सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

पण्डित विष्णु शर्मा द्वारा

स्रोत: पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र) · श्रीवेङ्कटेश्वर स्टीम प्रेस, बम्बई · 1910 (उद्गम)

DevanagariHindipublished536 पृष्ठ

पृष्ठ 92, कुल 536 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 92

भाषाटीकासमेतम् । ( ७७ )

अन्यच्च-
और भी--
प्रसन्नवदनो दृष्टः स्पष्टवाक्यः सरोषदृक् ।
सभायां वक्ति सामर्ष सावष्टम्भो नरः शुचिः ॥ २१३ ॥
प्रसन्नवदन, दृष्टता, स्पष्टवचन बोलनेवाला, क्रोधदृष्टि, धैर्यतासे सभाके
बीचमे पवित्र मनुष्य क्रोधसे बोलताहै ॥ २१३ ॥
तदेष दुष्टचरित्रलक्षणो दृश्यते । स्त्रीधर्षणात् बध्य इति ।
तच्छूलमारोप्यताम्” इति । अथ वध्यस्थाने नीयमानं तम-
वलोक्य देवशर्मा तान् धर्माधिकृतान् गत्वा प्रोवाच-“भोः !
भोः ! अन्यायेन एष वराको वध्यते । नापितः साधुसमाचार
एषः। तत् श्रूयतां मे वाक्यम् । “जम्बूको हुड्डुयुद्धेन” इति । अथ
ते सभ्या ऊचुः-“भो भगवन् ! कथमेतत् ?” । ततो देवशर्मा
तेषां त्रयाणामपि वृत्तान्तं विस्तरेण अकथयत् । तदाकर्ण्य
सुविस्मितमनसस्ते नापितं विमोच्य मिथः प्रोचुः-“अहो !
सो यह दुष्टचरित्रलक्षणवाला दीखताहै, स्त्रीके धर्षणसे वध्यहै सो इसको शूल-
पर अरोपण करो” । तब वध्यस्थानमें लेजाते हुए इसको देख देवशर्मा उन
अधिकारियोके पास जाकर बोला-“भो ! भो ! अन्यायसे यह बिचारा मारा
जाताहै, यह नाई तो श्रेष्ठ आचारवालाहै, सो मेरा वाक्य श्रवण करो-“जम्बुक
हुड्डयुद्धसे” इत्यादि । तब वे सभ्य बोले- “भगवन् ! यह क्या बातहै ?” ।
तब देवशर्मा उन तीनोंके वृत्तान्तको विस्तारसे कहता भया । यह वचन सुन
वे सब विस्मयको प्राप्तहो नाईको छोडकर परस्पर कहने लगे “अहो !
अवध्यो ब्राह्मणो बालः स्त्री तपस्वी च रोगभाक् ।
विहिता व्यंगिता तेषामपराधे महत्यपि ॥ २१४ ॥
ब्राह्मण, बालक, स्त्री, तपस्वी, रोगी यह अवध्यहैं, यदि इनका कोई वडा
अपराध हो तोभी कोई अङ्ग विकल करदेना उचितहै ॥ २१४ ॥
तदस्या नासिकाच्छेदः स्वकर्मणा हि संवृत्तः । ततो राज-
निग्रहस्तु कर्णच्छेदः कार्यः” । तथानुष्ठिते देवशर्मापि वित्त-