मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

४०] राजहर्म्यविधानम् २७७
इन्द्रे इ(चे)न्द्रजयस्यांशे पार्श्विकस्य गृहं भवेत् ।
अथवा पुष्पदन्तस्य पदे वासं प्रकल्पयेत् ॥ ४० ॥ 80
रुद्रे रुद्रजये वापि चासुरस्य पदेऽथवा ।
पट्टभृगालयं कुर्याच्छोषकस्य पदेऽपि वा ॥ ४१ ॥
गृहक्षते च सवित्रे सावित्रस्य पदेऽपि वा ।
मण्डलेशस्य हर्म्यं स्यात्पट्टभाक्(जश्)चालयं तु वा ॥ ४२ ॥ 84
आपवत् सा(अपवत्सस्या)पवत्स(त्स)स्य मृगे वा मुख्यकेऽपि वा ।
प्राहारकाख्यमाह्वयोध्यालयं परिकल्पयेत् ॥ ४३ ॥
सर्वेषामपि भूपानां खनिया॑नि(स्थानीयादि)चतुष्टये ।
गृहमेवं तु शा(सा)लायां चोक्तमेवं पुरातनैः ॥ ४४ ॥ 88
सर्वेषां मूलहर्म्याणां पूर्वद्वारं प्रकल्पयेत् ।
तत्तन्मूलस्य हर्म्यस्य दक्षिणे चोत्तरेऽपि वा ॥ ४५ ॥
नैर्ऋत्ये वायवे चापि तत्तन्महिषि(षी)कागृहम् ।
मूलहर्म्यस्य याम्ये तु सा(चा)भिषेकादिमण्डपम् ॥ ४६ ॥ 92
सुग्रीवे पुष्पदन्ते वा चायुधस्यालयं भवेत् ।
असुरे शोषके वापि वस्तुनिक्षेपमण्डपम् ॥ ४७ ॥
वरुणे नैर्ऋते वापि सुहूर्वरुधनालयम् ।
सोमे च मुख्यके वापि रत्नहेमादिकालयम् ॥ ४८ ॥ 96
गन्धर्वे भृङ्गराजे वा भूषहालयमेव च ।
दक्षिणे नैर्ऋते वापि भोजनार्थं तु मण्डपम् ॥ ४६ ॥
तस्येशानपदे वापि पचनालयमेव च ।
अनिले चाग्निके वापि पुष्करिण्या(शीश्) च कल्पयेत् ॥ ५० ॥ 100
महिष्यावाससौम्ये कञ्चुकीरा(किनश्)श्रा(चा)लयं भवेत् ।
वायव्येन धनाङ्गांशे पुष्पमण्डपं योजयेत् ॥ ५१ ॥
अदिते(तौ) चोदिते वापि मञ्ज(ज्न)नालयमेव च ।
तत्तद्वाह्यप्रदेशे तु कायशुद्ध्यर्थमण्डपम् ॥ ५२ ॥ 104
वायव्ये नैर्ऋते वापि सूतिकामण्डपं भवेत् ।
पूषे(ष्णि) वा वितथे चैव दासदास्यालयं भवेत् ॥ ५३ ॥