मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)

१०४ मानहारे [अध्यायः
वसुभागा(गम)ङ्घ्रितुङ्गं स्यात्षड्भागं तु विभाजिते ।
त्रिभागं चोपपीठं तु शिवभाग(गं) मसूरकम् ॥ ६८ ॥ 136
द्विभागं पादतुङ्गं स्यात्तदूर्ध्वं प्रस्तरादिकम् ।
शिखान्तं चोर्ध्वमाने तु वलानामधुनोच्यते ॥ ६९ ॥
अधिष्ठानसमं मञ्च(ञ्चं) तत्समं गलतुङ्गकम् ।
गलोच्चद्विगुणं प्रोक्तं शिखरस्योदयं न्यसेत् ॥ ७० ॥ 140
शिखरोर्ध्वं(रार्धं) शिखातुङ्गं स्तूपित्रयसमे(ममे)व च ।
एवमेकतलं प्रोक्तं द्वितलादितले(लमे)व च ॥ ७१ ॥
क्षुद्रमध्यं च मुख्यानां गोपुरे तु विशेषतः ।
प्रस्तरादिशिखान्तं स्याद् गण्यमानं प्रवक्ष्यते ॥ ७२ ॥ 144
यस्याविष्ठानमानं च तत्समानबशो(शादु)च्यते ।
मसुरोच्चसमं वापि तदष्टांशोनमेव वा ॥ ७३ ॥
पञ्चषट्सप्तहीनं वा प्रस्तरोदयमेव च ।
ऊर्ध्वभूमाङ्घ्रिकोत्तुङ्गमधः पादवशो(शादु)च्यते ॥ ७४ ॥ 148
अष्टसप्तकषट्पञ्चभागमेकोनमेव वा ।
तत्तद्भागेनमानं तु ऊ(चो)र्ध्वोर्ध्वचरणोदयम् ॥ ७५ ॥
तले तले प्रस्तराणां तु कारयेदेव मानतः ।
क्षुद्रगोपुरमेवं तु कारयेद् गण्यमानकम् ॥ ७६ ॥ 152
नवमेकादशैकार्कमधिष्ठानोदयं भवेत् ।
तत्तद्भागार्धभागेन शेषं तत्प्रस्तरोदयम् ॥ ७७ ॥
अध(धः)पादोदयं तत्तद्भागेनं चोर्ध्वपादकम् ।
प्रस्तरं(रस्य) चैव मानं तु कारयेत्तु तले तले ॥ ७८ ॥ 156
यस्य मानाद्वस्या(सा)नान्तं चोत्तरात्तं विधीयते ।
तदूर्ध्वं प्रस्तरं युक्तं तस्यार्धं(र्धा) चोर्ध्ववेदिका ॥ ७९ ॥
तदूर्ध्वं गलतुङ्गं स्यात्तत्प्रस्तरोच्चद्वयं शिरः ।
शिखरार्धं शिखोतुङ्गं तेषां गोपुरमेव च ॥ ८० ॥ 160
एवं तु मध्यमानं तु गोपुराणां तु गण्यकम् ।
मुख्यगोपुरगण्यं तु वक्ष्यते विधिनाधुना ॥ ८१ ॥