प्रबोधचन्द्रोदयम् (कृष्णमिश्र यति - वेदान्त रूपक नाटक सटीक)

८८ प्रबोधचन्द्रोदयम्
मुहूर्तमपि न तुष्यन्ति । (सहि, इसेत्ति कहं भणीयदि । ता अवि मए विणा
मुहुत्तंवि ण तुस्संति )
विश्रमावती—सखि, अत एव भणामि त्वत्सदृशी सुभागास्यां पृथिव्यां
नास्ति, यस्याः सौभाग्यमाहात्म्यविधुरितहृदयाः सपत्न्यः प्रसादं प्रती-
च्छन्ति । सखि, अन्यद्भणामि । एवं निद्राकुलनयनविसंस्थुलस्खलच्चरण-
नूपुरझङ्कारमुखरया गत्या महाराजं संभावयन्ती शङ्कितहृदयं करिष्यति
प्रियसखीति तर्कयामि । (सहि, अदो जेव्व भणामि तुहसरिसी सुहआ इत्थिआ
पुहिवीए णत्थि । जाए सोअग्गमहद्धिविहुरिअहिश्रआ सावत्तिओ प्पसादं पडिच्छन्ति ।
सहि, अण्णञ्च भणामि । एवं णिद्दाउलणअणविसंठुलक्खलन्तचरणनेउलंझंका-
रमुहलाए गदीए महाराअं संभावयदी संकिदहिअअं करिस्सदि पिअसहीति तक्केमि )
मिथ्यादृष्टिः—किमत्र शङ्कितव्यम् । न चास्माकं महाराजनियुक्ताना-
सन्तोषं प्रकटयन्तीति हि वस्तुस्थितिरतस्तद्दीर्घ्याप्रश्नोऽनवकाश इति भावः ।
सुभगा-भाग्यशालिनी । यस्याः-तव । सौभाग्यमाहात्म्यविधुरितहृदयाः-
भाग्यवत्ताऽतिशयपराजितमनसः । प्रसादम्-प्रसन्नताम् । प्रतीच्छन्ति-कामयन्ते ।
सपत्न्यो हि सपत्न्याः सौभाग्यं दृष्ट्वा दुःखमनुभवन्त्यस्ततो विरक्तास्तिष्ठन्ति, सार्व-
त्रिकोऽयं नियमः, परमिदं तव सौभाग्यस्यैव महत्त्वं यत्त्वत्सौभाग्यमहत्तया पराजि-
तास्त्व सपत्न्यस्तव प्रसादमेव प्रतीक्षन्त इति धन्यासीति भावः । निद्रेति० निद्रया
स्वापप्रवृत्त्या आकुले पूर्णे ये नयने नेत्रे ताभ्याम् विसंस्थुलौ अयथास्थानन्यस्तावत्
एव च स्खलन्तौ निम्नोन्नतभूमिस्थापितत्वेन चलौ यौ चरणौ पादौ तयोः नूपुरयोः
झङ्कारः शब्दस्तेन मुखरया स शब्दया गत्या-गमनेन । महाराजम्-मोहम् । संभाव-
यन्ती-सत्कुर्वती । शङ्कितहृदयम्-परपुरुषरत्योश्चिह्नच्छापह्नपञ्चकृतोऽस्या नयनविकार
इति मनसि भावयन्तम् । अहं तर्कयामि त्वां निद्राकुलनयनतया स्खलद्गमनां दृष्ट्वा
तव परपुरुषोपभोगविषयां शङ्कां महाराजः करिष्यतीति भावः ।
महाराजनियुक्तानाम्-महाराजेन पुमन्तररमणार्थमाज्ञातानाम् । एषोऽविनयः-
रहती है ।
विश्रमा०-इसी लिये तो कहती हूं कि तुम्हारी जैसी सुभगा इस विश्वमें नहीं है जिसके
सौभाग्यसे पराजित सपत्नियां भी प्रसादकी कामना करतो हैं । सखि, और कहती हूँ,
इस तरह निद्रासे अलस आंखे। से स्खलित चरण चलती हुई तुम महाराजके हृदयमें
आशङ्का उत्पन्न कर दोगी ।
मिथ्यादृष्टि—इसमे शङ्काकी क्या बात है? हमलोग तो महाराजकी आज्ञासे ही ऐसा