मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

११] भूमि‍लम्ब्यविधानम् ६१
सप्तत्रिंशद्विहस्तादि(दौ) षष्ठधिकाष्टापञ्चहस्तान्तम् । 100
पञ्चदशविपुलं प्रोक्तं क्रमात्पूर्ववत्पञ्चधोत्सेधम् ॥ ५१ ॥
क्षुद्रं मध्यममुत्कृष्टं रवितलमेतत्तन्त्रवित्कुर्यात् ।
एतज्जातिवशात्प्रोक्तं छन्दादीनां शान्तिकोत्सेधम् ॥ ५२ ॥
क्रमतस्त्रिपादसार्धकरं पादं चेदं संकल्पमाभासमिदम् । 104
क्षुद्रमध्यमादुत्कृष्टं क्रमात्पूर्ववद्वस्तसंख्येन(संख्यया) ॥ ५३ ॥
एवं त्रिविधमानेन हर्म्य(म्यै) संकल्प्य तन्त्रविधिज्ञैः ।
उत्तुङ्गपूर्वकादि पूर्ववत्क्रमतः [ कथ्यते ] ॥ ५४ ॥
द्विगुणपादमाधिक्यमथवार्धाधिक्यमुत्तुङ्गम् । 108
शान्तिकायशक (दिशर)मुत्तुङ्ग(ङ्गं) त्रिपादमाधिक्यमुत्कृष्टं वापि ॥ ५५ ॥
पौष्टिकोत्तुङ्गमानं विभजेदष्टभागमेवं स्यात् ।
तस्मादंशमाधिक्यं द्वित्र्यंशाधिकं वाथ ॥ ५६ ॥
एतेषां सर्वमुत्तुङ्गं जात्यादिहर्म्यमिदमुदितम् । 112
देवालयानां नृपाणां शालागोपुरे (ए)वसुत्तुङ्गम् ॥ ५७ ॥
शान्तिकादिशरभेदं विस्तृतोत्सेधं गण्यं क्रमतः ।
एतद्विपरीतं चेत्कर्ता(र्तुः) च मरणं भवति ॥ ५८ ॥
तस्माद्धर्म्यतुङ्गात् [ न ] परिकल्प्य शिल्पिशास्त्रज्ञैः । 116
नृणां शालानां तु सर्वेषां तदुत्सेधम् [कथ्यते] ॥ ५६ ॥
गोपुराणां तु सर्वेषां शिरोन्तं [वा] शिखान्तकं [वापि] ।
द्वारशाखासममुत्तुङ्गं द्वितीयं चान्तं शिखान्तं वा ॥ ६० ॥
द्वारशोभ(भा)समुत्सेधमन्योत्तरान्तं वा शिखान्तं चैव । 120
शान्तिकात्पौष्टिकादेतं(वं) विधं गोपुरोत्तुङ्गं स्यात् ॥ ६१ ॥
अथवा हर्म्यमानेन विश्वग्भूमानं वक्ष्यते क्रमतः ।
षट्पञ्चहस्तमारभ्य क्षुद्रा द्वित्रिहस्तेन [च] ॥ ६२ ॥
सत्रिचतुर्नबलन्तं कन्यासावित्रयं त्रयं मानम् । 124
एतद्द्वादशभूम्यन्तं जन्मादिपूर्वेष्टकान्तं(स्तूपिकान्तं) स्यात् ॥ ६३ ॥