पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)
पण्डित विष्णु शर्मा द्वारा
स्रोत: पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र) · श्रीवेङ्कटेश्वर स्टीम प्रेस, बम्बई · 1910 (उद्गम)
पृष्ठ 442, कुल 536 में से
संदर्भ में पढ़ेंभाषाटीकासमेतम् । ( ४२७ )
"शूरोऽसि कृतविद्योऽसि दर्शनीयोऽसि पुत्रक ।
यस्मिन्कुले त्वमुत्पन्नो गजस्तत्र न हन्यते ॥ ४५ ॥
हे पुत्र ! तू शूर विद्यावान् और रूपवान्भी है परन्तु जिस कुलमें तू उत्पन्न
हुआ है उस कुलमें हाथीको कोई मार नहीं सक्ता ॥ ४५ ॥
तत् सम्यक् शृणु वत्स । त्वं शृगालीसुतः कृपया मया स्व-
स्तनक्षीरेण पुष्टिं नीतः । तद् यावत् एतौ मत्पुत्रौ शिशुत्वात्
त्वां शृगालं न जानीतः, तावत् द्रुततरं गत्वा स्वजातीयानां
मध्ये भव, नो चेत् आभ्यां हतो मृत्युपथं समेष्यसि" ।
सोऽपि तद्वचनं श्रुत्वा भयव्याकुलमनाः शनैः शनैः अपसृत्य
स्वजात्या मिलितः । तस्मात् त्वमपि यावत् एते राजपुत्राः
त्वां कुलालं न जानन्ति तावत् द्रुततरमपसर । नो चेत्
एतेषां सकाशात् विडम्बनां प्राप्य मरिष्यसि"। कुलालोऽपि
तदाकर्ण्य सत्वरं प्रनष्टः । अतोऽहं ब्रवीमि-
सो पुत्र ! भली प्रकारसे सुन तू गीदडीकापुत्र है मैने कृपा कर अपने
स्तनके दुग्धसे पुष्ट किया है । सो जबतक यह दोनों पुत्र बालक होनेके कारण
तुझे शृगाल न जाने तबतक शीघ्र जाकर स्वजातियोके मध्यमे हो । नहीं तो
इन दोनोसे हत होकर मृत्युमार्गको प्राप्त होगा"। वहभी उसके वचन सुन
भयव्याकुल मनसे शनैः २ चल कर अपनी जातीमें मिलगया । इससे तू भी
जबतक यह राजपुत्र तुझको कुम्भार न जाने तबतक शीघ्र जा । नहीं तो
इनसे तिरस्कारको प्राप्त होकर मरेगा" । कुम्भारभी यह सुनकर शीघ्र चलागया ।
इससे मै कहता हू कि-
स्वार्थमुत्सृज्य यो दम्भी सत्यं ब्रूते सुमन्दधीः ।
स स्वार्थाद् भ्रश्यते नूनं युधिष्ठिर इवापरः ॥ ४६ ॥
जो दम्भी अपना स्वार्थ त्यागन कर सत्य बोलता है वह दूसरे युधिष्ठिरकी
समान अवश्यही अपने स्वार्थसे भ्रष्ट होता है ॥ ४६ ॥
धिक् मूर्ख यत् त्वया स्त्रियोऽर्थे एतत् कार्य्यमनुष्ठातुं
आरब्धं न हि स्त्रीणां कथञ्चिद्विश्वासमुपगच्छेत् । उक्तञ्च-