पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)
पण्डित विष्णु शर्मा द्वारा
स्रोत: पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र) · श्रीवेङ्कटेश्वर स्टीम प्रेस, बम्बई · 1910 (उद्गम)
पृष्ठ 455, कुल 536 में से
संदर्भ में पढ़ें( ४४० ) पञ्चतन्त्रम् ।
कर शीघ्रगतिसे चला । इस प्रकार उन दोनोंके जानेपर दो योजन चलकर
कोई नदी आई । उसे देखकर धूर्त विचारने लगा “यौवनके नष्ट होनेसे इसे
लेकर मैं क्या करूंगा । और कदाचित इसके पीछे कोई आवेगा । तो मेरा
महान् अनर्थ होगा । सो केवल इसका धनही लेकर जाऊं” ऐसा विचार
निश्चय कर उससे बोला,-“प्रिये ! यह महानदी दुस्तर है । सो पहले पार धन
रखकर पीछे लोटूं । फिर मैं तुझे इकलीको पीठपर चढाकर सुखसे पार उतार
दूंगा” । वह बोली-“सुभग ! ऐसाही करो” । ऐसा कह सम्पूर्ण धन उसको
अर्पण करती हुई । तब उसने कहा-“भद्रे ! पहननेके वस्त्रभी अर्पण करो
जिससे जलके बीचमें निश्शंक चलेगी” । ऐसा कह वह धूर्त धन और दोनों
वस्त्र ( लहंगा दुपट्टा ) लेकर यथाभिलषित स्थानको गया । वहभी अपने कंठमें
दोनों हाथ डाले उद्वेगसे नदीके किनारे जबतक बैठी रही । तबतक उसी
समय कोई गीदडी मुखमें मांसपिण्ड ग्रहण किये वहां आई । आकर जबतक
देखने लगी तबतक नदीके किनारे महामच्छ जलसे निकलकर बाहर स्थित
था । यह देख वह मांसपिंडको छोड़ उस मत्स्यके प्रति धावमान हुई इसी
समय आकाशसे उतर कर कोई गिद्ध उस मांसपिंडको लेकर फिर आकाशको
धावमान हुआ । मत्स्य भी शृगालिकाको देखकर जलमें प्रवेशकर गया तब वह
शृगाली व्यर्थश्रम होकर गृध्रको देखने लगी इस समय नग्निकाने हँसकर कहा-
गृध्रेणापहृतं मांसं मत्स्योऽपि सलिलं गतः ।
मत्स्यमांसपरिभ्रष्टे किं निरीक्षसि जम्बुके ॥ ६३ ॥
गृध्रने मांस हरण किया मत्स्य भी जलमें गया हे जम्बुके ! मत्स्य और
मांससे भ्रष्ट होकर अब क्या देखती है ॥ ६३ ॥
तच्छ्रुत्वा शृगालिका तामपि पतिधनजारपरिभ्रष्टां दृष्ट्वा
सोपहासमाह-
यह सुनकर शृगालिकाने उस पति, धन और जारसे भ्रष्ट हुईको देखकर
उपहाससे कहा-
“यादृशं मम पाण्डित्यं तादृशं द्विगुणं तव ।
माभूज्जारो न भर्त्ता च किं निरीक्षसि नग्निके ॥ ६४ ॥”