मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

तत्तद्ग्रामान्तरे देशे वैश्यसंघैस्तदालयम् ।
तत्तत्पैशाचकपदे सर्वे(वै) कार्योपजीविनाम् ॥ २२३॥
महारथ्यायाताः सर्वे(र्वाः) क्रयस्य विक्रयस्य च ।
तत्रैव[च] द्वय(द्वि)पत्तं स्यान्महाराज(ज) वासं युतम् ॥ २२४ ॥ 448
बाह्ये प्राकारसंयुक्तं परितः परिखान्वितम् ।
महारथ्यावशात्तेषां महाद्वारं प्रकल्पयेत् ॥ २२५॥
चतुर्भिस्तु(चतुर) एकं वाऽपि द्वादशद्वारमेव च ।
शेषं तु पूर्ववत्कुर्यात्प्रस्तरेत(रं) तन्त्रवित्तमः ॥ २२६॥ 452
ग्रामकार्मुकविन्यासल्लक्षणं वक्ष्यतेऽधुना ।
विस्तारसममायाममायाधिकमथाऽपि वा ॥ २२७ ॥
पत्तनं वा [ऽथ] खेटकं वा खर्वटं वा प्रकल्पयेत् ।
पत्तनं वैश्यसंघं स्याच्छूद्रसंघं तु खेटकम् ॥ २२८॥ 456
प्र(पृ)थुलोमं (लोमश) च संघं स्यात्खर्वटं तत्प्रकीर्तितम् ।
नदीतीरेऽब्धितीरे वा कार्मुकं च(चापि) विन्यसेत् ॥ २२६॥
रथ्याद्वैकैकसन्धिः स्यात्पश्चिमोन्तर्गतस्त(त्तरगं त)था।
दक्षिणे पूर्वके रथ्यामुत्तरे पूर्वकेऽपि च ॥ २३०॥ 460
दक्षिणे पश्चिमे वाऽपि रथ्या क्षेत्रवशाद्बुधः ।
तयोर्वीथि (द्वयोः) बाह्ये तु कार्मुकाकारवत्पृथक् । २३१ ॥
एकद्वित्रिचतुष्पञ्चवीधिरे(धीमे)वं प्रकल्पयेत् ।
रथ्या सर्वा द्विपत्तं (चा) स्यात्तिर्यङ्कमार्गं यथेच्छया ॥ २३२ ॥ 464
चतुर्दिक्षु पृथक् प्राज्ञश्चोक्तवत्पद(दं) विन्यसेत् ।
प्रामाकारवत्सात्सर्वं कारयेच्छास्त्रवित्तमः ॥ २३३ ॥
स्थापयेदीश्वराद्यैः (दींश्च) देवैः (वान्) प्रागुक्तदेशतः ।
यथेष्टद्वारसंयुक्तं वप्रयुक्ता (क्तं) विनाऽथवा ॥ २३४ ॥ 468
यत्तु रथ्याद्वयोर्(द्वय) मध्ये विष्णुस्थानं प्रकल्पयेत् ।
एतद्ग्रामस्य सन्धिश्चेत्तद्देशे शङ्करालयम् ॥ २३५ ॥
रथ्याविरहितस्थाने विष्णोर्वाऽपि शिवालयम् ।
विष्णु (ष्णो) र्निरीक्ष्यं वास्तुवा(ह्या)त्पराङ्मुखे शुभम् ॥ २३६ ॥ 472