पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

भाषाटीकासमेतम्। ( ३५१ )
कथा १०.
अस्ति कस्मिंश्चिन्नगरे देवशक्तिर्नाम राजा, तस्य च
पुत्रो जठरवल्मीकाश्रयेण उरगेण प्रतिदिनं प्रत्यङ्गं क्षीयते।
अनेकोपचारैः सद्वैद्यैः सच्छास्त्रोपदिष्टौषधयुक्त्यापि चिकि-
त्स्यमानो न स्वास्थ्यमाप्नोति। अथ असौ राजपुत्रो निर्वे-
दात् देशान्तरं गतः। कस्मिंश्चिन्नगरे भिक्षाटनं कृत्वा
महति देवालये कालं यापयति। अथ तत्र नगरे बलिर्नाम
राजा आस्ते, तस्य च द्वे दुहितरौ यौवनस्थे तिष्ठतः। ते च
प्रतिदिवसमादित्योदये पितुः पादान्तिकमागत्य नमस्कारं
चक्रतुः। तत्र च एका अब्रवीत्,-"विजयस्व महाराज
यस्य प्रसादात् सर्वं सुखं लभ्यते"। द्वितीया तु,-"विहितं
भुङ्क्ष्व महाराज!" इति ब्रवीति। तच्छ्रुत्वा प्रकुपितो राजा
अब्रवीत्,-"भो मन्त्रिन् ! एनां दुष्टभाषिणीं कुमारिकां
कस्यचिद् वैदेशिकस्य प्रयच्छत येन निजविहितामियमेव
भुङ्क्ते"। अथ तथेति प्रतिपद्य अल्पपरिवारा सा कुमा-
रिका मन्त्रिभिः तस्य देवकुलाश्रितराजपुत्रस्य प्रतिपादिता।
सा अपि प्रहृष्टमानसा तं पतिं देववत् प्रतिपाद्य आदाय च
अन्यविषयं गता। ततः कस्मिंश्चिद्दूरतरनगरप्रदेशे तडा-
गतटे राजपुत्रमावासरक्षायै निरूप्य, स्वयं च घृततैललवण-
तण्डुलादिक्रयनिमित्तं सपरिवारा गता। कृत्वा च क्रयवि-
क्रयं यावदागच्छति, तावत् स राजपुत्रो वल्मीकोपरि-
कृतमूर्धा प्रसुप्तः। तस्य च मुखात् भुजगः फणां निष्क्राम्य
वायुमश्नाति। तत्र एव च वल्मीकेऽपरः सर्पो निष्क्रम्य
तथा एव आसीत्। अथ तयोः परस्परदर्शनेन क्रोधसंरक्तलो-
चनयोः मध्यात् वल्मीकस्थेन सर्पेण उक्तं,-"भोभो दुरात्मन्!
कथं सुन्दरसर्वाङ्गं राजपुत्रमित्थं कदर्थयसि!" मुखस्थोऽहिर-
ब्रवीत्,-"भो भोः ! त्वया अपि दुरात्मना अस्य वल्मीकस्य
मध्ये कथमिदं दूषितं हाटकपूर्णं कलशयुगलम्" इति।एवं पर-