नलचम्पू / दमयन्ती-कथा (त्रिविक्रम भट्ट - विषमपदप्रकाश व्याख्या सहित सम्पूर्ण ७ उच्छ्वास)

१४६ नलचम्पूः ।
अैवाहीच्च चलदलिपटलपीयमानापूर्वपरिमलोद्गारिपारिजातमञ्जरी-
मकरन्दबिन्दुवर्षवाही वायुः ॥ क ॥
अथ कौतुकोत्तानितानेनेन नरपतिनाप्यदृश्यत, शातकुम्भभङ्गोपि-
शङ्गप्रभामण्डलमध्यवर्तिनः प्रधानपुरुषस्याग्रे गृहीतजात्यजाम्बूनददीर्घ-
दण्डः कुण्डलालंकारवानुन्मिषन्मन्दारमुकुलमालामण्डितमौलिरवतर-
न्नम्बराग्निर्निमेषः सुवेषः पुरुषः ॥ ख ॥
अवतीर्य च सोऽतिविस्मयविस्फारितविलोचनमवनिपालमवा-
दीत् ॥ ग ॥
'निषधेश्वर, त्वरितमुत्तिष्ठ । अर्घाय सज्जो भव ॥ घ ॥
किं न पश्यसि ।
अवतरति घृताचीस्कन्धविन्यस्तहस्तः
श्रुतिसुखकृतगीते किंनरे दत्तकर्णः ।
किमपि सपरिरम्भं रम्भयारभ्यमाण-
व्यजनविधिरधीशः स्वर्गिणामेष देवः ॥ ५१ ॥
अपि च ।
विरचितपरिवेशाः स्वाभिरङ्गप्रभाभि-
र्भुवनवहनभारोद्धारधुर्यांसपीठाः ।
उरसि परिविलोलदीर्घदामान एते
यमवरुणकुबेराः स्वामिनो लोकपालाः ॥ ५२ ॥
राजा तु तदाकर्ण्य ससंभ्रमोत्थानवशवलितोत्तरीयाञ्चलस्खल-
त्कनककंकणरणत्कारमुखरितमाधाय मूर्ध्नि संपुटितपाणिपल्लवयुगल-
माश्चर्यरसरभसवशसमुच्छ्वास्यमानसवाङ्गपुलकः कतिपयपदान्यभिमु-
खं सह परिजनेनोच्चलितवान् ॥ ङ ॥
अथ सकलसुरशिरःशेखरायमाणचरणरेणुरनेकनाककामिनीकुचकु-
म्भकुङ्कुममञ्जरीमुद्राङ्कितविपुलवक्षःस्थलीदृश्यमानमहानीलमणिमण्ड-
ननिभभव्यवृत्रशत्रुव्रणः, श्रवणशिखरारोपितप्रत्यग्रपारिजातमञ्जरीग-
अथ सकलेति ॥ अथानन्तरं पूर्वदिग्भागव्योम्नः पुरंदरोऽवातरत् । हारय-
ष्टिर्मुक्तालता । अन्यत्र हरस्येयं हारी यष्टिः शूललक्षणा । अन्धको दैत्यविशेषः ।
१ 'अवाच्च'. २ 'कुम्भनिभाङ्ग'. ३ 'लोचन'. ४ 'धरण'; 'भरण'. ५ 'संपुटपाणि'.
६ 'रभसोत्थाप्यमान'. ७ 'शिरःशयचरण'; 'शिरःपर्यस्तचरण'; 'शयनचरण'. ८ 'नि-
रुद्ध'; 'निभस्य'.
CC-0. Prof. Satya Vrat Shastri Collection, New Delhi. Digitized by S3 Foundation USA