत्ते २२१
पुरुषेच्छाकृता चास्य ३९६ प्रतिभासभिदामर्थे २१७
पुंसः सिताद्यभिव्यक्ति० २२७ प्रतिभासाविशेषश्च १४२
पुंसां ज्ञानप्रभावाभ्यां ३५४ प्रतिभासस्य नानात्व० २४६
पुंसामभिप्रायवशाद् ३६६ प्रतिभासो धिया भिन्नः २९२
पुनरावृत्तिरित्युक्तौ ५२ प्रतियोगिव्यवच्छेदः ४८
पुनर्यत्नमपेक्षेत ४७ प्रतिषेधनिषेधश्च ४३७
पुनर्विकल्पयन् किञ्चित् १३८ प्रतिषेधस्तु सर्वत्र १२७
पूर्वमप्येष सिद्धान्तं ३८७ प्रतिहन्ति प्रतीत्याख्या ४०३
पूर्वस्वजातिहेतुत्त्वे ४४ प्रतीतभेदेऽप्यध्यक्षा २४५

२८ प्रमाणवार्त्तिके
प्रतीतिसिद्धोपगमे ४०२ प्रमाणं संशयोत्पत्तेः ३६९
प्रत्यक्षं कल्पनापोढम् १३८ प्रमाणतत्त्वसिद्धयर्थम् ९७
प्रत्यक्षं पूर्वमपि तत् ८२ प्रमाणमन्यत्तद्बुद्धिः १२४
प्रत्यक्षप्रतिवेद्यत्वम् १९८ प्रमाणमपि काचित् स्याद् ३१९
प्रत्यक्षप्रत्ययार्थत्वाद् १०८ प्रमाणमविसंवादात् १२२
प्रत्यक्षमेव सर्वस्य ७६ प्रमाणमविसंवादि ३
प्रत्यक्षां च धियं दृष्ट्वा २३७ प्रमाणानामनेकस्य १२४
प्रत्यक्षादिमता मान० ३९८ प्रमाणानामभावे हि ३९३
प्रत्यक्षादिगतो हेतुः २३५ प्रमाणान्तरबाधा चेत् २६५
प्रत्यक्षास्तद्विविक्तं च २३० प्रमाणान्तरबाधाद् वा ४५५
प्रत्यक्षेण गृहीतेऽपि २७८ प्रमाणाभं यथार्थास्ति ३५५
प्रत्यक्षेणानुमानेन ३२३ प्रमाणोक्तिर्निषेधे या १२९
प्रत्यक्षतरयोरैक्याद् १३७ प्रमेयत्वाद् घटादीनां ४३५
प्रत्यभिज्ञानसंख्यातां १७२ प्रमेयनियमे वर्णा० १२४
प्रत्ययनाधिकारे तु ४१५ प्रयत्नानन्तरं ज्ञानं ४३०
प्रत्याख्यातं पृथक्त्वे हि २८० प्रयोक्तृभेदान्नियमः ३५०
प्रत्यात्मवेद्यः सर्वेषाम् १३८ प्रयोक्तृभेदापेक्षा च ३५०
प्रत्यासत्तिरभावेन १११ प्रयोगः केवलं भिन्नः १२८
प्रत्यासत्तिर्विना जात्या ११५ प्रयोगदर्शनाद् वास्य ९७
प्रत्याख्यातौ निराकुर्वन् ३७७ प्रयोगो यद्यभिव्यक्तिः ३५१
प्रत्याख्येयात एवैषां ३४७ प्रलपन्ति प्रतिक्षिप्तं ३१३
प्रत्युक्तं लाघवं चात्र १६० प्रवर्त्तितव्यं नेत्युक्ता ३१८
प्रत्युत्पन्नात् तु यो दुःखाद् ८५ प्रवाहे वित्तिभेदानां १८३
प्रत्येकं सार्थंकत्वेऽपि ३३५ प्रवृत्तिर्वाचकानां च ३६२
प्रत्येकमपि सामर्थ्यं ४२ प्रवृत्तेर्बुद्धिपूर्वत्वात् ३१८
प्रत्येकमविचित्रत्वाद् १६२ प्रवृत्तेस्तत्प्रधानत्वात् ५
प्रत्येकमुपघातेऽपि २२ प्रसङ्गो द्वयसम्बन्धाद् ३६७
प्रधानार्थाविसंवादाद् ३२४ प्रसिद्धश्च नृणां वादः ३५७
प्रपत्ता तदतद्धेतून् २९५ प्रसिद्धस्य गृहीत्यर्थो ३८८
प्रपद्यमानश्चान्यस्तं ३८३ प्रसिद्धस्य श्रुतौ रूपं ४०४
प्रभास्वरमिदं चित्तम् ७३ प्रसिद्धेरप्रमाणत्वात् ३५८
प्रभोः प्रभावस्तेषां स ३५४ प्रसिद्धो लोकवादश्चेत् ३५७
प्रमाणं दूरदर्शी चेत् १९ प्रहाणिरिच्छाद्वेषादेः ७८

कारिकार्धसूची २९
प्राकृतस्य सतः प्राग् यैः ३६५ बहिर्मुखं च तज्ज्ञानं २२४
प्राक् कथं दर्शनेनास्य २२९ बहुशो बहुधोपायं ५१
प्राक् पश्चादप्यभावश्चेत् १३४ बाधकं यदि नेच्छेत् सः ३९६
प्रागसिद्धस्वभावत्वात् ४१६ बाधकस्याभिधानाच्चेत् ३८३
प्रागुक्तं योगिनां ज्ञानम् १८४ बाधकेऽसति सन्न्याये २४४
प्रागेवास्य च योग्यत्वे ३०२ बाधकोत्पत्तिसामर्थ्य० ७३
प्राग्गुरोर्लाघवात् पश्चाद् ८८ बाधनं धर्मिणस्तत्र ४०८
प्राग्भावः सर्वहेतूनाम् १७४ बाधनात् तद्वलेनोक्तः ४०६
प्राग्भूत्वा ह्यभवन् भावो १३४ बाधनाद्यागमस्योक्तेः ३६४
प्राणादेश्च कचिद् दृष्ट्या ४३४ बाधाम्युपेतप्रत्यक्ष० ३४१
प्राणाद्यभावो नैरात्म्य० ४३३ बाधायां धर्मिणोऽपि स्यात् ४०६
प्राणानां भिन्नदेशत्वात् ४४ बाधा साध्याङ्गभूतानाम् ४१०
प्राणापानेन्द्रियधियाम् २० बाध्यते प्रतिरुन्धानः ३९९
प्राप्तं संवेदनं सर्व० २२५ बाध्यबाधकभावः कः १२९
प्राप्तं सामान्यविज्ञानं ८ बाध्यमानः प्रमाणेन ३६४
प्राप्ता का संविदन्यास्ति २२५ बाध्यो न केवलो नान्य० ४०९
प्राप्तो गोत्वादिना तद्वान् ३०३ बाहुल्येऽपीति चेत् तस्य ३१७
प्रामाण्यं च परोक्षार्थ० १८ बाह्यः सन्निहितोऽप्यर्थः २४८
प्रामाण्यं तत्र शब्दस्य ५ बाह्यशक्तिव्यवच्छेद० १५०
प्रामाण्यं व्यवहारेण ६ बाह्यार्थप्रतिभासायाः १०५
प्रामाण्यमागमानां च ३९५ बाह्यार्थाश्रयिणी यापि २१५
प्रामाण्यमेव नान्यत्र १३२ बीजादंकुरजन्माग्नेः २१५
प्रायः प्राकृतसक्तिरप्रतिबल० २ बुद्धयोऽर्थे प्रवर्तन्ते १३३
प्रेत्यभाववदक्षैस्तत् १२३ बुद्धावभासमानस्य २९९
प्रेरणाकर्षणे वायोः २७ बुद्धिः सरूपा तद्विच्चेत् २२५
बुद्धिर्यत्रार्थसामर्थ्याद् ११९
फलं कथञ्चित् तज्जन्यम् ९३ बुद्धिव्यापारभेदेन ३३
फलवैचित्र्यदृष्टेश्च ९३ बुद्धिश्च क्षणिका तस्मात् २४३
फलस्य हेतोर्हानार्थम् ५० बुद्धीनां शक्तिनियमाद् २४४
बुद्धीन्द्रियोक्तिपुंस्त्वादि ३५५
बन्धमोक्षावप्यवाच्ये ७१ बुद्धीराश्रित्य कल्प्येत २१६
बलात् तवेच्छेयमिति ३७९ बुद्धेः प्रयुज्यते शब्दः २९५
बहवः क्षणिकाः प्राणाः ४३ बुद्धेरगत्याभिहिता ३२४

३० प्रमाणवार्त्तिके
बुद्धेरपि तदस्तीति २५२ भिन्नाभः सितदुःखादिः १८३
बुद्धेरस्खलिता वृत्तिः ११२ भिन्नाभिन्नः किमस्यात्मा ४४७
बुद्धेरुपलभे वेति ४५२ भिन्नावभासिनोग्राह्यं १८१
बुद्धेर्हेतुस्तयेदं चेत् ९८ भिन्नाविशेषा जनकाः ३१०
बुद्धेश्च ग्राहिका वित्तिः २२४ भिन्ने कर्मण्यभिन्नस्य १९०
बुद्धेश्च पाटवाद्धेतोः ५१ भिन्ने ज्ञानस्य सर्वस्य २३३
बुद्धेस्तेषामसामर्थ्यं ९० भिन्नेऽन्यस्मिन्न भिन्नस्य २२०
बुद्ध्या वा नान्यविषयः २७५ भिन्नेऽपि किञ्चित् साधर्म्याद् ४३५
बोधार्थत्वाद् गमेर्बाह्य० ९५ भिन्नोऽभिन्नोऽपि वा धर्मः १३०
ब्रुवाणो युक्तमप्यन्यद् ३८४ भूतँ पश्यँश्च तद्दर्शी २१८
भवेन्नानाफलः शब्दः २९८ भूतूचेतनयोभिन्न० ५९
भवेयुः कारणं बुद्धेः १६७ भूतात्मताऽनतिक्रान्तः ६०
भावधर्मत्वहानिश्चेत् ११७ भूतानां प्राणिताभेदे ६१
भावनापरिनिष्पत्तौ १८४ भूतोक्तिः साधनापेक्षा ९
भावस्य भिन्नाभिमितेषु १९५ भूम्यादिस्तस्य संस्कारे १७
भावस्यानुपलब्धस्य ३२० भेदं केनचिदंशेन २१८
भावस्वभावभूतायाम् १३३ भेदं प्रत्ययसंसिद्धम् ४२४
भावादेवास्य तद्भावे ५ भेदः सामान्यमित्येतद् ३१२
भावहेतुभवत्वे किं ४५६ भेदः सामान्यसंसृष्टो २८७
भावाभावव्यवस्थां कः ४३५ भेदः स्याद् गौरवे तस्मात् ४१२
भावा येन निरूप्यन्ते २०७ भेद एव तथा च स्याद् ३१२
भासमानं स्वरूपेण २१३ भेदकाभेदकत्वे स्याद् ४४६
भावे विरोधस्यादृष्टेः ४४३ भेदश्च भ्रान्तिविज्ञानैः २१४
भावे ह्येष विकल्पः स्याद् ३४६ भेदश्चासमितो ग्राह्यः १५७
भावोपादानमात्रे तु ३१५ भेदसंहारवादस्य ३१४
भावो हि स तथाभूतो ४५७ भेदसामान्ययोर्भेद० ४२४
भाव्यं तेनात्मना येन १९० भेदसामान्ययोर्यद्वत् ३१२
भिन्नं धर्ममिवाचष्टे ४१ भेदस्ततोऽयं बौद्धेऽर्थे २८७
भिन्नकालं कथं ग्राह्यम् १७५ भेदालक्षणविभ्रान्तं २४३
भिन्नत्वाद् वस्तुरूपस्य ३३० भेदानां बहुभेदानां २८७
भिन्नमर्थमिवान्वेति २७९ भेदान्तरप्रतिक्षेपा० २७९
भिन्नस्यातद्वशा वृत्तिः ४०० भेदान्न हेतुः कर्मास्य ३०५
भिन्नात्मार्थः कथं ग्राह्यः २११ भेदाभेदव्यवस्थैवम् १८३

कारिकार्धसूची ३१
भेदेन प्रतिपद्येत २९५ मालाबहुत्वे तच्छब्दः १४८
भेदेनाननुभूतेऽस्मिन् २२३ माषकादेरनाधिक्यम् ४१४
भेदेऽपि नियताः केचित् २८२ . मिथ्याज्ञानतदुद्भूत० ८९
भेदेऽपि यत्र तज्ज्ञानम् १४९ मिथ्याज्ञानाविशेषेऽपि ११९
भेदे हि कारकं किञ्चिद् ३११ मिथ्यात्वं कृतकेष्वेव ३४८
भेदोऽपि तेन नैवं चेद् ३०९ मिथ्याध्यारोपहानार्थम् ६७
भेदोऽप्यस्त्यक्रियातश्चेत् ३११ मिथ्यावभासिनो वैते १५२
भेदोऽयमीदृशो जाति० ४१ मिथ्याविकल्पेन विना ९४
भेदोऽयमेव सर्वत्र २७९ मिथोपलब्धिर्ज्ञानम् ७५
भेदो वाङ्मात्रवचने ३९६ मुख्यं यदस्वलज्ज्ञानम् १४६
भ्रान्तिः साऽनादिकालीन० ११० मुख्यमित्येव च कुतः ३९
भ्रान्तेरपश्यतो भेदं १३२ मुख्याविशिष्टविज्ञान० १४८
भ्रान्तेर्निश्चीयते नेति २७३ मुख्यो गौणश्च भावेषु १४९
भ्रान्त्या संकलनं ज्योतिः २१३ मुक्त्वा तं प्रतिपद्येत १७७
मणिप्रदीपप्रभयोः ११८ मुक्त्वाध्यक्षस्मृताकारं १८२
मतो यद्युपचारोऽत्र ३९ मुक्त्वा न कार्यमपरं २३६
मदादिशक्तेरिव चेद् ५९ मुक्तिमागममात्रेण ८८
मनसो युगपद्वृत्तेः १४० मुक्तिस्तु शून्यतादृष्टेः ८६
मनोजपो वा व्यर्थः स्यात् ३५१ मृते विषादिसंहारात् २९
मनोज्ञानक्रमोत्पत्तिः २७० मृते शमीकृते दोषे २७
मनोऽन्यमपि गृह्णाति १७४ मोहश्च मूलं दोषाणाम् ६९
मनोव्युत्पन्नसंकेतम् १४३ मोहादयः सम्भवन्ति ३४
मन्त्राद्युपप्लुताक्षाणां २०५ मोहाविरोधान्मैत्र्यादेः ७४
मन्दं तदपि तेजः स्यात् २२० मोहो निदानं दोषाणां ३२६
मन्दत्वात् करुणायाश्च ६९ म्लेच्छादिव्यवहाराणां ३३४
मयूरचन्द्रकाकारं २१८
मानं द्विविधं विषय० ९८ यः पश्यत्यात्मानं ७६
मानसं तदपीत्येके १८८ यः प्रमाणमसाविष्टः १६
मान्द्यपाटवभेदेन २२० यच्च रूपं तयोर्दृष्टम् १२२
मा भूद् गौरवमेवास्य ८८ यच्च वस्तुबलाज्ज्ञानम् १९५
मार्गे चेत् सहजाहानेः ७० यज्जातीयो यतः सिद्धः ३३३
मालां ज्ञानविदां कोऽयं २४७ यज्ज्ञानमित्यभिप्रायात् १
महत्त्वादिः १८४ यतः कदाचित् सिद्धस्य १२२

३२ प्रमाणवार्त्तिके
यतः स्वभावोऽस्य यथा २०३ यथा प्रदीपयोर्दीप० २२६
यतस्तथास्थिते हेतौ ५० यथा फलस्य हेतूनाम् १९२
यतोऽपि प्राणिनः काम० ६५ यथा भवेद्प्यभावाख्यां ११२
यत्तज्ज्ञानं परोऽप्येतान् २३० यथाभेदाविशेषेऽपि ३१०
यत् तस्य जनकं रूपम् ३०६ यथा यथार्थाश्चिन्तयन्ते १६३
यत् तस्यामप्रकाशायाम् २२६ यथायमन्यतो श्रुत्वा ३३२
यत्नेऽप्यस्मीयवैराग्यम् ८२ यथा लिङ्गोऽन्यसत्त्वेषु ४५४
यत्र नाम भवत्यस्माद् ३१८ यथा वस्त्वेव वस्तूनाम् १३०
यत्र रूढ्याऽसदर्थोऽपि ११२ यथा विशेषेण विना १८
यत्र साध्यविपक्षस्य ३४६ यथा श्रुतादिसंस्कारः ३४
यत्र स्वातन्त्र्यमिच्छायाः ३६० यथाश्वो न विषाणित्वाद् ४२५
यत्रासौ वर्तते भावः ३०४ यथासमितसिद्धयर्थम् १५७
यत्रास्ति वस्तुसम्बन्धो २८५ यथा साध्यमबाधातः ३६१
यथाकथञ्चित् तस्यार्थ० २०५ यथास्वं भेदनिष्टेषु ४२४
यथा केषाञ्चिदेवेष्टः ३४६ यथास्वमक्षेणादृष्टे ४१४
यथाग्निरहिमे साध्ये १३० यथास्वम्प्रत्ययापेक्षाद् १६५
यथाचोदनमाख्याश्च १३४ यथा स्ववाचि तच्चास्य ३६४
यथा जलादेराधारः ३१ यथैवाहारकालादेः २०६
यथा तत्कारणं वस्तु १६ यथैवेयं परोक्षार्थ० १८७
यथा तथाऽयथार्थत्वे ११६ यथोक्तविपरीतं यत् ११६
यथात्मनोऽप्रमाणत्वे ३६३ यदकिञ्चित्करं वस्तु ३४६
यथात्राप्येवमिति चेत् ३४४ यदङ्गभावेनोपात्तम् १६६
यथा दण्डिनि जात्यादेः १४४ यदन्त्यं भेदकं तस्याः १६३
यथा दीपोऽन्यथा वापि ३४० यदप्यन्वयि विज्ञानं १४४
यथा न क्षेपभागिष्टः ४५६ यदप्रमाणताभावे १३६
यथा नान्व्यतिरेकेऽपि ४४४ यदवस्थो मतो रागी ५७
यथाऽनित्यः प्रयत्नोत्थः ४२५ यदा तत्कारणं केन १६
यथा निविशते सोऽर्थः २०४ यदा तदा न सञ्चोद्य० १६६
यथा नीलादिरूपत्वात् २२७ यदा निष्पन्नस्तद्भाव० २०१
यथानुदर्शनं चेयं २०६ यदान्यत् तेन स व्याप्तः २६८
यथा परैरनुत्पाद्या० ४०७ यदा संवेदनात्मत्वं २२६
यथा प्रकाशोऽभिमतः १६८ यदा सविषयं ज्ञानं २०१
यथाप्रतीति कथितः २८६ यदि किञ्चित् क्वचिच्छास्त्रे ३८४

कारिकार्धसूची ३३
यदि ज्ञानेऽपरिच्छिन्ने २३४ यन्नान्तरीयकाः स्वात्मा ४४४
यदि तस्य क्वचित् सिध्येत् ४०२ यन्निष्ठास्त इमे शब्दाः ११०
यदि नामेन्द्रियाणां स्याद् ११६ यमात्मानं पुरस्कृत्य ३१२
यदि बाह्यं न विद्येत २०२ यस्माच्च तुल्यजातीय० ४८
यदि बाह्योऽनुभूयेत १६६ यस्मात् किलेदृशं सत्यं ३६०
यदि बुद्धिस्तदाकारा १६६ यस्मात् साध्यश्रुतिर्नेष्टं ४१५
यदि भावाश्रयं ज्ञानम् ११७ यस्मादतिशयाज्ज्ञानम् २१३
यदि भ्रान्तिनिवृत्त्यर्थं ३७७ यस्मादेकमनेकं च २०७
यदि वस्तुनि वस्तूनाम् १११ यस्माद् देशविशेषस्य ६५
यदि सर्वो गुणग्राही ५७ यस्माद् द्वयोरेकगतौ २२८
यदि साधन एकत्र ३८२ यस्माद् यथानिविष्टोऽसौ २०३
यदिदं स्वयमर्थानाम् १६३ यस्मान्नानार्थवृत्तित्वं ३५८
यदिष्टमपरं क्लेशात् ६४ यस्य प्रमाणसंवादि ३५६
यदिष्टाकार आत्मा स्याद् २०२ यस्य प्रमाणविसंवादि ३५६
यदेव साधनं बाले १४३ यस्य रागादयस्तस्य ५८
यद्गत्या स्वरूपस्य २०२ यस्य हेतोरभावेन ४३५
यद्यत्यन्तपरोक्षेऽर्थे ३५६ यस्यात्मा वल्लभस्तस्य ८१
यद् यथाभासते ज्ञानं १६७ यस्यादर्शनमात्रेण २६३
यद् यथा वाचकत्वेन २८० यस्यापि नानोपाधेर्धीः २७५
यद्यदृष्टिफलं तच्च २६४ यस्याप्रमाणं सा वाच्यो १२८
यद्यदृष्टौ निवृत्तिः स्यात् २६५ यस्याभावः क्रियेतासौ १६५
यद्यप्यक्षैर्विना बुद्धिः २३ यस्याभिधानतो वस्तु० २६८
यद्यप्यस्ति सितत्वादि १७१ यस्यार्थस्य निपातेन १७७
यद्यप्येकत्र दोषेण ८२ यस्योभयान्तव्यवधि० १४४
यद्येककालिकोऽनेकः ४४ या काचिद् भावविषया ३१८
यद्येकात्मतयानेकः ३०८ या च सम्बन्धिनो धर्माद् १२०
यद्येवमत्र बाधा स्यात् ४०८ यादृश्याक्षेपिका साऽऽसीत् २३
यदेवमप्रतीतं तत् २३६ याप्यभेदानुगा बुद्धिः ११५
यद्रूपं दृश्यतां यातं ६० यावच्चात्मनि न प्रेम्णो ६७
यद्रूपं शाबलेयस्य ३०० यावन्तोऽशसमारोपाः २७५
यद्विशेषावसायेऽस्ति २७८ युक्ताङ्गुलीति सर्वेषाम् ४१
यन्न निश्चीयते रूपम् २७८ युक्त्यागमाभ्यां विमृशन् ५०
यन्नान्तरीयका सत्ता ४३१ युक्त्या ययागमो ग्राह्यः ३६५

३४ प्रमाणवार्त्तिके
युगपद् बुद्धयहृष्टे श्चेद् २४४ रूपादिवद्दोषश्चेत् ५५
येनाशेनादहद् धूमं ४४८ रूपादिवद् विकल्पस्य ५६
येनासौ व्यतिरेकस्य ४४४ रूपादिवन्न नियमः ६२
ये परापेक्षतद्भावाः ४५७ रूपादिशक्तिभेदानाम् ४१
ये च तन्त्रविदः केचित् ३५४ रूपादीन् पञ्च विषयान् २३६
येषां च योगिनोऽन्यस्य २३२ रूपादेश्चेतसश्चैवम् २५३
येषां वस्तुवशा वाचः २८० रूपाभावादभावस्य ३१४
येषु सत्सु भवत्येव १७ रूपाभेदं च पश्यन्ती २०६
यैवाहमिति धीः सैव ७०
योग्याः पदार्था धर्माणाम् ४०२ लक्षणं स च तत्त्वं न १६५
योऽग्रहः सङ्गतेऽप्यर्थे १४२ लक्षणत्वात् तथा वृक्षो ४०१
योजनाद् वर्णसामान्ये १२५ लक्ष्यते न तु नीलाभे २४६
यो यथा रूढितः सिद्धः १४८ लक्ष्येते प्रतिभासौ द्वौ २४६
यो यद्धर्मसमुत्थान० ३५१ लिङ्गं वा तत्र विच्छिन्नं २६८
यो यस्य विषयाभासः २२५ लिङ्गं सैव ननु ज्ञानं २३४
यो हि भावो यथाभूतो १२६ लिङ्गं स्वभावः कार्यं वा ३६७
लिङ्गलिङ्गिधियोरेवं १२६
रसरूपादियोगश्च ३८ लुप्तौ हेतुतदाभासौ ३६६
रसवत् तुल्यरूपत्वाद् १६०
रागप्रतिघयोर्बाधा ८४ वक्तुं समर्थः पुरुषः ३३२
रागादिवृद्धिः पुष्ट्यादेः ३३ वक्तुमर्थं स्ववाचास्य ३६३
रागाद्यनियमो पूर्व० ६० वक्तृव्यापारविषयो ४
रागी विषमदोषोऽपि ५७ वज्रोपलादिरप्यर्थः २२३
रिक्तस्य जन्तोर्जातस्य १८२ वदन्नकार्यलिङ्गां तां ३७६
रूपं रूपमितीक्षेत १५४ वर्णः स्यात्क्रमो दीर्घः २४०
रूपदर्शनतो जातो २३६ वर्णाकृत्यक्षराकार० १४४
रूपदर्शनवैगुण्या० १७९ वर्णा निरर्थकाः सन्तः ३३१
रूपमेकमनेकं च २८६ वर्णानुपूर्वी वाक्यं चेत् ३३८
रूपवत्त्वान्न जातीनां ११६ वस्तुग्रहेऽनुमानाच्च २७३
रूपादयो घटस्येति ४२ वस्तुधर्मतयैवार्थाः १४६
रूपादिः स्त्र्यादिभेदोऽक्ष्णा १७८ वस्तुधर्मस्य संस्पर्शी २६८
रूपादिबुद्धेः किं जातं २५३ वस्तुधर्मो दयोत्पत्तिः ६८
रूपादिरिव गृह्येत १५५ वस्तुनश्चान्यथाभावात् ३६८

कारिकार्धसूची ३५
वस्तुन्यपि तु पूर्वाभ्यां ४५० विचारप्रस्तुतेरेव ३८८
वस्तुप्रासादमालादि० १४७ विचार्यमाणे प्रस्तावो १८८
वस्तुभिर्भागमास्तेन ३६२ विच्छिन्नं पश्यतोऽध्यक्षैः २४४
वस्तुभेदाश्रयाच्चार्थे २६३ विच्छिन्नं शृण्वतोऽप्यस्य २४२
वस्तुभेदे प्रसिद्धस्य १३ विच्छिन्नानुगमा येऽपि ३६६
वस्तुमात्रानुबन्धित्वाद् ११४ विच्छिन्नाप्यन्यथा बुद्धिः २४३
वस्तुस्वरूपेऽसिद्धेऽर्थम् १५ विच्छिन्नाभेति तच्चित्रं १४१
वस्तूनां विद्यते तस्मात् १५० विच्छिन्ने दर्शने चाक्षाद् २४२
वस्त्वभावस्तु नास्तीति ४३८ विच्छेदं सूचयन्नेकम् २६८
वस्त्वेव चिन्यते ह्यत्र ३२२ विजातीनामनारम्भाद् १६२
वह्नयादिवद् घटादीनाम् २६ विज्ञप्तिर्विविधाकारा १६५
वाक्यं भिन्नं न वर्णेभ्यो ३३५ विज्ञप्तिहेतुर्विषयः २०१
वाक्यं वैकैकदेशत्वाद् ३६० विज्ञानं शक्तिनियमात् ४४
वाग्धूमादेर्जनोऽन्वेति ३८२ विज्ञानव्यतिरिक्तस्य १०५
वाचः कस्याश्चिदित्येषा ३२१ विज्ञानशक्तिसम्बद्धाद् ६०
वाचः प्रामाण्यमस्मिन् हि ३६४ विज्ञानाभासभेदो हि १३६
वाच्यं केनोद्भवः साम्याद् ५६ विज्ञानोत्पत्तियोग्यत्वाय ३०२
वाच्यमक्षणिकत्वे स्याद् १७३ विदन्ति तुल्यानुभवाः २३२
वाच्यशून्यं प्रलपतां ३७६ विद्यमानेऽपि बाह्येऽर्थे २०२
वाच्यश्च हेतुर्भिन्नानां ३२८ विद्यमानेऽपि लिङ्गे तां २३६
वादत्यागस्तदा स्याच्चेत् ३८० विद्यमानेऽपि विषये ४५२
वासीचन्दनकल्पानां ८६ विद्यायाः प्रतिपक्षत्वाद् ७५
विकल्पप्रतिबिम्बेषु १५० विधानं प्रतिषेधं च ४३८
विकल्पयन्नेकमर्थम् १६२ विधावेकस्य तद्भाजो ४४०
विकल्पवासनोद्भूताः ३४८ विधूतकल्पनाजालं १८४
विकल्पव्यवधानेन १४१ विधूतकल्पनाजाल० १
विकल्पिकाऽतत्कार्यार्थ० २८३ विनार्थेन सुखादीनां १७८
विकल्पेन न सामान्य० १२४ विनाशस्य विनाशित्वम् ३४४
विकल्प्यविषयत्वाच्च ६२ विपक्षेऽदृष्टिमात्रेण २६३
विकारः स्यात् पुनर्भावः २८ विपक्षैर्बाध्यते चित्ते ४६
विकारदर्शनात् सिद्धम् ४६ विपक्षोपगमेऽप्येतत् ३७०
विकारयति धीरेव ३४ विपर्ययः पुनः कस्माद् ३०५
विकारहेतुविगमे २६ विभक्तलक्षणग्राह्य० १६६

३६ प्रमाणवार्त्तिके
विमूढो लघुवृत्तेर्वा १४० विशेषदृष्टेलिङ्गस्य १२४
विरक्तजन्मादृष्टेरि० ६५ विशेषप्रत्यभिज्ञानम् १३६
विरक्तो नैव तत्रापि ८३ विशेषभिन्नमाख्याय ४२०
विरुद्धं तच्च सोपायम् १२६ विशेषस्तद्वयपेक्षत्वात् ३७५
विरुद्धं सैव वा लिङ्गम् १२१ विशेषस्य व्यवच्छेद० २६५
विरुद्धकार्ययोः सिद्धिः २६० विशेषस्यास्वभावत्वात् ४७
विरुद्धतेष्टासम्बन्धो ४१६ विशेषेऽपि च दोषाणाम् ५६
विरुद्धमागमापेक्षेण ३६१ विशेषो गम्यतेऽर्थानां ४५३
विरुद्धयोरेकधर्मिण्योः ३८४ विशेषो नैव वर्धेत ४७
विरुद्धविषयेऽन्यस्मिन् ४२१ विशेषोऽपि प्रतिज्ञार्थो ४२५
विरुद्धस्य च भावस्य ३२० विषयख्यापनादेव ३७०
विरुद्धानां पदार्थानाम् ३४८ विषयग्रहणं धर्मो ७२
विरुद्धैकान्तिके नात्र ३८५ विषयत्वं तदंशेन २०६
विरोधः शून्यतादृष्टेः ७५ विषयस्य कथं व्यक्तिः २३७
विरोधमसमाधाय १६१ विषयस्य ततोऽन्यत्वं २१४
विरोधिता भवेदत्र ४०८ विषयाकारभेदाच्च ५
विरोधोद्भावनप्राया ३६७ विषयानियमादन्य० १२५
विलब्धा बत केनामी ३८२ विषयान्तरसञ्चारे २५५
विवक्षातोऽप्रयोगेऽपि ४२६ विषयान्तरसञ्चारो २४६
विवक्षानियमे हेतुः ३५६ विषयासत्त्वतस्तत्र ४५१
विवक्षापरतन्त्रत्वाद् १४, १६६ विषयेन्द्रियचित्तेभ्यः ४३६
विवादाद् भेदसामान्ये ४२६ विषयेन्द्रियमात्रेण २३६
विवेकिनी न चास्पष्ट० १२४ विषयेन्द्रियसम्पात० २३२
विवेकीनि निरस्यान्य० १६७ विषयो यश्च शब्दानां १३६
विशदप्रतिभासस्य १३६ विसंवादात् तदर्थं च १६६
विशिष्टं धर्मिणा तच्च ३७७ विस्मृतत्वाददोषश्चेत् १३६
विशिष्टरूपानुभवाद् ४५३ वृक्षो न शिंशपैवेति ४२२
विशिष्टसुखसङ्गात् स्यात् ८० वृक्षोऽयमिति संकेत: २६४
विशिष्टा ध्वनिनान्वेति ३७६ वृत्तिमान् प्रतिबध्नाति ८२
विशेषः सोऽन्यदृष्टावपि २४५ वृत्तिराधेयता व्यक्तिः ४०१
विशेषणं विशेष्यं च १४४ वृत्तेर्दृश्यपरामर्शेन १७१
विशेषणविशेष्याभ्यां ४२६ वृत्तौ स्वयंश्रुतेनाह ३७४
विशेषदृष्टेरेकत्रि० १२५ वेत्ति चेति न पूर्वोक्ता० १३८

कारिकार्धसूची ३७
वेदकाः स्वात्मनश्चैषाम् १८० व्यवच्छिन्नाः कथं ज्ञाताः २९४
वैश्वरूप्याद् धियामेव १६१ व्यवच्छेदफलं वाक्यम् ४२७
वैषम्यजेन दुःखेन ५६ व्यवच्छेदादयोगे तु ३७७
व्यक्तं सत्तादिवन्नो चेत् ३०७ व्यवच्छेदोऽस्ति चेदस्य २८६
व्यक्तयो नानुयन्त्यन्यद् २८२ व्यवधानादिभावेऽपि १२१
व्यक्तावप्येष वर्णानां २४१ व्यवस्थितत्वं जात्यादेः ३२
व्यक्तावननुभूतायां २४ व्यवहारः स चासत्सु ४३६
व्यक्तिः कुतोऽसतां ज्ञानाद् २२२ व्यवहारमसत्यार्थं ४४१
व्यक्तिक्रमोऽपि वाक्यं न ३३६ व्यवहारादौ प्रवृत्तेश्च १२३
व्यक्तिग्रहे च तच्छन्द० ११३ व्यवहारेऽपि तेनायम् २४४
व्यक्तिश्च बुद्धिः सा यस्मात् ३५१ व्यवहारोपनीतेषु २१६
व्यक्तिहेत्वप्रसिद्धिः स्यात् २५५ व्यवहारोपनीतोऽत्र ४२४
व्यक्तेरन्याथ वाऽनन्य ३०३ व्याख्याेयोऽत्र विरोधो यः ७६
व्यक्तेर्व्यक्त्यन्तरव्यक्तौ १२८ व्यापारादेव तत्सिद्धेः ३४०
व्यक्तोऽनाकारयन् ज्ञानं २२२ व्यापोरोपाधिकं सर्वं १६५
व्यक्तौ व्यज्येत सर्वोऽर्थः २२२ व्याप्तिप्रदर्शनाद्धेतोः ६७
व्यक्तस्यसिद्धावपि व्यक्तं १५६ व्याप्यस्य स्वनिवृत्तिश्चेद् १३०
व्यक्त्यैक्यैकत्र सा व्यक्ता ३०४ व्यावृत्तमिव निस्तत्त्वं २८४
व्यंग्यव्यञ्जकभेदेन २३६ व्यावृत्तिर्वस्तु भवति २६७
व्यञ्जकस्य च जातीनां ३०३ व्यावृत्तेः संशयान्नायं ४०६
व्यञ्जकस्याप्रतीतौ न ३०५ व्यावृत्ते सर्वतस्तस्मिन् १३३
व्यञ्जकैः स्वैः कृतः कोऽर्थो ३३० व्यावृत्तौ प्रत्ययापेक्षम् ७२
व्यतिरिक्तं तदाकारं २११ व्युत्पत्त्यर्था च हेतूक्तिः ४३१
व्यतिरेकीव यच्चापि ४०
व्यतिरेकीव यज्ज्ञाने १५० शक्तस्य सूचकं हेतु० ३६६
व्यतिरेकेऽपि तद्धेतुः ३० शक्तिक्षये पूर्वधियो २४९
व्यतिरेक्यपि हेतुः स्यात् २६५ शक्तिप्रवृत्त्या न विना २६२
व्यनक्ति चित्तसन्तानो १६ शक्तिरर्थान्तरं वस्तु ५६
व्यभिचारान्न वातादि० ५५ शक्तिर्हेतुस्ततो नान्यौ २१९
व्यभिचारिविपक्षेण २६४ शक्तिसिद्धिः समूहेऽपि २९१
व्यर्था व्याप्तिफला सोक्तिः ४१८ शक्तिस्तद्देशजननं ३०१
व्यर्थोऽन्यथा प्रयोगः स्यात् १६५ शक्तिस्तस्यापि चेद्धेतु० ३६६
व्यवच्छिनत्ति धर्मस्य ४१९ शतधा विप्रकीर्णेऽपि ६०

३८ प्रमाणवार्त्तिके
शनैर्यत्नेन वैगुण्ये ४९ शास्त्राभ्युपगमात् साध्यः ३८६
शब्दज्ञाने विकल्पेन ३९ शास्त्राभ्युपगमादेव ३७८
शब्दनाशे प्रसाध्ये स्याद् ३७८ शास्त्रिणोऽप्यतदालम्बे ३९४
शब्दप्रवृत्तेरस्तीति ४४० शास्त्रेणालं यथायोगं ४१७
शब्दयोर्न तयोर्वाच्ये २७९ शास्त्रेष्विच्छाप्रवृत्त्यर्थो ३८७
शब्दस्यान्यनिमित्तानां ९९ शीघ्रवृत्तेरलातादेः १४२
शब्दस्यान्वयिनः कार्यम् १५१ शुक्तौ वा रजताकारो २७३
शब्दाः संकेतितं प्राहुः २८८ शुद्धे मनोविकल्पे च १४२
शब्दात् तदपि नार्थात्मा १५० शृगं गवीति लोके स्यात् १४५
शब्दादीनामनेकत्वात् १७० शेषवद् व्यभिचारित्वाद् ३६०
शब्दानां प्रतिरुन्धानो ४०३ शोधितं तिमिरेणास्य २१८
शब्दानामर्थनियमः ४०३ श्रावणत्वेन तत्तुल्यं ४१६
शब्दानामिति किं तत्र १९७ श्रुतयो निविशन्ते सद्० १११
शब्दान्तरेषु तादृक्षु ३५७ श्रुतिस्तन्मात्रजिज्ञासः ४०
शब्दार्थः कल्पनाज्ञान० ३२२ श्रुतौ सम्बध्यतेऽत्रोहो १५२
शब्दार्थग्राहि यद् यत्र १८५ श्रुत्यन्तरनिमित्तत्वात् ३०५
शब्दार्थस्त्रिविधो धर्मो ३२१ श्रोत्रादिचित्तानीदानीं १७१
शब्दार्थापह्नवे साध्ये ३२१
शब्दार्थोऽर्थः स एवेति १५१ षण्ढस्य रूपे वैरुप्ये ३२२
शब्दाविशेषादन्येषाम् ३४० षष्ठीवचनभेदादि २८०
शब्दाश्च निश्चयाश्चैव २७८ षष्ठ्याद्ययोगादिति चेत् १३५
शब्दाश्च बुद्धयश्चैव २९९
शब्देभ्यो यादृशी बुद्धिः ११३ संकेतश्च निरर्थः स्यात् ३५९
शब्देषु युक्तः सम्बन्धे ३२९ संकेतसंश्रयान्यर्थ० १८६
शब्देषु वाच्यभेदिन्यो १२६ संकेतसंश्रया शब्दाः ४००
शब्दोऽर्थांशं कमाहेति १५१ संकेतस्मरणापेक्षम् १५६
शरीरात् सकृदुत्पन्ना ४५ संकेतस्मरणोपायम् १५३
शरीराद् यदि तज्जन्म ४६ संकेतात् तदभिव्यक्तौ ३२७
शस्त्रौषधाभिसम्बन्धाः १६ संकेतान्वयिनी रूढिः १४९
शार्दूलशोणितादीनाम् ३४ संकेतेन विना सार्थ० ११५
शास्त्रं यत्सिद्धया युक्त्या ३९७ संकेतोपायविगमाद् १४३
शास्त्रसिद्धे तथा नार्थे ३९३ संख्यादितद्वतः शब्दैः ४०
शास्त्राधिकारेऽसम्बद्धाः ३१९ संख्यादियोगिनः शब्दाः ४०

कारिकार्धसूची ३९
संख्यासंयोगकर्मादेः ३८ सकृत् संवेद्यमानस्य २१४
संयुज्यतेऽन्यव्यावृत्तौ १५३ सकृत् सर्वप्रतीत्यर्थं ३०१
संयोगाच्चेत् समानोऽत्र ३८ सकृत् सर्वस्य जनयेद् २२३
संयोग्यादिषु येष्वस्ति ४३१ सकृद्ग्रहणावभासः किम् १६०
संयोज्य प्रत्यभिज्ञानं २९० सकृद्भावश्च सर्वासां १७३
संवित्तियमो नास्ति २१४ सकृद्यत्नोद्भवद्व्यर्थः २४१
संवेदनं न यद्रूपं १८२ सकृद्विजातीयजातावपि २४९
संवेदनस्य तादात्म्ये २२३ शक्त्यान्योत्पत्तिवैगुण्याद् १४२
संवेद्यं स्यात् समानार्थम् १९७ सङ्केतासम्भवात्तस्माद् २९४
संसर्गाद्विभागश्चेद् १८३ स च क्रमादनेकाणु० २४३
संसारित्वान्निर्मोक्षो ६७ स च ज्ञातोऽथ वाऽज्ञातो २३४
संसृज्यन्ते न भिद्यन्ते २८६ स च नान्वेति योऽन्वेति ३०८
संस्कारदुःखतां मत्वा ८६ स च प्रकाशस्तद्रूपः २३८
संस्कारभेदभिन्नत्वाद् ३३७ स च भेदोऽप्रतिक्षेपात् ४२२
संस्काराच्चेत्तदाद्रूप्ये १९५ स च सर्वः पदार्थानाम् २८४
संस्कारोपगमे मुख्यं ३२८ स चायमन्यव्यावृत्त्या २९६
संस्कार्यस्यापि भावस्य ३५० स चार्थकाररहितः २१०
संस्कृतस्योपलम्भे च ३३७ स चेन्द्रियादौ न त्वेवम् ८४
संस्वेदजाश्च जायन्ते २१ सजातिनिरपेक्षाणाम् २०
संहतावप्यसामर्थ्यम् १८ सजातिवासनाभेद० ५८
संहतौ हेतुता तेषाम् २८ सञ्चारकरणाभावाद् २४८
संहृत्य सर्वतश्चिन्ताम् १३८ सञ्चितः समुदायः सः १५९
स आगम इति प्राप्तं ३५६ स तथैवेति सा दोष० ८०
स इदानीं कथं बाह्यः १८१ सतश्चेदाश्रयो नास्याः ३०
स एव यदि धीहेतुः २१९ सतां च न निषेधोऽस्ति ४३९
स एव योज्यते शब्दैः १४० सति वा प्रतिबन्धेऽस्तु ४३२
स एव सर्वभावेषु ३९ सति स्वधीग्रहे तस्माद् २५३
स एवानुपलम्भः किं २६६ स तेनाव्यभिचारी स्याद् ४३१
स एवायमिति ज्ञानं २४५ सतोऽपि वस्त्वसंश्लिष्टा ३६६
स एवास्य सपक्षः स्यात् ३४९ सत्कायदृष्टेर्विगमाद् ६९
सकृच्छब्दाद्यहेतुत्वाद् ४०७, ४०८ सत्कायदृष्टिरन्यत्र ३२६
सकृच्छ्रुतौ च सर्वेषाम् ३३६ सत्तानाशित्वदोषस्य ३४६
सकृत् सङ्गतशब्दार्थेषु १४१ सत्तामात्रानुबन्धित्वात् ३४२

४० प्रमाणवार्त्तिके
सत्तायां तेन साध्यायां ३१५ समयाद् वर्तमानस्य ४०२
सत्तासम्बन्धयोर्यौग्याद् १३५ समयापेक्षिणी नार्थं १८७
सत्तासाधनवृत्तेश्च ४४२ समयाहितभेदस्य ३८८
सत्तास्वकरणाश्लेष० १३५ समवायाग्रहादक्षैः १४५
सत्तास्वभावो हेतुश्चेत् ३१५ समवायादिसम्बन्ध० ८०
सत्तोपकारिणी यस्य २६ समवायाद्यभावेऽपि ८०
सत्यं कथं स्युराकाराः २०६ समवृत्तौ च तुल्यत्वात् २५०
सत्यान्तरेऽप्युपादाने १७९ समानत्वेऽपि तस्यैव १४५
सत्यार्थं प्रतिजानानो ३६१ समानभिन्नाद्याकारैः २८७
सत्यार्थं व्यतिरेकस्य ३४८ समारोपविवेकेऽस्य २७४
सत्येव यस्मिन् यज्जन्म ६४ समीक्ष्य गमकत्वं हि १५८
सत्त्वमित्यप्युदाहारो ३९९ स मुख्यस्तत्र तत्साम्याद् ११२
सदसत्पक्षभेदेन ३२२ समुदायस्य साध्यत्वे ४१७
सदसन्निश्चयफला ३१९ समुदायापवादो हि ३७८
सदृशासदृशत्वाच्च ९९ सम्पश्यन्ति प्रदीपादेः २१८
सदृशोदाहृतिश्चातः ४३१ सम्पूर्णाङ्गो न गृह्येत १६८
सदोषतापि चेत् तस्य ८३ सम्बद्धं वस्तुतः सिद्धं ३६७
सद् द्रव्यं स्यात् पराधीनं ३३१ सम्बद्धानुगुणोपायं ३२३
सद्वितीयप्रयोगेषु ३७५ सम्बध्यते कल्पनया १०९
सन्त्यस्याप्यनुवक्तारः ३३२ सम्बन्धदोषैः प्रागुक्तैः ३४७
सन्दिग्धं तस्य सन्देहाद् ४४२ सम्बन्धस्तेन तस्यैव ३८५
सन्दिग्धे हेतुवचनाद् ३९२ सम्बन्धस्य च वस्तुत्वे ३३०
सन्देहहेतुताख्यात्या ४५० सम्बन्धस्य मनोबुद्धौ २३७
सन्धीयमानं चान्येन १३७ सम्बन्धानभ्युपगमात् १३५
सन्नर्थो ज्ञानसापेक्षो ३६६ सम्बन्धापौरुषेयत्वे ३२७
सन्निधानात् तथैकस्य २६७ सम्बन्धिनामनित्यत्वात् ३२८
सन्निवेशग्रहायोगाद् १७० सम्बन्धिभेदाद् भेदोक्ति० १४
सन्निवेशादि तद्युक्तं १३ सम्बन्धे प्रतिपक्षस्य ७६
सपक्षाव्यतिरेकी चेद् ४४४ सम्भवाद् व्यभिचारस्य ४३०
स पारमार्थिको भावो ३०८ सम्भाव्यव्यभिचारित्वात् २६३
सभागजातेः प्राक् सिद्धिः ६६ सरूपं दर्शनं यस्य २२८
सभागहेतुविरहाद् ६२ सरूपयन्ति तत् केन १९६
समयत्वे हि मन्त्राणां ३४९ सर्पादिश्रान्तिवच्चास्याः १८८

कारिकार्धसूची ४१
सर्वः समानरागः स्याद् ६० सर्वान्येष्टनिवृत्तावपि ३७३
सर्वे तदर्थमर्थाञ्चेत् २१७ सर्वार्थग्रहणे तस्माद् १६०
सर्वे तथैव हेतोर्हि १५६ सर्वासां दोषजातीनां ३२५
सर्वग्रहोऽप्यपोहे तु २७३ सर्वैऽनित्या इति प्रोक्ते ३७०
सर्वज्ञानाथर्वत्त्वाञ्चेत् १०६ सर्वे भावाः स्वभावेन २७२
सर्वतो विनिवृत्तस्य १७० सर्वेषां नाशहेतूनाम् ३१७
सर्वत्र चात्मस्नेहस्य ६५ सर्वेषां सविपक्षत्वात् ३२५
सर्वत्र तेनोत्सन्नेयं ३८४ सर्वेषामपि कार्याणां २१३
सर्वत्र दृश्येताभेदात् ३०५ सर्वेषामुपयोगेऽपि १९३
सर्वत्र दोषस्तुल्यश्चेत् ४२३ सर्वेषामुपलम्भः स्यात् ३३७
सर्वत्र भावाद् व्यावृत्तेः २९९ सर्वैः पक्षस्य बाधतः ३८९
सर्वत्र योग्यस्यैकार्थ० ३५९ सर्वो वर्णक्रमः पुम्भ्यो ३५४
सर्वत्र रागः सदृशः ६१ सर्वोऽस्यामप्रतीतेऽपि ३९९
सर्वत्र वादिनो धर्मः ४०६ सर्षपादा महाराशेः ४१३
सर्वत्र व्यपदेशो हि १४७ स विनश्येद् विनाप्यन्यैः ३२
सर्वत्र समरूपत्वाद् १०४ सव्यापारमिवाभाति १९२
सर्वत्रानुपलम्भः स्यात् ३३७ सहकारात् सहस्थानम् २९
सर्वथात्मग्रहः स्नेहम् ८२ सहकारी भवेदर्थः १७४
सर्वथानादिता सिद्ध्येद् ३३४ सहभावप्रसङ्गश्चेद् ३४४
सर्वथान्यो न गृह्णीयाद् २३२ सहनिराकृतेनेष्ट० ३९०
सर्वथाऽवाच्यरूपत्वात् ४०५ सहेतुः सप्तमी तस्मात् २६
सर्वदा सर्वबुद्धीनां ६२ साक्षाच्च ज्ञानजनने १५८
सर्वमेव हि विज्ञानम् २०९ साक्षान्न योज्यते कस्माद् २८८
सर्वश्रुतेरेकवृत्ति० ४२२ साक्षान्न ह्यन्यथा बुद्धेः २५२
सर्वसाधनदोषेण ४०९ सा च तस्यात्मभूतैव १९२
सर्वसामान्यहेतुत्वाद् १९३ सा च नः प्रत्ययोत्पत्तिः ८६
सर्वस्य चाप्रसिद्धत्वात् ४१६ सा चातत्कार्यविश्लेषः २९२
सर्वस्य साधनं ते स्युः ३५० सा चानित्या न जातिः स्यात् २१०
सर्वस्योभयरूपत्वे ३१३ सा चानुपूर्वी वर्णानां ३५४
सर्वात्मनापि सम्बद्धं १९४ सा चेन्न भेदिका प्राप्तम् ४४६
सर्वात्मनोपकार्यस्य २७६ सात्मत्वेनानपायत्वाद् ७६
सर्वानर्थान् समीकृत्य ३८४ सात्मीभावात् तदभ्यासाद् ३२५
सर्वान्त्यो हि वर्णात्मा २४२ साम्येऽपि दोषभावश्चेद् ७२

४२ प्रमाणवार्त्तिके
सादृश्यं ननु धीः कार्ये २९२ सापेक्षाणां हि भावानां ३१७
सादृश्येऽपि हि धीरन्या २३८ सा बाह्यादन्यतो वेति १९९
साधनं करुणाभ्यासात् २० सा बीजं सर्वशक्तीनाम् ८३
साधनं न हि तत् तस्य १९० सा भवेच्छाप्यनासीच्छोः ६५
साधनं प्रत्यभिज्ञानं ३४१ साभासोक्त्याद्युपक्षेप० ३७२
साधनं यद्विवादेन ३७४ सामग्रीफलशक्तीनां २६१
साधनाख्यानसामर्थ्यात् ४१८ सामग्रीशक्तिभेदाद्धि ४४५
साधनाधिकृतेरेव ३७१ सा मतिर्नामपर्यन्त० १४१
साधनानामसामर्थ्यात् ४७ सामर्थ्यं करणोत्पत्तेः ८९
साधनेऽन्यत्र तत्कार्यं० १९१ सामर्थ्यादर्शनात् तत्र २३३
साधनैः साधनान्त्यर्थ० ३६५ सामानाधिकरण्यं च २८६
साधर्म्यदर्शनाल्लोके २०७ सामानाधिकरण्यं स्यात् २९८
सा धीर्निर्विषया प्राप्ता २३१ सामान्यं त्रिविधं तच्च ११६
साध्यं द्वयं तदाऽसिद्धं ४१७ सामान्यं पाचकत्वादि ३०६
साध्यं यत्तस्तथा नेष्टं ३७८ सामान्यग्रहणाच्छब्दाद् १०७
साध्यः साधनतां नीतः ४२४ सामान्यबुद्धिश्चावश्यं १५९
साध्यः स्यादात्मनैवेष्टः ३७८ सामान्यबुद्धौ सामान्येन ११०
साध्यकालाज्ञता वा न ४२५ सामान्यमात्रग्रहणात् ११३
साध्यते तद्विक्षोऽपि ५० सामान्यमात्रग्रहणे १५८
साध्यत्वेनैव निर्देश्यः ३८८ सामान्यमेव तत्साध्ये ३७७
साध्यसाधनचिन्तास्ति ३६६ सामान्यलक्षणेऽदृष्टे १०२
साध्यसाधनताभावः १९४ सामान्यवाचिनः शब्दाः १५६
साध्यसाधनसंकल्पे २८७ सामान्यविषया केश० १०३
साध्यस्यैवाभिधानेन ३६९ सामान्यस्याविकार्यस्य ३०२
साध्याभ्युपगमः पक्ष० ३९० सामान्याश्रयसंसिद्धौ १३२
साध्यार्थैर्हेतुना तेन ३८३ साम्यादक्षधियामुक्तम् १४४
साध्येनानुगमात् कार्ये १४ सा योग्यतेति च प्रोक्तं २०८
साध्येऽनुवृत्त्यभावोऽर्थात् ४३७ सारूप्यमपि नेच्छेद्यः २२९
साध्योक्तिं वा प्रतिज्ञां वा ३७१ सारूप्यात् तत् किमन्यत् स्यात् २१३
सा निर्विकल्पोभयथा १८९ सारूप्याद् भ्रान्तितो वृत्तिः १०५
सानुमानं परोक्षाणाम् १२० सारूप्याद् वेदनाख्या च २२९
सापि तद्रूपनिर्भासा २१५ सार्थे सतीन्द्रिये योग्ये १७६
सापि न प्रतिषेधोऽयं ४३८ साऽविद्या तत्र तत्स्नेहः ३२६

कारिकार्धसूची ४३
सा सत्ता स च सम्बन्धो १३५ सूक्ताभ्यासविवर्धितव्यसन० ३
सास्ति सर्वत्र चेद् बुद्धेः १०२ सुपलक्षेण भेदेन २४६
सिंहे माणवके तद्वद् ११२ सैव तावत् कथं बुद्धिः १६३
सिद्धं च परचैतन्य० १२१ सैवेष्टार्थवती केन १०६
सिद्धं तत् केन तस्मिन् हि १५५ सैवैकरूपाच्छब्दादेः १०८
सिद्धं तत् स्वत एवास्य २२६ सोऽनिषिद्धः प्रमाणेन ३८७
सिद्धं तेन सुसिद्धं तद् ३८० सोऽप्रमाणं तदासिद्धं ३६४
सिद्धं पृथक् चेत् कार्यत्वम् १०९ सोऽमुक्तः क्लेशकर्मभ्याम् ८७
सिद्धं यादृगधिष्ठातृ० १३ सोऽविकल्पः स्वविषयो १५५
सिद्धः केनासद्दस्थानाद् १२८ सोऽसर्वः सर्वभेदानाम् ४२२
सिद्धः स्वभावो गमको ३१६ स्थाने स्वयं न नश्येत् सा २४१
सिद्धयोः पृथगाख्याने ४०४ स्थितिमान् नाश्रियः सर्वः ३२
सिद्धसाधनरूपेण ३८८ स्थितेष्वन्येषु शब्देषु ३३८
सिद्धानुमादिवचनं १८६ स्थित्यावेदकमन्यच्च २७
सिद्धान्यथा तुल्यधर्मा २३८ स्थित्वाप्रवृत्तिसंस्थान० ११
सिद्धिं प्रमाणैर्वदताम् १२७ स्थिरं सुखं ममाहं च ९१
सिद्धे प्रत्यक्षभावात्म० २३१ स्नेहः सदोष इति चेद् ७७
सिद्धो हि व्यवहारोऽयं ४५१ स्नेहात् सुखेषु तृष्यति ७६
सिद्धोक्तेः साधनत्वाच्च ३७१ स्पर्शस्य रूपहेतुत्वाद् ६४
सिद्धोऽत्राप्यथ वा ध्वंसो १३४ स्पष्टाभं निर्विकल्पं च १८५
सिद्धोदाहरणेत्युक्ता ४४९ स्पष्टावभासं प्रत्यक्षां २४५
सिद्ध्येत् प्रमाणं यद्येवम् ३६१ स्मर्यते चोभयाकारस्य २०१
सिद्ध्येदतो विशेषे न ४३३ स्मृतिश्चेद्वग्विधं ज्ञानम् २१०
सिद्ध्येदसाधनत्वेऽस्य १८४ स्मृतिर्भवेदतीते च १५४
सुखदुःखविदौ स्याताम् १७९ स्मृतीच्छायत्नजः प्राण० ४३५
सुखदुःखादिभेदश्च १७७ स्मृतेरप्यात्मवित् सिद्धा २३९
सुखदुःखाभिलाषादि० २३० स्याच्चान्यधीपरिच्छेदा० १५४
सुखाद्यभिन्नरूपत्वाद् १८१ स्याच्छ्रोतुः फलसम्बन्धो ३५१
सुखाद्यभावेऽप्यर्थाच्च १७८ स्यात् ततोऽपि विशेषोऽस्य ३३
सुखाद्यात्मतया बुद्धेः १८१ स्यात् सत्यं हि तत्रेति २९८
सुखी भवेयं दुःखी वा ७० स्यादनर्थान्तरार्थत्त्वे ४०
सुप्तस्य जाग्रतो वापि १८९ स्यादाधारो जलादीनाम् ३१
सुवर्णमाषकादीनां ४१३ स्यान्निराकरणं शब्दे ४२१

४४ प्रमाणवार्त्तिके
स्वं च रूपं न सा वेत्ति २२४ स्वयमिष्टो यतो धर्मः ४०९
स्वज्ञानेनान्यधीहेतुः ३४० स्वरूपं च न शब्दार्थः १८५
स्वतोऽपि भावेऽभावस्य ३४५ स्वरूपभूताभासस्य २२४
स्वतो वस्त्वन्तराभेदाद् १६९ स्वरूपेणैव निर्देश्यः ३८८
स्वत्वधीः केन वार्येत ७९ स्वर्गोर्वश्यादिशब्दश्च ३५७
स्वनिमित्ताद् स्वभावाद् वा १२२ स्वलक्षणे च प्रत्यक्षम् १२४
स्वप्नेऽपि स्मर्यते स्मार्तं १८४ स्ववाग्विरोधेऽभेदः स्यात् ३९६
स्वप्रतीतिफलेनान्या० १५२ स्ववाग्विरोधे विस्पष्टम् ३९४
स्वभावं कारणं चार्थो ३८३ स्वसाध्ये कार्यभावाभ्यां ३१८
स्वभावकार्यसिद्धयर्थे ४२९ स्वसामान्यस्वभावानाम् ३५२
स्वभावज्ञापकाज्ञानस्य ३१९ स्वस्मादचलतः स्थानाद् ३०४
स्वभावनियमाद् भेदो ३४७ स्वात्मत्वे हेतुभावे वा ४३२
स्वभावनियमेऽन्यत्र ३५९ स्वार्थान्वयार्थापेक्षैव १७४
स्वभावपरभावाभ्यां २७२ स्वेच्छाकल्पितभेदेषु ३८८
स्वभावपरिणामेन १७ हन्ति सानुचरां तृष्णां ९२
स्वभावभूततद्रूप० २२५ हीनस्थानगतिर्जन्म ८९
स्वभावभेदेन विना १७ हेतवः प्रवितन्यन्ते ३३४
स्वभावस्तस्य तद्धेतुः २७१ हेतावसम्भवेऽनुक्ते ३४८
स्वभावस्य यथोक्तं प्राक् ४४९ हेतुः स्वभावे भावोऽपि २५९
स्वभावातिक्रमो मा भूत् ४७ हेतुज्ञानं प्रमाणाभं २६३
स्वभावानुपलम्भश्च ३२० हेतुत्वमेव युक्तिज्ञाः १७५
स्वभावेऽप्यविनाभावो २७१ हेतुत्वे च समस्तानाम् ४२
स्वभावे स्वनिमित्ते वा १२३ हेतुधर्मानुमानेन २६२
स्वभावोऽयमभेदे तु ३०९ हेतुना यः समग्रेण २६१
स्वमात्रवृत्तेर्गमकः ४५३ हेतुना योऽसमग्रेण २६२
स्वयं न नश्वरात्मा चेत् ३२ हेतुप्रकरणार्थस्य ४२६
स्वयंनिपातरूपाख्याः ३९० हेतुभेदाख्याने न ४५२
स्वयम्प्रकाशमानार्थः २३८ हेतुभावाद् श्रुते नान्या १६८
स्वयं रागादिमाञ्चार्थे ३५६ हेतुमत्त्वाद् विरुद्धस्य ५३
स्वयं विनश्वरात्मा चेत् ३२ हेतुरूपग्रहो लोके १९२
स्वयं श्रुत्यान्यधर्माणां ४०९ हेतुर्देहान्तरोत्पत्तौ ४५
स्वयं सोऽनुभवस्तस्याः २२५ हेतुर्युक्तोपलम्भस्य २६९
स्वयमिष्टाभिधानेन ३९० हेतुर्विरुद्धोऽप्रकृतेः ३७९