पञ्चसिद्धान्तिका (आचार्य वराहमिहिर - सूर्य, रोमक, पौलिश, वासिष्ठ एवं पितामह सिद्धान्त)

48 PAÑCASIDDHĀNTIKĀ III.10
षष्ट्यधिकं तु यदस्मिंस्तच्छोध्यं षष्टितोऽवशिष्टं यत् ।
तद्धानिः प्रथमपदे गतदलपदतः शशिनि दद्यात् ॥ ८ ॥
विनवपदैर्भुक्त्यूनैर्बिन्दुश्चन्द्रस्तदह्नि चोत्पन्नः ।
तद्विश्लेषाद् भुक्तिर्नवेऽह्नि चैवं पदैः सनवैः ॥ ९ ॥
6-9. (Translation and Commentary later).
[चरः]
‘विंशति’-‘रष्टिः सार्धाः’ ‘पादौनाः सप्त’ चाजपूर्वाणाम् ।
विषुवच्छायागुणिताः क्रमोत्क्रमाच्च रविनाड्योऽर्धे ॥ १० ॥
Cara or Oblique ascension
10. Multiply the constants, 20, 16½ and 6¾ by the equinoctial shadow. The
results are oblique ascensional differences (carakhaṇḍas) in vināḍīs, first in the
given order, then in the reverse order for the first six months (solar) and again
the given and reverse orders for the second half of the ecliptic, the second six
months.
The differences are for the solar months Meṣa etc. in vināḍīs: 20, 16½, 6¾, 6¾, 16½, 20, 20,
16½, 6¾, 6¾, 16½, 20) × equinoctial shadow.
The formula for Cara is given in IV.26. thus: Sine Cara = sin latitude × sin Sun's declination ×
the diameter ÷ sin (90° − latitude) × the day-diameter. The sines used here are tabular sines, the
6a. B3. खार्कादिकं
7b. A1. प्रथम
b. B. परिशोध्या
B1. सप्तति-तिक्रम्य. A1. B2.3. चतिक्रम्य
C. ततः पुनः शतं विंशात्. B. विंशन्
c. A. फयुक्ताः; C. पदयुक्तः. A.B. षट्कं च; C. षट्पञ्चयुतश्च
d. A. गत्यर्द्धेते; B. मत्यर्द्धे ते
d. A.B. धनाभक्ते; C. ०रिनिष्प्रतिभक्ते
8a. A1. ०धिकं नु
9a. C. पदे
A. यदस्मिः; B. यदवशिष्टं
a-b. C. भुक्त्यून इन्दुश्च [च=] द्रस्तदह्नि चोत्तमे ।
c. C. तद्धानि
b-c. A. चोत्पन्नैः; B. चोत्पमपदे गतदलः परस्तु तैः
d. C. गतिदल. A.C. परतः; B. पुरतः
तद्विधिषाद्भुक्तिनीचे चैवं
B1.3. दषाद्यात्; B2. दृषाद्यात्
c. A. नवे चैवं; C. नीचे चैवं पदे सनवे; B. सनपैः
10. Quoted by Utpala on BS 2, p.60.
10a. A. विंशतिरष्टैः. C. सार्धा a-b. U. सार्धपादौनाः
c. B1. गुणिता
b. B. पादोत्रैनाः. B1. पूर्वारिणाम्
d. A. क्रोमो०; B. क्रमाच्चर. A.C. विनाड्यो र्धे; B. विनाज्योर्द्धे