पाटीगणित (श्रीधराचार्य - प्राचीन संस्कृत टीका एवं प्रो. कृपाशंकर शुक्ल सविस्तार व्याख्या)

xx INTRODUCTION
tion from Brahmagupta. [See BrSpSi, xii. 21(i)]. The com-
mentator has made the matter perfectly clear by citing the
whole passage (BrSpSi, xii. 21) from Brahmagupta.
Although Śrīdharâcârya has made Brahmagupta the
main target of his criticism, the corresponding rule of Mahāvîra
(GSS, vii. 7(i)), has also been criticised by implication.
3·4. Indebtedness to Mahavira. The following two
interesting examples, the first occurring in the Pâṭîgaṇita and
the second in the Triśatikâ,
(1) त्रिभिः पारावताः पञ्च पञ्चभिः सप्त सारसाः ।
सप्तभिर्नव हंसाश्च नवभिर्बर्हिणस्त्रयः ॥
राजपुत्रविनोदार्थं ज्ञात्वा मूल्यं यथोदितम् ।
शतेनैकेन रूपाणां जीवानां शतमानय ॥
(PG, Ex. 78-79)
(2) षड्भागः पाटलीषु भ्रमरगणयुतेः स्वत्रिभागः कदम्बे
पादश्चूतद्रुमे च प्रदलितकुसुमे चम्पके पञ्चमांशः ।
प्रोत्फुल्लाम्भोजषण्डे रविकरदलिते त्रिंशदंशोऽभिरेमे
तत्रैको मत्तभृङ्गो भ्रमति नभसि चेत् का भवेद्भृङ्गसङ्ख्या ॥
(Triś, Ex. 28)
are almost literally the same as the following ones occurring
in the Gaṇita-sâra-saṅgraha of Mahāvîra :
(1) त्रिभिः पारावताः पञ्च पञ्चभिस्सप्त सारसाः ।
सप्तभिर्नव हंसाश्च नवभिशिखिनस्त्रयः ॥
क्रीडार्थं नृपपुत्रस्य शतेन शतमानय ।
इत्युक्तः प्रहितः कश्चित् तेन किं कस्य दीयते ॥
(GSS, vi. 152-153)
(2) षड्भागः पाटलीषु भ्रमरवरततेस्तत्त्रिभागः कदम्बे
पादश्चूतद्रुमेषु प्रदलितकुसुमे चम्पके पञ्चमांशः ।
प्रोत्फुल्लाम्भोजषण्डे रविकरदलिते त्रिंशदंशोऽभिरेमे
तत्रैको मत्तभृङ्गो भ्रमति नभसि का तस्य वृन्दस्य सङ्ख्या ।
(GSS, iv. 6)
This shows either that Śrīdharâcârya has borrowed the
above examples from Mahāvîra or that both Śrīdharâcârya