मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

३४० मानमारे [अध्यायः
ळ्म्दादीनां तु मानं स्यात्षट्त्रिंशल्लिङ्गतुङ्गकम् ।
एकादशाङ्गुलामारभ्य द्व्यङ्गुलविवर्धनात् ॥ २६ ॥ 52
सप्तविंशाङ्गुलान्तं स्यान्नवधा लिङ्गतुङ्गकम् ।
द्वादशाङ्गुलामारभ्य षट्षडङ्गुलवर्धनात् ॥ २७ ॥
षष्ट्यङ्गुलावसानं स्यान्नवधा लिङ्गमानकम् ।
पञ्चविंशाङ्गुलामारभ्य षट्षडङ्गुलवर्धनात् ॥ २८ ॥ 56
त्रिसप्ततित्रिमात्रान्तं नवधा लिङ्गतुङ्गकम् ।
सर्वेषां कन्यसं श्रेष्ठं पर्यन्ता(न्तम्)ङ्गुजमानकम् ॥ २९ ॥
यजमानस्य मेढ्रान्तं नाभ्यन्तं हृदयान्तकम् ।
स्तनान्तं बाहुसीमन्तं हन्वन्तं नासिकान्तिकम् ॥ ३० ॥ 60
नेत्रान्तं समतुङ्गं स्यात्प्रणवलिङ्गोदयं भवेत् ।
अथवा तुङ्गमाने तु नवभाग(गं) विभाजिते ॥ ३१ ॥
एकैकं लिङ्गतुङ्गं स्यात्कन्यसादि त्रयं त्रयम् ।
नव्यंशविधं लिङ्गं यस्स(ज)मानवशाद्विदुः ॥ ३२ ॥ 64
बहुधा स्थाप्यलिङ्गं वा नवलिङ्गं परिसंख्या ।
अथ हस्ताद्य(दि)मानं [च] सर्वलिङ्गेषु कल्पयेत् ॥ ३३ ॥
पञ्चादशाङ्गुलं मानं यन्मानं नवलिङ्गके ।
सप्ता(प्त)दशाङ्गुलान्तं च पञ्चा(ञ्च)दशाङ्गुलमारभेत् ॥ ३४ ॥ 68
स्थापयेत्पञ्चलिङ्गे तु इ(चे)त्यूर्ध्वे न तु कारयेत् ।
तन्त्रिपादकरादुध्वं चाधिकं सर्वतुङ्गके ॥ ३५ ॥
सर्वधां चैकहर्म्यं तु ए(चै)कैकलिङ्गे तु संमतम् ।
बहुधा सर्वलिङ्गेषु तन्त्रिकर्णं न कारयेत् ॥ ३६ ॥ 72
द्विकर्णं बहुलिङ्गे तु त्रिकर्णं चैकलिङ्गके ।
लिङ्गतुङ्गमिनि प्रोक्तं तद्विशालमिहोच्यते ॥ ३७ ॥
त्रिचतुष्पञ्चाङ्गुलान्तं स्यादङ्गुलिङ्गे तु विस्तृतम् ।
अथवा तुङ्गमाने त्रिचतुष्पञ्चभागिकम् ॥ ३८ ॥ 76
तत्तदेकांशविस्तारं बहुलिङ्गविशालकम् ।
नागरं द्राविडं चैव वेसरं च त्रिधा मतम् ॥ ३९ ॥