मनुस्मृति (कुल्लूकभट्ट टीका व हिन्दी अनुवाद सहित)
Manusmriti with Kulluka Bhatta Tika & Hindi Translation
महर्षि मनु द्वारा
स्रोत: चौखम्बा संस्कृत संस्थान · चौखम्बा संस्कृत संस्थान (उद्गम)
पृष्ठ 381, कुल 649 में से
संदर्भ में पढ़ेंसातवां अध्याय। २४१
साम्ना दानेन भेदेन समस्तैरथवा पृथक् ।
विजेतुं प्रयतेतारीन् न युद्धेन कदाचन ॥ १९८ ॥
अनित्यो विजये यस्माद्दृश्यते युध्यमानयोः ।
पराजयश्च संग्रामे तस्माद्युद्धं विवर्जयेत् ॥ १९९ ॥
त्रयाणामप्युपायानां पूर्वोक्तानामसम्भवे ।
तथा युद्ध्येत संपन्नो विजयेत रिपून् यथा ॥ २०० ॥
जित्वा संपूजयेद्देवान् ब्राह्मणांश्चैव धार्मिकान् ।
प्रदद्यात्परिहारांश्च ख्यापयेदभयानि च ॥ २०१ ॥
सर्वेषां तु विदित्वैषां समासेन चिकीर्षितम् ।
स्थापयेत्तत्र तद्वंश्यं कुर्याच्च समयक्रियाम् ॥ २०२ ॥
प्रमाणानि च कुर्वीत तेषां धर्मान् यथोदितान् ।
रत्नैश्च पूजयेदेनं प्रधानपुरुषैः सह ॥ २०३ ॥
आदानमप्रियकरं दानं च प्रियकारकम् ।
अभीप्सितानामर्थानां काले युक्तं प्रशस्यते ॥ २०४ ॥
सर्वं कर्मेदमादत्तं विधाने दैवमानुषे ।
तयोर्दैवमचिन्त्यं तु मानुषे विद्यते क्रिया ॥ २०५ ॥
राजा साम, दान और भेद इन तीनों से या एकही किसी से
शत्रु के जीतने का उपाय करे। पर जहांतक होसके युद्ध का उद्योग
न करे। युद्ध में लड़नेवालों की हार वा जीत कोई निश्चित नहीं
देखने में आती, कभी कोई कभी कोई, इसलिए युद्ध न करे। जब
उक्त तीनों उपायों से शत्रु को जीतने का भरोसा न हो तभी युद्ध
का उपाय पूरी तौर से करना उचित है जिसमें वह अधीन होजाय।
युद्ध में विजय पाने पर देवता, ब्राह्मणों की पूजा करे। जीती
३१